Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

Unang Paglalayag Paikot ng Daigdig (Pigafetta/Salin ni Kimpo) – FREE DOWNLOAD

Ito ang “Unang Paglalayag Paikot ng Daigdig” na primaryang tala ni Antonio Pigafetta ukol sa Ekspedisyon ni Magallanes at Elcano na salin sa Filipino ni Phillip Yerro Kimpo. Napapanahon ang naging publikasyon nito ng Komisyon sa Wikang Filipino dahil malapit na ang #Quincentennial o ika-500 taon ng mga pangyayaring ito sa taong 2021.

Bagama’t kontrabida sa Pilipinong pananaw ng kasaysayan si Magellan, at talaga namang medyo naging k*pal siya pagdating dito sa Pinas, hindi matatawaran ang kontribusyon ng diwang mapagsapalaran ni Magellan kaya mas nakilala natin ang mundong ating ginagalawan.

Ang tala rin na ito ni Pigafetta ang isa sa pinakamaagang tala ukol sa ating mga sinaunang ninuno. Makikita rito hindi lang ang kanilang kultura na hinangaan ni Pigafetta kundi ang kanilang pakikipagkapwa-tao na siyang naging dahilan para di sila mategui at matuloy nila ang paglalakbay paikot ng mundo na naging tagumpay naman ng Agham at Sangkatauhan.

At siyempre nakikini-kinita ko na may masasabi na naman: Di ba dayuhan si Pigafetta? Dapat di umaasa sa kanya sa kuwento ng ekspedisyon. Dapat perspektibo ng Pilipino. Dapat ang mga sinulat ng nga prayle huwag nang basahin.

Ok. Hinahahon lang ako. Alam mo ba kung saan natin nalaman ang maraming mga kaalaman ukol sa ating mga ninuno bago dumating ang mga dayuhan? EDI SA MGA SINULAT NG MGA DAYUHAN.

E di ba bias against us? Una wala namang hindi biased. At oo biased sila sa opinion pero malamang hindi sa facts at deskripsyon nila tungkol sa atin.

So ganito: paghiwalayin mo lang ang opinion sa facts ng sinasabi at maaari mo nang makita ang pamumuhay ng mga ninuno natin kahit sa sinulat ng dayuhan.

Siyempre dahil multi-disciplinary ang history, kukuha ka ng ibang affirmations sa anthropology at iba pa pero talagang mauuna ang dokumento.

Kaya hindi ito usapin na kapag nagrely ka sa dokumento ng dayuhan e anti-nationalist ka na.

Ayun lang.

O ayan, sa ngalan ng #Kwinsentenaryo ihiningi ko po kayo sa Komisyon sa Wikang Filipino.

Download here:

Sa desktop niyo lang po download di puwede sa CP. Our of print na yan kasi ako nakabili ng mga huling kopya niyan kaya kunin niyo na.


Robertson English Translation based on the Amoretti Codex:

Mga Kuwentong Quirino Comic Book (free download)

Because Quirino is not just a highway, an avenue, a hospital or a province.

On the occasion of Valentine’s Day, the upcoming Quincentennial Commemorations of the Victory and Humanity of the Filipinos and President Elpidio Quirino 65th Death Anniversary month, the President Elpidio Quirino Foundation through Prof. Xiao Chua releases the digital version of the Mga Kuwentong Quirino Comics which were distributed in 2015 for Quirino’s 125th birth anniversary.

Learn about the President who showed humanity for the White Russians in 1949 and letting them reside in Guiuan, the same town where in 1521, Filipinos showed humanity to the hungry and weary Magellan Expedition, as a continuation of 500 years of Pakikipagkapwa-tao.

Download here:


EDSA People Power 2 sa kanto ng EDSA at Ortigas Avenue. Mula sa aklat na EDSA Dos: A Nation in Revolt


Michael Charleston “Xiao” B. Chua, Tarlac City, 16 years old

Note:  I am publishing this account twenty years after I wrote it as I begin to realize that this event is already unfamiliar with the newer generation.  Although I was not there during the event itself, I collected a bigger picture raw and contemporaneous account based on events being reported on television at that time.  There was only text messaging for many people, the internet at that time was not available to majority of Filipinos.  Social media, even Friendster, was not even there yet.  My opinions on certain personalities and issues in these diary entries, and my tone relating to the EDSA Tres crowd, were based on information and views what were available to me at that time and had changed over time.  It might not reflect my present views as a historian.




