IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan
October 12, 2012

XIAOTIME, 12 October 2012: NAY ISA, Teresa Magbanua: Katangi-tanging Pinunong Babae noong Rebolusyon

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 12 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Teresa “Nay Isa” Magbanua

12 October 2012, Friday:  http://www.youtube.com/watch?v=N6pQAY_FAq4&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Sa Lunes, October 15 po, birthday po ng kapatid kong si Michelle Charlene Chua, na mas kilala sa tawag na Chao Chua, isa sa bokalista ng Kapampangan band na Mernuts.  Dahil mas astig siya sa akin, sa tuwing may umaaway sa akin noong prep ako, siya pa na mas nakababata ang nagtatanggol sa akin.  Nabanggit ko ito sapagkat naaalala ko sa kanya ang bayaning kikilalanin natin ngayong araw na ito.  Bukas po ang ika-144 taon ng kapanganakan ni Teresa Magbanua noong October 13, 1868.  Siya ang astig na tanging pinunong babae sa ating rebolusyon laban sa mga Espanyol at mga Amerikano na nakilala sa tawag na “Nay Isa.”  Isinilang siya sa Pototan, Iloilo. Napansin na noong bata pa lamang siya na mas nakikipaglaro siya sa mga kapatid at kapitbahay na lalaki, ipinagtatanggol niya ang mga kapatid niyang lalaki sa mga umaaway sa kanila, mahilig sa paglangoy, umaakyat sa mga puno at mahilig sumakay sa mga kalabaw at kabayo.  Girl Power ang lolah!  Para masaway ang gawi niyang ito na kakaiba noong panahon niya, pinag-aral siya ng pitong taon sa Colegio de San Jose sa Jaro, Iloilo at di pa nasiyahan doon, ipinasok pa siya sa Colegio de Sta. Rosa at Colegio de Sta. Catalina sa Maynila.  Nagtapos sa kursong edukasyon sa Colegio de Sta. Cecilia noong 1894.  Naging guro pagbalik ng Iloilo at nakilala bilang istrikta.  Matapos ang apat na taon, napangasawa niya si Alejandro Balderas at ang lola ay tumigil sa pagtuturo upang maging maybahay at babaeng bukid, kung saan mas nagawa pa niya ang hilig sa pamamaril at pangangabayo.  Kahit ayaw ng asawa, sinamahan niya ang mga kapatid na lalaki sa rebolusyon.  Sa kanyang husay at pagpupumilit sa kabila ng agam-agam ni Hen. Perfecto Poblador, nagpa-appoint na kumander ng Hilagang Iloilo.  At sa unang laban pa lamang nagpakitang gilas na si Nay Isa sa mga labanan sa Pilar, Capiz at Sapong Hills at nanalo laban sa mga Espanyol.  Nang dumating ang mga Amerikano, patuloy siyang namuno ng grupong gerilya at mas matagal na lumaban kaysa ibang heneral.  Nang dumating ang mga Hapones, binenta niya ang lahat ng ari-arian sa Iloilo at pinantulong sa pakikidigmang gerilya.  Namatay siya noong Agosto 1947 sa edad na 78.  Para sa kanyang mga nagawa para sa bayan, binansagan siyang “Joan of Arc of the Visayas.”  Palagay ko colonial mentality ito.  Teh, para siguro mas Pilipino ang pananaw natin, tawagin nalang natin si Joan of Arc na “Teresa Magbanua of France!”  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 4 October 2012)

Teresa Magbanua, pinuno ng rebolusyon sa Iloilo, detalye ng isang bas relief.

Girl power ang lolah!

1 Comment
October 11, 2012

XIAOTIME, 11 October 2012: ANG ASASINASYON KAY GOBERNADOR-HENERAL FERNANDO BUSTAMANTE

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 11 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

“Ang Pagpaslang Kay Gobernador Heneral Bustamante at sa Kanyang Anak” Mural ni Felix Resurrecion Hidalgo na nakalagak ngayon sa Pambansang Sinupan ng Sining sa Pambansang Museo ng Pilipinas.

11 October 2012, Thursday:  http://www.youtube.com/watch?v=uxtQoPLCpDU

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  293 years ago, pinatay ng mga prayle at ng kanilang mga kabig si Gobernador Heneral Fernando Manuel de Bustamante y Bustillo, October 11, 1719.  Paano nangyari ito.  Matatandaan na nang dumating ang mga Espanyol sa Pilipinas, ginamit nila ang Katolisismo bilang isang ideological state apparatus upang itanim sa puso ng mga tao ang pagsunod sa layunin ng kanilang pananakop—ang pagkakaroon ng mga kayamanan para sa Espanya.  Walang separation of church and state noon.   Ang prayle ang kaagapay sa pamamahala.  Ngunit isa sa mga pinunong sibil ang nagpasaway.  Patuloy na pinaaresto ng liberal na gobernador heneral na si Fernando Bustamante ang mga may utang sa gobyerno kahit sila ay humihingi ng sanktwaryo sa simbahan.  Itinuring itong pambabastos sa simbahan ng mga Obispo kaya nagtangka sila kay Bustamante, “Ipapa-excommunicate ka namin!”  Kaya lalo niyang ipinakulong ang mga Obispo, pati na ang Arsobispo ng Maynila.  Kaya ang mga paring Agustino, Dominikano, Pransiskano at Rekoleto ay nagbalak.  October 11, 1719, nagtipon ang mga pari kasama ang kanilang mga kabig mula sa Simbahan ng San Agustin at nagmartsa patungong Palacio del Gobernador sa loob ng Intramuros.  Hindi sila napigilan ng mga bantay.  Sinugod nila ang ikalawang palapag, dinampot ang Gobernador Heneral, kinaladkad at pinagsasaksak hanggang mamatay.  Dumating ang kanyang anak upang iligtas siya ngunit ang anak niya rin ay napatay.  Dalawang asasinasyon ang nangyari.  Matapos noon, nagmartsa sila patungong Fort Santiago, pinalaya ang mga obispo at arsobispo, at ang Arsobispo ng Maynila ay ginawang interim na Gobernador Heneral sa loob ng ilang linggo.  Nang isang obispo ang magbiro sa Pang. Noynoy Aquino na siya ay ipapaeksgumulgado sa kanyang pagsuporta sa Reproductive Health Bill, naalala ng mga historyador ang insidente noong 1719.  Tunay na malaki ang impluwensya ng Simbahang Katoliko sa buhay ng mga Pilipino noon at ngayon.  Wala mang tinatawag na Catholic vote, ang kanilang kaparian ay umaabot sa liblib na mga lugar ng bayan.  Ang kanilang pakikialam sa pulitika at itinuturing nilang tungkulin sa paggabay sa kanilang mga tagasunod.  Para sa akin, may kalayaan ang mga paring ipahayag ang kanilang mga paniniwala bilang mga mamamayan ng Pilipinas.  Kung nagpapaapekto ang ilang mga lider natin sa kanilang mga nais na ipatupad dahil sa pakikialam ng simbahan, problema na nila iyon, at natin.  May kalayaan din ang pamahalaan na gawin ang sa tingin niya ay nararapat.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Kalaw FX at Yuchengco Hall, DLSU Manila, 4 October 2012)

Leave a comment
October 10, 2012

XIAOTIME, 10 October 2012: GINTONG PAMANA NG MGA NINUNO NATIN

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 10 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang mga katutubong Tagalog na nararamtam ng ginto, mula sa manuskritong Espanyol, ang Boxer Codex.