It’s the 21st of January, the sun rises in the east this great Sunday morning. Although sick, I feel perfectly well just like most of us. A new hope, a new beginning for the Philippines—land the sun loves.

But looking back a week before, it was impossible to even think it will happen again. But it did happen! And we never knew it would be that fast! I’m still wondering: Did it really happen?

Chavit Singson and the ledgers. From the EDSA Dos: A Nation in Revolt.

16 January. 2001, afternoon

It all started that fateful night of 3 October, just last year. Ilocos Sur Governor Luis “Chavit” Singson thought that his friend, President Joseph “Erap” Ejercito Estrada was out to have him killed. Chavit then accused Erap of being “The Lord of All Jueteng Lords”, was receiving P 400 Million of illegal gambling collections.

Joseph Ejercito Estrada and the image of the Man of the Masses. From a campaign material.

Elected under the campaign guise of “Erap para sa. Mahirap”, man of the masses, two years ago, Estrada was so popular with the poor. Having played defender of the poor in his superb performances as an actor and publicized with his bad English and womanizing, the masses thought that a president was at last raised from their ranks.

Singson in the congressional hearings. From Saksi sa Kasaysayan by GMA Network.
The game of Jueteng. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

After Chavit’s juetenggate, came exposes of the extravagant lives and mansions of the president. his family and his mistresses. How can he do this to the masses that brought him to power? While the masses are hungry, buried in crises, he is engaging in vices of monumental proportions in financial terms. While many are still homeless, fighting the cold of night, he had palaces built that’s worth hundreds of houses of the poor.

Leaders of the Anti-Erap Movement. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

The clamor for Estrada’s resignation grew stronger headed by Manila’s powerful Archbishop Jaime Cardinal Sin, and charismatic Former President Corazon “Cory” Aquino. But not strong enough. Most are still blinded. Still, all these will lead to the Senate Impeachment Trial against Estrada. And now the TV will have a role in shaping the nation more than it did before.

House Speaker Manny Villar, after a prayer, goes straight to transmitting the Articles of Impeachment against Estrada, without a plenary debate. From People Power 2: Lessons and Hopes.
Lawmakers after transmission of the Impeachment Case. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.
Cheering from the House gallery. From People Power 2: Lessons and Hopes.
The Senate Impeachment Court of 2000-2001 with Chief Justice Hilario Davide as Presiding Officer and the Senator Judges. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.
Xiao Chua with Magsaysay Award Recipient and Chief Justice Hilario Davide in 2002 at the Magsaysay Center.
Jose Velarde signature

The prosecution panel against the president revealed in the impeachment trial that an account in the name of Jose Velarde was actually owned by the president (The signature in the Jose Velarde account is similar with that of the president’s). It was confirmed when Equitable-PCI Bank Senior Vice President Clarissa Ocampo testified that the president signed Jose Velarde, “I was one foot away.”

Equitable PCI Bank Trust Department Senior Vice-President Clarissa Ocampo in the Senate Impeachment Court. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.
Xiao Chua and Clarissa Ocampo.

2 o’clock in the afternoon was the most awaited time every day because it is the start of the hit soap opera which was: The impeachment trial! To us, it was…entertainment more than a political trial. For we were informed about court rules and legal gobbledygook’s. We are now talking to each and every one especially with our classes, “Your honor!”. More importantly, we were informed of the corruption done by Pres. Estrada and his minions. Every day, we were glued in the TV set for the first impeachment trial in Asia.

Although the hope of getting Estrada convicted is getting dim because of mere technicalities by the counsels of the president, and although the clamor for Estrada’s resignation carried on to the streets, I still believe in the constitutional process which was the impeachment. In my heart, I hope that the senator-judges will be fair enough in their judgment and will uphold principle over partisanship, the truth over money…

16 January 2001, minutes before midnight

All the while, I trusted them…but they failed me.

Tonight was a turning point in the Impeachment Trial. The court was debating on whether to open or not to open the second envelope on the Jose Velarde account which according to the prosecution contains [information on] a 3.2 Billion account. The presiding officer, Chief Justice Hilario Davide was to make a ruling on opening the envelope. But Sen. Francisco Tatad told the court that the opening should be ruled out through the 21 senators’ vote.

16 January 2001 in the Senate Impeachment Court. From The Correspondents, EDSA of ABS-CBN.

I, with the whole nation, watched the senators voted. The opening of the Second Envelope would determine if the account was really the president’s. I thought that the senator-judges would like to know the truth just like how eager the Filipino people is to know the truth. At last, we would know…

But eleven senator-judges voted not to open the envelope. Those who would like to open the envelope were outnumbered, na “onse” ang bayan! At that moment, I began cursing the eleven with all my heart! Those bastards… “mga p*t*ng in* nila!” The president might have betrayed the public trust…in secret, but these eleven have betrayed the public trust in [front of] our very eyes! What a shame. I lost my trust with the senate as an impeachment court because the eleven voted for partisanship, not for the truth.  I really cursed them, I really hated them!

Because of his “yes to open” vote, Sen. Aquilino “Nene” Pimentel resigned as Senate President. The senators who voted with him cried. I cried with them. It was the death of truth and justice in this country.

Senator Loren Legarda approaches Senator Nene Pimentel with tears in her eyes. From The Correspondents EDSA Dos of ABS-CBN.
Those who voted Yes to open console each other. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

As the senator-judges who voted “no to open” celebrated, Sen. Tessie Aquino-Oreta even danced awfully in the halls of the senate. What would his brother Ninoy Aquino say if he was alive today. The people were so furious! They lost hope in the impeachment trial. They would be so happy to bring the trial…to the streets!

The Dance. From People Power 2: Lessons and Hopes.

As early as 11:00 pm that same night, two hours after the senate’s decision, many people were already in the streets and had a noise barrage simultaneously in Metro Manila. I was still watching TV then. I could hardly sleep. I was so concerned.

This is revolution!!!

House prosecution panel and anti-Estrada people in the gallery walked out of the Impeachment Trial never to return.
The opening of the controversial second envelope after EDSA 2 and the impeachment trial. From The Truth Shall Se Us Free.
Inside the envelope. An August 1999 letter claiming the Jose Velarde accounts belong to Jaime Dichaves. From The Truth Shall Set Us Free.
Businessman Jaime Dichaves

17 January, 2001, afternoon

This morning, I stood in front of my fellow students in the morning assembly. Wearing an “Erap Resign” wristband, I appealed to them “Why should you be concerned with all of these? If true, the money that your parents are working hard for and is paying to the government…Where does it go? To Erap!!!”

I continued, “And the jueteng money that your father loses… Where does it go? To Erap!!!” An applause made me pause. Then I said, “We should have known by now what is the truth, but these eleven…” Then I showed them a tabloid cover featuring the eleven’s images as I continued, “…prevented us from knowing the truth! Now we know those whom your parents have voted…impotents!!!” And a loud clap ended my statement. My fellow young people should know.

Later this morning, all of St. Matthew Christian Academy prayed for a peaceful resolution of this crisis. “Thy will be done”, we echoed as one.

When I came home earlier this afternoon. I opened the TV and I was surprised to see the throngs gathered in front of the EDSA Shrine. Thousands of people have filled its intersection and the flyovers on it. And many people have vowed never to leave EDSA not until Erap resigned!!! Simultaneously, protests were held in major cities nationwide.

The revolt was supported by Cardinal Sin, Cory Aquino and the elite.

The Elite. Bow (Jaime Zobel de Ayala). From People Power: Lessons and Hopes.

At this point, the country was in constitutional crisis: The Senate was damaged, the house, paralyzed. The prosecution team had resigned. The impeachment hanging…

Thank God the people have spoken! We’ve been suffering with this ordeal for so long. I was greatly affected. At this point, I’m praying to God for this country badly wounded and so divided. I knew God will make a way. God will…

“Lord, heal our land!!!”