10 October 2012, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=pYEnAS3UdUI&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  May isang aklat na hanggang ngayon ay available sa isang sikat na bookstore chain at ginagamit sa ating mga pamantasan, “A Short History of the Far East” mula sa isang propesor sa Yale University na inilimbag noong 1964 pa.  Ayon sa aklat na ito sa pahina 287, basa:  “Before the coming of the Spaniards, as we have hinted, the Philippines were backward in civilization as compared with most of the rest of the Far East….  The Filipinos were still but partly removed from the primitive stages of culture…. “ In short, sa pananaw ng dayuhan, na pinaniwalaan ng marami sa atin, bobs ang mga ninuno natin at may kultura sila na primitive.  Nawalan tuloy tayo ng tiwala sa ating mga sarili.  Ngunit, noong April 27, 1981, habang nag-ooperyt ng bulldozer sa Magroyong, San Miguel, Surigao, natisod sa lupa ni Edilberto Morales ang ilang gintong kagamitan.  Ipinagbenta niya ang mga ito.  Ang mga natisod pala niyang ginto ay mga gintong pamana na pag-aari ng ating mga ninuno.  Ang ilan sa mga ito ay maaari niyong mabisita sa Metropolitan Museum, lalo na sa Ayala Museum “Gold of Ancestors” exhibit kasama ng iba pang mga arkeolohikal na mga ginto na natagpuan sa Surigao, Butuan, Batangas, Mindoro, at Samar:  Mga kandit o sash, sinturon, hebilya o buckle, hawakan ng punyal, sinturon sa braso, at mga barter rings.  May teknolohiya sa paglinang ng ginto ang mga ninuno na tinatawag na pagbatbat, na sa sobrang ganda at pulido sa maliliit na detalye mahirap makopya kahit ng mga magagaling na alahero ngayon.  Hindi lamang abubot o status symbol ang ginto sa ating mga ninuno.  Ayon kay Dr. Bernadette Abrera, naniniwala ang mga ninuno natin na kapag natutulog ang tao, lumalabas ang kanyang kaluluwa sa mga butas ng katawan, sa mga kamay at paa.  Kaya naman kailangan palibutan ang mga ito ng ginto upang mapanatiling matuwid ang kaluluwa at hindi mapasok ng masamang kaluluwa sapagkat natatakot ang dilim sa liwanag ng ginto.  Ang ginto ay isang anting-anting o agimat!  Kaya sa hindi iilang pagkakataon, nakakakita ng mga gintong maskara para sa patay na mga sinaunang Pilipino na tinatakpan ang mga mata, ilong, bibig at ulo.  Ang tradisyong ito ay hindi nawala sa pagpasok ng Katolisismo, bagkus, nagpapatuloy at marami sa mga disenyo nito ay Katoliko na.  Simbolo ang anting-anting ng pagnanais natin na mapanatili ang ating kaluluwa na mabuti.  Kaya naman kapag binisita natin sa Ayala Museum ang ginto ng ating mga ninuno, hindi lamang ito paalala na magaling ang mga Pilipino bago pa man dumating ang banyaga, espirituwal din tayo at maka-Diyos!  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Palma Hall, UP Diliman, 4 October 2012)

Sila “eating in silver spoons,” tayo kumakain na sa mga gintong mangkok! Mula sa Ayala Museum.

Mga katutubong nararamtan ng ginto. Mula sa Boxer Codex.

Golden regalia tulad ng suot noong nasa Boxer Codex, sash na suot ng mga ninuno natin. Mula sa Ayala Museum.

Detalye ng sinturong ginto, at makikitang mahirap gayahin. Mula sa Ayala Museum.

Maliit na estatwang ginto, kinnari. Mula sa Ayala Museum.

Pares ng palamuting garuda. Mula sa Ayala Museum.

Bisitahin ang Ayala Museum.

Bisitahin ang Ayala Museum.

2 Comments
October 9, 2012

XIAOTIME, 9 October 2012: SI JOHN LENNON AT ANG BEATLES SA PILIPINAS

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 9 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

John Lennon (1940-1980)

9 October 2012, Tuesday:  http://www.youtube.com/watch?v=hz8tDJfT6ZE&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Alay ko ang episode na ito sa best friend kong si Jeremiah “Mayo” Baluyut na nagpakilala sa akin sa taong ating tatalakayin ngayon.  Kung buhay pa si John Lennon ngayon, 72 years old na siya ngayong araw na ito, kaarawan niya ay October 9, 1940.  Nakilala siya bilang bokalista ng sikat na bandang The Beatles na nagmula sa Liverpool, England kasama sina Paul McCartney, George Harrison at Ringo Starr.  Sa panahon ng kalituhan at tawag ng pagbabago ng Dekada 1960—pagbaril kina John F. Kennedy, Robert Kennedy at Martin Luther King, at mga pagkilos laban sa Vietnam War, deskriminasyon sa mga itim at paniniil sa kababaihan, ang mga awitin at “Yeah, Yeah, Yeah” ng Beatles ang naging larawan ng mga pagbabagong ito.  Sa panahon ng kanilang kasikatan, tumungo sila sa Maynila noong July 3, 1966.  Agad silang dinala sa isang pribadong yate ng isang negosyante na kanilang ikinayamot.  Kinabukasan, July 4, habang sila ay natutulog sa Manila Hotel, bigla na lamang silang ipinasundo ng Palasyo.  Bagong pangulo noon si Pang. Ferdinand Marcos at First Lady Imelda Marcos na inaanyayahan sila sa isang courtesy call sa Malacañang.  Ilang buwan ang nakalipas, ipinagwalang bahala pala ng manager na si Brian Epstein ang imbitasyon ng palasyo at inakalang naman natin na ang hindi nito pagsagot ay pagsang-ayon na.  Hindi ginising ng manager ang mga Beatles.  Nabastos ang unang pamilya sa inaakalang pag-snub sa kanila ng Beatles mismo.  Matapos ang kanilang dalawang konsyerto noong hapon na iyon sa Rizal Memorial Football Stadium na sabi ng Beatles ay sumobra sa bilang ng kapasidad ng lugar, kinabukasan July 5, walang naghatid sa kanila sa airport, walang tumulong sa kanila sa pagbuhat ng kanilang mga gamit, at nang sila ay nasa airport na, pinatay ang mga escalator at ang mga naka-barong na mga guwardiya nila ay tinatakid at sinisiko pa sila.  Ilan sa mga kasama ng Beatles ang nasugatan sa insidenteng ito.  May mga kwento na sa tindi ng takot, sina John at Ringo ay nagtago sa mga madre dahil alam nilang hindi sasaktan ang mga madre sa isang Katolikong bansa.  Sa pag-aakalang pagsakay nila sa eroplano ng British Airways tapos na ang kanilang kalbaryo, pinababa ang manager at ang mga kasama ng Beatles.  Kinuha pala ang cash na kinita ng grupo.  Isa sa mga dahilan ng kanilang pagtigil sa pagtotour at pagkokonsyerto ang nangyari sa kanila sa Maynila.  Sa mga sigawan ng tao, ni hindi na nila naririnig ang kanilang sariling tumutugtog, hindi na rin sila lumago.  Kaya ang insidente sa Maynila ay nagbunga rin ng magandang epekto.  Mula noon, nagpokus na lamang sila sa studio at nilikha ang mas magaganda nilang album tulad ng Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, Let It Be at Abbey Road.  Nang magkahiwalay na sila noong 1970, si John Lennon ang naging pangunahing boses ng peace movement sa pamamagitan ng kanyang kantang “Imagine” na binoto bilang isa sa mga pinakadakilang “Music of the Millennium” noong 1999.  Binaril siya ng isang nabaliw na dating tagahanga noong December 8, 1980 sa New York.  Nabastos ang maraming Pilipino sa Beatles noong 1966 dahil popular pa ang Pang. Marcos noon.  Ngunit sabi ng ilan, tila naging preview ito sa magiging lagim ng Batas Militar.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 4 October 2012)

Beatles namilosopo sa press conference sa Maynila, 3 July 1966.

Ang konsyerto ng Beatles sa Rizal Memorial Football Stadium, 4 July 1966. Ang front act ay si Pilita Corrales.

Overcrowded. Imahe mula sa The Beatles Anthology.

Manila Blues, pag-alis sa tarmac ng MIA.

Leave a comment
October 8, 2012

XIAOTIME, 8 October 2012: PAGTATAPOS NG KALAKALANG GALYON

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 8 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang galyong Andalucia nang dumako ito sa Pilipinas noong 2010. Kuha ni Fraulaine Rapal.

8 October 2012, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=D13zsLJOaLE&feature=plcp

¡Buenas tardes y buenos noches señoras y señores!  Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  197 years ago [ngayon, 8 Oktubre 1815] nagtapos ang Kalakalang Galyon na minonopolyo ng mga mananakop na Espanyol sa loob ng 250 years!

Fray Andres de Urdaneta, tagapagdiskubre ng pinakamahabang rutang pangkalakalan sa Kasaysayan ng Daigdig.

Ang explorer na si Father Andres de Urdaneta ang nakadiskubre ng ruta noong bumalik siya sa Mexico mula sa Pilipinas noong 1565, sinundan niya ang direksyon ng hangin ng mga bagyo sa Pasipiko at nakilala ito sa tawag na Manila-Acapulco Galleon Trade o Nao de China.  Ngunit tila mali ang tawag na ito.  Ang mga produktong mula sa India; Japan; mga produktong Tsino na kinahihibangan ng mga Europeo tulad ng porcelain, ivory, silk o seda, at iba pa

Inmaculada Concepcion na gawa sa ivory, ilan sa mga produktong dinadala ng Kalakalang Galyon. Mula sa Koleksyong Museo ng San Agustin.

; mga pamintang mula sa Moluccas; at ilan lamang na mga produkto ng mga Indio tulad ng mga bulak mula sa Ilocandia at mga likhang sining na nililok, ay isinasakay sa mga Galyon, na tinatawag na Nao.  Ang mga ito ay dadalhin sa Acapulco, ngunit hindi ito natatapos doon.  Dadalhin ang mga produkto sa pamamagitan ng lupa patungong Veracruz, matapos nito ay dadalhin sa Havana, Cuba, at ikakalat na sa mga bansa sa Timog Amerika at dadalhin na rin patungong Sevilla, Espanya.  Kaya mas nararapat na tawagin itong Kalakalang Maynila-Acapulco-Sevilla—Ang pinakamahabang Trade Route sa Kasaysayan ng Daigdig!!!