UP Diliman students boycotted classes and marched to EDSA. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.
St. Scholastica’s College students in a pre-EDSA Dos protest. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.
Ang Masa. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

18 January, 2001, afternoon

While sleeping, an unexpected news came. So unexpected, I woke up and almost fell off my bed. This afternoon, Nora Aunor speaking against Erap? Are my eyes fooling me? Are my ears sick? She had been the foremost actress campaigner for the president, now she is telling Estrada to resign? Everything was true. She said she had suffered so much in the campaign trail, often neglected. This is important for the clamor of resignation. At last, someone from the president’s circle of friends is telling Estrada to resign, whatever her motives are.

Nora Aunor and Carmen “Nanay Mameng” Deunida at EDSA Shrine. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

19 January, 2001, minutes before midnight

It’s my birthday!!!

I told myself, “Erap will not step down, this crisis will take too long!” Nothing’s been happening with the rallies  So in the afternoon, I went downtown with my girlfriend [name withheld] and my friend Mayo to watch the parade, it is festival season in our city… Tarlac City. If only I am in Manila, I could have been in EDSA.

But at about 5:00 pm, I went with my girlfriend to her house in a remote area. I can hear shouts of “Erap remain” outside. Anyway, she turned the TV on and although black and white, I can clearly see and hear the news of Defense Secretary Orly Mercado and AFP Chief of Staff Angelo Reyes’s defection from the Estrada administration. They were submitting to the will of the people at EDSA. One by one, police and military officers, cabinet members and supporters were withdrawing their support from the administration. The government was paralyzed.

This is People Power II…The point of no return for Estrada… And there’s no turning back!

When I returned home at 6:00 PM, Pres. Estrada was currently appearing on TV calling for a snap election in May and vowed not participate in it!

Personally, it’s unacceptable. It was unconstitutional. For a snap election to take place, the president and vice president should vacate their posts.

I started tuning in on GMA-7 to watch and record the events as they unfold on VHS. My friend, Mayo, came. Mayo, who lost his interest in history and national affairs regained it when together, we watched tanks rolling in Malacañang grounds to protect the President. And we wondered what will happen to Estrada if ever arrested. Will he be brought to EDSA to be annihilated and humiliated?

Rumors were spreading that Estrada has already left Malacañang. A rumor quickly rectified by friends of the president coming out of the palace.

Church band members Roodz and Chris Mark visited me and Mayo. Chris Mark just arrived straight from EDSA. He recounted his experience: The loud yelling and cheering was so loud, you must shout in order for your companion to hear you.

When the three left my house at about 10:00 PM, I was glued to my TV screen and witnessed the EDSA Shrine crowd at its peak: 1.8 Million people singing anti-Erap songs and dancing anti-Erap tunes. APO Hiking society headed the crowd in singing John Lennon’s peace chant, “All we are saying is Erap Resign!”

Before I went to slumber, beginning to feel sick, I heard the news that a three-man transition team was already negotiating with the administration on Estrada’s graceful exit. But the people already gave a deadline for Erap to step down. 06:00 AM tomorrow or they will march to Mendiola, the street leading to the presidential palace – Malacañang.

20 January, 2001, dawn

Although sick, I woke up again this morning at 2:00 AM. I turned the TV screen on again. I heard that the negotiations had broken down. The militant groups are now preparing for their march to Mendiola at 6:00 AM if Erap won’t resign. This is so thrilling to watch out: What will happen if people power meets people power? Remember, the pro-Erap group! are still in Mendiola. The Cardinal advised the people to stay at EDSA because according to him, an event everybody is waiting will come later at noon.

I received a text message from my teacher, Ms. Jett Paras. She is in Manila today. She’s so blessed to be there. She had seen a rumble between pro and anti-Estrada groups in Makati. It was bloody she said!

Speaking of text messaging, as of writing, millions of messages are passing nationwide, many ’bout the clamor for Erap resignation. If EDSA will succeed, Joseph Estrada will be the first president to be ousted by text messaging.

I’ll sleep again. ‘Till victory is ours…

Nokia 3210 — The Cellphone in Revolt. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

20 January. 2001. mid-morning

When I woke up, the sun was already high and the marchers have already left for Mendiola. I saw everything on TV… “Ang daming tao!” Meanwhile, in Mendiola itself, the pro-Eraps are preparing for a clash. We see movements, chaos on TV. Their leader was Atty. Oliver Lozano, counsel to the Marcoses. I wonder why he is always on the wrong side of history! Anyway, he is also the counsel for Muslim rebel groups.