Kapalit ng lahat ng mga produkto ay ang mga pera na mabilis naman na ipinambabayad sa mga bansang pinagmulan ng produkto.  Dahil din sa kalakalang ito, napadpad sa Pilipinas ang mga halamang nasa Amerika lamang na ngayon ay bahagi na ng buhay ng mga Pilipino:   tabako, mais, cacao, kape, cassava, mani, sili, beans, at kamatis.  Bagama’t kumita ang Espanya sa monopolyo ng pangangalakal na ito sa Pilipinas, ang mga indio ay nakatungangang parang mga timawa, nagsibak lamang ng mga kahoy na ipinanggawa ng mga galyon at kinuhanan ng mga ani, nilaspatangan ang interes ng mga maliliit.  Ang tanging nakinabang ay ang mga Espanyol at iba pang dayuhan.  Noong 1815, dahil na rin sa pakikipaglaban sa kalayaan ng mga Mexicano laban sa mga Espanyol, natigil ang Kalakalang Galyon.  Sa pagtatapos nito, mas naging malaya na makipagkalakalan ang Pilipinas sa daigdig.  Nagbukas sa lahat ang oportunidad kahit sa ilang mga indio na sa kalaunan ay nag-aral at naging mga ilustrado na nakibaka rin para sa pagbubuo ng ating nasyon.  Sabi ng mga eksperto, ang Kalakalang Galyon ay maagang manipestasyon ng globalisasyon na kontrolado lamang ng malalakas na bansa.  Ang malayang kalakalan ay maihahambing sa Cyberspace na parang isang karinderyang bukas sa lahat ng gustong magtinda, bumili at magpahayag ng sarili.  Ang daang matuwid ay nag-aadhika ng isang sistemang liberal ngunit nangangalaga rin sa interes ng maliliit at lokal na negosyo at nagtataguyod ng malayang pagpapahayag ng sarili.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 4 October 2012)

Leave a comment
October 5, 2012

XIAOTIME, 5 October 2012: BRITISH OCCUPATION OF MANILA

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 5 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang pagsalakay ng mga British sa Maynila, 5 Oktubre 1762. Bisitahin ang Ayala Museum para makita ang dioramang ito at iba pa na nagpapakita ng Kasaysayan ng Pilipinas (Mula sa bidyo na “The Diorama Experience”).

5 October 2012, Friday:  http://www.youtube.com/watch?v=rdXwZNkWegQ&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!    Espanya, Amerika at Hapon.  Ito ang lagi nating sinasabing tatlong mananakop ng ating bansa.  Ngunit lingid sa kaalaman ng marami, hindi lamang tatlo ang nanakop sa atin, kundi APAT!  250 years ngayong araw na ito, October 5, 1762, nang sumuko ang Intramuros, ang sentro ng Emperyong Espanyol sa Malayong Silangan, sa mga British!  Si Simon de Anda y Salazar ay tumakas noong nakaraang gabi mula sa Ilog Pasig patungong Bulakan, ipinroklama ang sarili na Gobernador-Heneral at inilipat ang pamahalaang Espanyol sa Bacolor, Pampanga.  Kung tutuusin, hindi naman tayo kasali sa digmaan, kaso sa “Seven Years War” na ito sa pagitan ng Britanya at Pransiya, kumampi kasi ang mga Espanyol sa mga Pranses kaya ayun, dinamay tayo.  Wala pang cellphone at internet noon kaya ang digmaan na nagsimula noong 1756 sa Europa umabot lang sa atin noong 1762, anim na taon na ang digmaan.  Di man natin pinaghinalaan na ang 13 mga barkong Briton pala na paparating ay hindi mga trade ships kundi mga war ships pala na walang humpay na bumomba sa Intramuros ng ilang araw.  Kaya marahil hindi sila kasama sa mga itinuturing na mananakop ay sapagkat nang makuha nila ang Maynila sa pamumuno ni Gobernador Dawsonne Drake, walang kinalaman kay Jack Dawson ng “Titanic,” ang buong Pilipinas ay sakop pa rin ng mga Espanyol liban sa Ilocos.  Nagdala rin ng mga Sepoy o mga sundalong Indian ang mga British.  Ilan sa kanila ay naiwan sa Pilipinas ay nanirahan sa Cainta at Taytay.  Isang taon matapos ang digmaan sa Europa, doon pa lamang ito nalaman ng mga Briton na kusang umalis noong 1764 matapos ang higit isang taon lamang na pananakop, ngunit dala-dala ang tinaguriang “Ransom of Manila”—ang lahat ng pera ng simbahan at ng pamahalaan, maging ang mga ginto at pilak na kagamitan ng mga kumbento.  Mahalaga ang panahong ito sa atin sapagkat nakita ng mga Pilipinong indio na may kahinaan pala ang mga Espanyol.  Kaya nag-alsa sina Diego at Gabriela Silang sa Ilocos na itinuturing ng maraming historyador na sinaunang porma ng nasyunalismo sa bansa.  Isang pag-aalsa na magiging inspirasyon ng mga sumunod na lumabas upang pataubin ang 333 taong pananakop ng Espanya sa Pilipinas.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 21 September 2012)

Leave a comment
October 4, 2012

XIAOTIME, 4 October 2012: OKTOBERFEST

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 4 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Orihinal na gusali ng Fabrica de Cervesa de San Miguel sa Maynila.

4 October 2012, Thursday:  http://www.youtube.com/watch?v=LFBEm6zLr_U&feature=youtu.be

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  122 taon na po ang nakalilipas ngayon, October 4, 1890, nang pasinayaan ang  Fabrica de Cervesa de San Miguel.  122 years old na po ang San Miguel Beer.  Naging simbolo ng pagkakaibigan ang pag-alok nito tulad ng pag-alok ng nganga ng ating mga ninuno noong unang panahon.  Tamang-tama dahil ngayong buwan ding ito ginaganap ang tinatawag na Oktoberfest.  Huh?  Oktoberfest?  What’s that pokemon?  Ang Oktoberfest ay isang 16-day festival na ginaganap sa Munich, Bavaria, Germany o Alemanya mula Setyembre hanggang Oktubre.

Ang mga espesyal na Oktoberfest Beer, halaw sa Wikipedia

Una itong ginanap noong 1810 at ngayon ay itinuturing na pinakamalaking perya sa buong mundo kung saan tinatayang anim na milyon pa ang dumadayo sa Munich para dito, at tumutungga sila ng tinatayang pitong milyong litro ng beer!

Marca Demonio

Pambansang Alagad ng Sining para sa Sining Biswal, Fernando Amorsolo

Ilan pang trivia, ang “Marca Demonio” na trademark ng Ginebra San Miguel na nagpapakita kay San Miguel na pinapatay ang demonyo ay likhang sining ng National Artist for [the Visual Arts] na si Fernando Amorsolo.

Pambansang Alagad ng Sining Nick Joaquin at ang kanyang best friend.

Isa pang National Artist ang nakilala na hindi nakakausap at nakakasulat ng matino kung hindi pa nakakainom ng cervesa.  Walang iba kundi si National Artist Nick Joaquin!  Medyo love-hate relationship ang mayroon tayo sa beer.  Hindi lamang mga maybahay ng asawang umuuwing lasenggo.  Noong Pebrero 1986, nang iprotesta ng maybahay rin na si Cory Aquino ang kanyang pagkatalo sa Snap Elections, nagpatawag siya ng boykot sa mga negosyong sumusuporta sa Pangulong Marcos, ayun naglipatan at nagtiis muna sa whiskey at lambanog ang maraming tao.

Ang isang milyong taong dumalo sa pagpapatawag ng boykot ni Cory Aquino, Pebrero 1986.  Mula sa aklat na “Bayan Ko!”

Ayon kay Angela Stuart Santiago, kung ang EDSA raw ay hindi nangyari, babagsak pa rin ang pamahalaan dahil nang mangyari ang EDSA, pitong araw nang isinasagawa ang civil disobedience na ito.  Ibig sabihin, malaki pa rin ang aktwal na papel ni Tita Cory sa People Power Revolution sa kanyang paghahanda ng puso ng tao para aktwal na makibaka para sa bayan.  At yan po ang isang nakalalasing na kasaysayan.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(William Hall, DLSU Manila, 26 September 2012)

Leave a comment
October 3, 2012

XIAOTIME, 3 October 2012: ANO ANG KASAYSAYAN?