20 January, 2001, 11:00 AM

The marchers from EDSA shrine were coming nearer and nearer to Mendiola. They are unstoppable! Showing streamers such as “Go to hell!” and shouting “Erap resign…now!”, they will outnumber the remaining Pro Eraps who are firm in defending their idol. If the people power will meet the other people power, surely there will be a clash! I just pray that this will be avoided. High emotions may lead to violence.

These scenes should make Estrada realize it’s over. Does he not realize it’s over? It’s over, men?  But still no words coming from the palace in my good ole TV. Except for helicopters hovering over the palace area, maybe convincing Estrada that the military had turned against him.

At last! Minutes ago, Bro. Mike Velarde had a telephone broadcast at GMA 7 saying, “That the nation should be calm now for he is ministering to the president to be prepared for the reality. He told me he would leave Malacañang…” But the time was still indefinite.

Now, the protesters have come face to face with the loyalists. Only police and barricades are dividing them! The anti-Eraps were so furious they are being stopped. Also, the marchers from other points in Metro Manila are coming.

20 January, 2001, noon

The anti-Eraps were so furious and unstoppable that they broke into military and police lines and ran wild to the intersection of Mendiola and Legarda. They destroyed the stage and a tent built by the Estrada supporters. But they respected the barricade at the foot of the Chino Roces monument and did not proceed to the palace meters away.

Any minute now, the Vice President, Gloria Macapagal-Arroyo will be sworn in as President of the Philippines by the Chief Justice of the Supreme Court. How about Erap? Speculations came out, that Estrada already resigned, that Estrada is preparing to sign the resignation document. But in a phone call to GMA 7’s Maki Pulido Estrada said he will leave the palace on Wednesday, the 24th after they finished packing, “Masama ang loob ko sa nangyayari!” But he stresses that he is not resigning.

Gloria Macapagal Arroyo’s letter to the Supreme Court invoking constitutional succession due to Estrada’s permanent disability. From The Fall of Joseph Estrada by Amando Doronilla.

20 January, 2001, 12:19 PM

The people at EDSA had won!

Gloria just sworn in “to fulfill my duties as President of the Philippines” in front of the cheering jubilant crowd at EDSA Shrine. The whole government of the Philippines signified their support to the new president by the presence of their top leaders, the military, the Supreme Court, the Senate and the House of representatives. The pro-Erap House Speaker, Arnulfo Fuentebella was [present but was] booed by the crowd.

The oath-taking of Gloria Macapagal-Arroyo as President of the Philippines at the EDSA Shrine, 20 January 2001. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

She now delivers her inaugural address. In the beginning of her speech, she quoted the good book [Bible]. “It is now…a time to heal and a time to build!”

She also echoes the words of a Filipino martyr, Ninoy Aquino, “I have carefully weighed the virtues and faults of the Filipino and I have come to the conclusion that he is worth dying for.”

She also speaks about her four core beliefs:

1. We must be bold in our national ambitions.

2. We must improve moral standards in government and society.

3. We must change the character of our politics in order to create fertile ground for true reforms.

4. Finally, I believe in leadership by example.

20 January, 2001,2:00 PM

There were reports that Estrada already left Malacañang.

Earlier TV viewers stopped to see some Presidential Security Guards running. A friend of Erap came out to explain that Erap was just bidding his guards farewell.

Also Armed Forces Chief of Staff Gen. Angelo Reyes was spotted on the Pasig River on his way to the palace. Maybe, to accompany the President on his way out.

Somebody came out of the sentry gate and distributed a statement from no less than the president of the Philippines Joseph Ejercito Estrada, excuse me, FORMER president.

In his statement, he said that he has strong and serious doubts about the legality and constitutionality of Gloria’s proclamation as president. But he also added that he does not want to be a factor that will prevent the restoration of unity and order in our civil society.

“It is for this reason that I now leave Malacañang Palace, the seat of the presidency of this country, for the sake of peace and in order to begin the healing process of our nation…I call on all my supporters and followers to join me in the promotion of a constructive national spirit of reconciliation and solidarity.”

Then Maki Pulido reported that she heard reports that Estrada already left Malacañang.

Left, but not resigned. From Saksi sa Kasaysayan of GMA Network.

20 January, 2001, 2:20 PM

Then suddenly, the sentry gate opened and a soldier came out. He announced that the former president wants the media to see his departure and that Erap was actually still inside. The media ran, the TV viewers stopped and sat.

There were no live cameras, only radio voice overs. When the announcer said that the Estradas are coming out of the Presidential Residence, we heard the media scrambling to get a statement from the former president and struggling with the Presidential guards.

Only when Maki Pulido came back running to the live TV camera at the sentry gate, did we see footage of Estrada and his family accompanied by the Chief of Staff who turned against him yesterday, and his friends who remained with him to the end.

Now we see the Estrada couple waving to the crowd, saying “Thank you!” to the guards just before they boarded the boat out of Malacañang to the other side of the Pasig.

Months ago, Erap said of his enemies, “Pupulutin sila sa kangkungan!” He did not realize that his “kangkungan” was the Pasig, the river at the back of his palace.

Estrada’s last goodbye in the Palace. From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

21 January, 2001, night

A text message reads, “HAPI OUSTER SUNDAY 2 OL! Yestrdy was SABADO DE GLORIA & d other day was a vry GOOD FRIDAY!”

The text nation is in celebration. The phone messages kept the country connected and alive against Erap. He became the first Philippine President that was ousted with the help of text. A coup d’text!

And of course, who owns most of the text? No less than the youth! Who said that they didn’t care for the country? They did in EDSA Dos. Young people, we can do something! We can party yet we care. Anyway, this is how we turn EDSA Dos to, festive and merry! Carry on!

Information runs fast in an epoch of technology and the media. This conclusion can be proven with the well-informed people who gathered at EDSA. They knew, that was why they were there. They knew what Erap had done, that was why they felt that he did not deserve the post.

For years, we doubted that the spirit of EDSA was still in us Filipinos. It was answered in those four days as seen on the TV screen and as recounted by eyewitnesses. Take what our principal, Ma’am Jett, had seen. She was passing EDSA at the height of the protests, and saw the crowd being generous to each other, sharing something to eat or drink. Then, she turned her eyes and saw the many people sweeping the road, and they were not even paid for it. This is the spirit so Filipino—the spirit of “Bayanihan”—of working together. And in one shining moment, that is EDSA, the people were one.

It was the crowd the Supreme Court saw that made them declare the presidency vacant and swore in the Vice President, Gloria Macapagal-Arroyo, to the presidency; it was the same crowd Estrada saw that made him leave the presidential palace.

Former President Cory Aquino and Cardinal Sin, and those politicians on stage at EDSA. may have contributed in the victory. But the real heroes of EDSA are those millions of nameless and faceless Filipinos who were not on the stage, but down, at EDSA and around the country who offered not blood, sweat, toil and tears, but love, prayers, time and laughter. In a peaceful manner, we toppled a dictator in 86′, we did it again!!! May this serve as a warning for our leaders never to betray us…For we can do it again!!!

Whatever the West may think of us, we should never lose faith in what we could do as a community, what we could accomplish if we’re united in one goal. We should believe in ourselves in order for others to believe us. Let’s start with ourselves!

Just like what we did as St. Matthew Christian Academy students at the first hours of the mobilization that is EDSA Dos. We, the young people, were one in prayer, asking God to guide the nation in facing the crisis of the presidency that affected everyone. “Thy will be done!” We echoed as one. And yes we too are heroes!!!’

So, not only was the Filipino spirit magnified, but the greatness of God. For we, as a people, relied on our Wreator for a peaceful resolution of the crisis. It was God I saw who moved and made the impossible happen, and made it that fast. If not because of the bitter events in the impeachment trial, we could still be waiting for a resolution. God made it happen in order to tell us that His will is much better than what we thought was best. God listens…and He never sleeps!

Now, we see the image of a merciful God. As Jamie Rivera sang it as the theme of EDSA Dos echoing God’s promise in the Second Book of Chronicles, “If my people, which are called by my name, shall humble themselves and, pray, and seek my face, and turn from their wicked ways; then I will hear from heaven, and will forgive their sin, and will hear their land.”

Yeah! God will hear our broken lives.