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 3 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Si Dr. Zeus Salazar at ako, nang una kaming magkakilala, Freshman Walk malapit sa Melchor Hall, UP Diliman, 30 Setyembre 2004

3 October 2012, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=4oH8oTl_LHI&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Noong isang linggo tinalakay natin na walang talab sa puso ng marami at boring ang pag-aaral ng history sapagkat kung ito ay nakasulat na dokumento ng nakaraan, ang nagsusulat lamang nito ay ang mga edukado at mayayaman.  Sa Pilipinas, mga dayuhan ang sumulat tungkol sa atin nakaraan.  Kaya naman na mahalaga na magkaroon tayo ng pakahulugan sa pag-aaral ng nakaraan sa saswak sa ating sitwasyon.  At ang katumbas na salita ng History sa pambansang wika natin ay kasaysayan.  Ayon kay Dr. Zeus A. Salazar, ang salitang ugat nito na “saysay” ay dalawa ang kahulugan:  ang saysay ay isang salaysay o kwento at saysay rin ang katuturan, kabuluhan at kahalagahan.  Kaya naman ang kasaysayan ay mga salaysay na may saysay.  Ngunit, kailangang tanungin:  Kung ito ay may saysay, may saysay para kanino?  Siyempre para sa sinasalaysayang grupo o salinlahi.  In short, para sa tao.  Sa ganitong pakahulugan, mga kwentong may kwenta para isang bayan, hindi na nalilimita sa mga opisyal na dokumento nang makapangyarihan ang kasaysayan.  Ang mga pasalitang tradisyon na tulad ng mga epiko, alamat, mito, kwentong bayan at maging at mga kanta at jokes, bagama’t kathang isip ay maaaring maging batis ng kaisipan at paniniwala ng mga tao na hindi nagsisulat ng mga dokumento, lalo na ang mga lolo at lolang ninuno natin.  Halimbawa, sa mito ng mga Bisaya na “Sicalac at Sicavay,” ang lalaki at babae ay sabay na lumabas sa halaman o sa ibang bersyon ay sa kawayan.  Kumalat ito at pinagpasa-pasahan dahil nakarelate ang mga ninuno natin dito tulad ng pagresend natin sa emo texts na natatanggap natin kapag emo din tayo.  Dalawa ang maaaring pinapakita ng kwento ukol sa aktwal na mga ninuno natin.  Sabay lumabas ang lalaki at babae kaya pantay ang pagtingin sa kasarian ng mga ninuno natin noon at itinuturing natin ang kalikasan bilang ating pinagmulan at kasamang may buhay.  Mga teh, ang kasaysayan ay mahalaga sapagkat ito ay sumasalamin sa mga kwento at kaisipan natin.  Sa pamamagitan nito makikilala natin ang ating sarili at ang ating bayan.  Tanging kung kilala lamang natin ang bayan, doon lamang natin pwendeng sabihin na tunay nating minamahal ito.  Paano mo mamahalin ang isang irog kung hindi mo siya kilala.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 27 September 2012)

 

 

Leave a comment
October 2, 2012

XIAOTIME, 2 October 2012: SI AGLIPAY BA ANG NAGTATAG NG AGLIPAYAN CHURCH? (Iglesia Filipina Independiente)

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 2 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Mahal na Birhen ng Balintawak

2 October 2012, Tuesday:  http://www.youtube.com/watch?v=1Sgr5BWsyb8&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Kahapon po ang ika-isandaan at sampung anibersaryo ng pagpirma ng sampung sekular na mga pari sa pamumuno ni Obispo Gregorio Aglipay [sa ikalawa sa anim na bahagi ng] konstitusyon ng Iglesia Filipina Independiente sa Sta. Cruz, Maynila.  Idineklara nila ang kanilang sarili bilang isang bagong pananampalataya na hindi kumikilala sa kapangyarihan ng Santo Papa sa Roma.  Nakilala ang Simbahan bilang Aglipayan Church, ngunit lingid sa kaalaman ng marami, hindi si Apo Aglipay ang nagtatag nito.  Isa sa mga tagapagtatag nito ay si Don Belong—Isabelo delos Reyes.  Nakita ni Don Belong na sa kanyang mga pag-aaral bilang isang iskolar at folklorista na may potensyal na magkaroon ng pagsasama ng sinaunang mga paniniwala at ng Kristiyanismo, kaya kinumbinsi niya ang nagdadalawang-isip noon na si Apo Aglipay na kumalas na sa Roma upang maiwasan ang sitwasyon baka mapalitan lamang ang mga prayleng kanilang kinamuhian ng mga bagong Amerikanong mga pinunong simbahan.  Itinatag nila ang simbahan noong Agosto [Tres], taon ding iyon ng 1902.  Isang kaibahan nila sa mga paring Katoliko ay maari silang mag-asawa.  Isa sila sa pinakamalaking Kristiyanong denominasyon sa Pilipinas at tinatayang anim na milyon ang kanilang kasapi, ang mga unang kasapi nito ay mga kasapi ng Katipunan at mga rebolusyunaryo.  Si Pangulong Ferdinand Marcos ay bininyagang isang Aglipayano.  Makabayan at progresibo ang oryentasyon ng samahan.  Si Don Belong ay ang unang labor leader ng ating bansa at pinuno ng Union Obrera Democratica Filipina.  Si Apo Aglipay naman ay inatasang mangolekta noon ng pondo sa Ilocos para sa mga rebolusyunaryong Pilipino.  Hindi nakapagtataka na minsan na nilang idinekalarang santo si Gat Dr. José Rizal at nagdarasal sa Mahal na Birhen ng Balintawak, isang birheng Maria sa wangis ni Inang Bayan na may kasamang batang may nakasukbit na itak at may dala-dalang watawat na may nakasulat, “Ama ko, sumilang nawa ang aming pagsasarili.” Ang kanilang pakikisangkot sa bayan ay makikita sa paglingap sa mahirap ng ika-siyam na Obispo Maximo nito na si Alberto Ramento ng Tarlac, Tarlac.  Ninakawan at brutal na pinatay si Ramento.  Isang aral na maaaring makuha mula sa mga Aglipayano:  Kung tunay na mahal mo ang Diyos, dapat mahal mo rin ang bayan mo.  Pro Deo et Patria, para sa Diyos at para sa Bayan.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 26 September 2012, pasasalamat po kay Dr. Lars Raymund Ubaldo sa pagtulong sa episode na ito at kay Kristine Conde-Bebis, isang kasapi ng IFI, sa pagwawasto sa ilang mga datos sa blog na ito.)