Well, how about “Madamme President”? I think she becomes the number one beneficiary of all our efforts as heroes of EDSA in her ascendancy as “Her Excellency Gloria Macapagal-Arroyo”. She told us on her first speech as occupant of the presidential palace that she has no grandiose dreams of becoming a great president, “I just want to be a good president…So help me become a good president!”

All I have to say is she needs our help badly in picking up the broken pieces of our country. Earlier this night she said in a prayer rally, “Pray for me so that I may become a good president…”

And as I see the sunrise, I see hope. A hope for a better tomorrow. But a better tomorrow will come to us only if we share the responsibilities of rebuilding the nation. We should not rely completely on the government, we too, must act. For EDSA, contrary to what others are saying, is not just the five-day vigil and party in front of a bronze statue, but a continuous revolution. We are almost forgetting that a true revolution is not a mere change of leadership, but a change of society. Good shot, Prof. Randy David!

And as I see my ever-reliable TV, I see hope! But the battle is not yet finished. We should not let our guard down. We should continue watching. And with my good ole’ TV, I’ll sure be continuing my watch.

I saw history unfold on my TV, as they happened. That’s why I feel prouder to be Filipino. For I know what the Filipino can accomplish together with the help of the Almighty. As my kababayan Ninoy Aquino, who have “Faith in the Filipino, Faith in God,” put it in words, “The Filipino is worth dying for!”

And also, I know that our children, our grandchildren will not judge us for we did something. Sure, they’ll all be proud of us…for we did this for them.

But looking again on my TV screen, I see the image of a poor lady a-cryin’ and a-shoutin’ “Erap Remain!”  The masses still believe their idol. What is to become of them?




(Isang Talumpating Pagpupugay sa Tagumpay ng EDSA Dos)

(Delivered on the first St. Matthew Christian Academy Morning Assembly after Pres. Joseph “Erap” Estrada’s ouster. In celebration of the victory of EDSA 2 and the victory of our prayers. God is good!)

Alam kong medyo sawa na kayo sa ‘kin pero…

Gusto ko lang mag-share. Maganda kasi yung nangyari. Iba yung nakita kong scenario. Hindi pulitiko ang nagpaikot sa EDSA. Yung mga tao, nagsama-sama. Hindi kaya ng kahit na sinong pulitiko ang gawin ‘yon dahil matagal na yang mga pulitiko na nagsasalita sa TV pero hindi pa rin nila napag-iisa yung mga tao. Bigla, nagkaisa!

Naniwala tayo nun sa impeachment process, na magiging fair ang mga judges. Ako, sa loob-loob ko may hope ako. Sana yung ibang senador, kahit hindi na si Miriam, lumambot ang puso. Pero yun na nga…  partisanship ang nangyari. Nagalit ang mga tao, as early as 11 o’clock nung gabing bumoto sila ng “no” to open the second envelope, yung mga militanteng grupo, yung mga tao lumalabas na, nag-iingay na sa Manila. At dahil na rin sa text, ne?

Alam n’yo isa lang ang dahilan n’yan, si Lord. Si Lord talaga ang dahilan, palakpakan natin si LordI

Isa ako sa nagsasabing hindi na mauulit ang EDSA kasi iba na ang pag-iisip ng taño. Wala na silang pakialam sa nangyayari sa bansa. Pati yung mga kabataan ngayon, sabi ko, “Naku! Medyo hopeless na kami kasi wala na kaming inisip kundi gumimik wala kaming inisip kundi mga sarili namin, ang mga syota namin!” Pero hindi.  Bigla naisip natin ang bayan. Sino ang nagpakilos sa kabataan? Ang Panginoong Diyos!

Sino ang nagpakilos sa mga tao? Ang Panginoong Diyos! Kaya hindi dapat natin siya kalimutan.

Isa pa, may narealize ako. Sabi kasi dito (Will show the pictures of the 10 senator-judges who voted “yes” to open) Ang sampung Hurado—Bayani ng Bayan”. Bigla na-realize ko na mayroon pa palang mas bayani sa kanila….

Ito, sila ang mas mga bayani sa kanila (Will show the pictures of the 11 senator-judges who voted the other way). Naniniwala ba kayo? Na ang mga tuta ni Estrada? Kasi kung hindi dahil sa kanila, hindi nagsimula ang EDSA. Sila ang ginamit ni Lord para magalit ang mga tao. Sila ang ginamit ni Lord para mag-aklas, pumunta sa strits ang mga tao.