Isabelo “Don Belong” de los Reyes

Obispo Maximo I Gregorio Aglipay kasama ang dalawa niyang pari.

Obispo Maximo IX Alberto Ramento

6 Comments
October 1, 2012

XIAOTIME, 1 October 2012: Balik-tanaw sa THRILLA IN MANILA nila Muhammad Ali at Joe Frazier

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 1 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

1 October 2012, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=QRm-GJEIm4Q&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  37 years ago, October 1, 1975, ginanap ang isa sa pinakasikat na laban sa kasaysayan ng boxing, ang Thrilla in Manila.  Ito ang pangatlong pagkakataon na magkakabuno ang dalawa sa pinakamagagaling na boksingero sa buong mundo:  Si Muhammad Ali at si Joe Frazier.  Nang alukin ng Pangulong Ferdinand Marcos ang Maynila bilang lugar ng makasaysayang laban, kinagat ito ni Don King at ginanap ang laban sa Araneta Coliseum, ang pinakamalaking indoor facility sa Asya.  Bago ang laban, nag-insultuhan ang dalawang boksingero.  Sa isang press conference nagdala si Ali ng manikang Gorilla na kumatawan kay Frazier at sinabing “It’s gonna be a thrilla, and a chilla, and a killa, when I get the Gorilla in Manila.”  Tinawag naman ni Frazier si Ali sa dati niyang pangalan na “Clay” na itinuting na pangalang alipin ni Ali.  Alas 10:45 ng umaga nang magsimula ang laban.  Noong una, tila na kay Ali ang laban at desidido siyang patumbahin ang kalaban sa unang mga round pa lamang ngunit sa kalagitnaan ng laban, hindi pa rin natitinag si Frazier.  Dati rati ang mga championship bouts ay umaabot ng 15 rounds!  Sa ika-14 na round, parehong napagod na ang dalawa.  Bibiyakin na dapat ng kampo ni Ali ang kanyang gloves, simbolo ng pagsuko sa laban, ngunit nauna si Frazier na magdeklara nang pagsuko kaya nanalo si Ali sa pamamagitan ng TKO.  Nang gabing iyon nagpaparty si Frazier, habang ang nanalong si Ali ay naratay sa banig ng karamdaman.  Ayon kay Ali, ang Thrilla in Manila ang pinakamalapit niyang karanasan sa pagkamatay.  Di naglaon, parehong nagretiro ang dalawang boksingero, sa dami ng namamatay sa championship rounds naging 12 rounds na lang ang laban mula 15, at itinayo ang Ali Mall malapit sa Araneta Coliseum bilang parangal sa pagkapanalo ni Muhammad Ali.  Ito ang pinakaunang multi-level indoor mall sa Pilipinas.  Para sa mga tagahanga ng rehimeng Marcos, nagdala ng dangal at mga turista ang Thrilla ni Manila sa ating bansa, ngunit para  rin sa marami, ginanap ito sa Pilipinas dahil nais ni Pangulong Marcos na mailayo ang atensyon ng mga tao sa lagim ng Batas Militar.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 26 September 2012)

Leave a comment