In-oust na natin si Erap sa Malacañang. Pero ousting Erap is not enap. Magpray pa rin tayo dahil hindi pa tapos ang laban! Nung nanumpa na si Gloria, nung magba-bye na si Erap, hindi dun natapos ang laban natin. Hindi dapat tayo maging relax.

Oo, hindi nga tayo sumama sa EDSA pero may parte tayo sa nangyari. Tayo yung nanalangin. Tayong lahat dito sa St. Matthew.

Oust Erap, but his ouster is not enough. Dapat kumilos pa rin tayo, manalangin tayo. Oo nga, malayo tayo, nasa Manila sila.  Manalangin tayo.

Last na lang, sino nga ba ang tunay na bayani ng EDSA? Maliban pa sa ating Panginoon. Alam kong hindi ito yung mga pulitikong nag-defect nung last minute. Oo, malaki yung tulong nila, yung mga cabinet secretaries at mga military. Lalong hindi si Gloria Macapagal Arroyo.

Ang bayani ng bayan: Sila, na pumunta sa EDSA. Sila na mga nananalangin tulad n’yo, tulad ko. Tayo ang mga bayani ng EDSA!

-22 January, 2001




The events that challenged our idea of People Power

25 April, 2001, noon

I was with [name withheld] in our house at [Exact address withheld] Fairlane watching TV, when a news conference flashed on the screen. It was Sandiganbayan Presiding Justice Francis Garchitorena announcing that the warrant of arrest for Former President Joseph Ejercito Estrada for plunder cases was already out. That was an hour ago.

This is but a historical moment. Erap will be the first president to be arrested for plunder (For we never arrested the Marcoses, but the second president to be arrested per see.  The first one was President Jose P. Laurel after the war for being a collaborator.)

I just accompanied [Name withheld] to a tricycle to her house at [Address withheld]. I was left alone in the house to wait for news on TV.

What is taking them so long?

25 April, 2001.2:00 PM

Days ago, Atty. Raymond Fortun announced that if ever a warrant of arrest for Erap would be out, Erap himself would surrender to the Sandiganbayan after two hours of the announcement of the warrant.

The arresting officer ignored this announcement, for they are already at Greenhills to arrest Erap. They are being blocked by thousands of Erap supporters who are camping out of Greenhills in anticipation of Erap’s arrest. Night and day, they were ready to defend their idol, even fight and DIE for him.

And they did. Earlier, they were being dispersed to make way for the arresting officers. But water tanks and clubs have no match to the defiance of the poor people still believing that Erap is their savior. Beaten and wounded, even thrown to the canal, still they stood firm, “Erap remain!”

Erap is a blessed man. So blessed with the charisma and the love of his supporters. So loved, many are willing to die for him. It’s not that the masses who loved him so much do not have eyes to see, no! It’s much deeper than that. It’s roots span three decades. We should look back at Erap “Da Artista” who portrayed many roles defending the poor or championing their causes. His lack of education and English proficiency all add up to his charisma to the masses. They could connect and relate to him. He is not poor per se, but he made the masses feel he is one with them!

The drama is now on its third hour and still is running. Is this not long enough to arrest a former president and his son, Jinggoy? Thanks to GMA-7’s Mel Tiangco and the spokesman of the private prosecutors in the impeachment trial, they filled the gap with substantial commentary. Excellent enough to make me stay on watching TV without anything really happening.

I think if only the police waited for Estrada’s surrender and did not attempt to arrest him in his residence at Polk Street, it’s [probably] over. But then again, maybe Estrada himself asked the arresting officers to accompany him from his residence, for the Estradas could never pass through their die-hard supporters.

Still no movement at Polk Street. The police are still trying to get through. [There were reports of media men being harassed by Pro-Eraps]. Arnold Clavio was almost beaten to death when he came out of the Estrada residence at Polk Street. Arnold was conceived to be an Anti-Erap. Today he is scheduled to interview the president.

Estrada supporters blame the media for the humiliation and downfall of their hero.

25 April, 2001, 3:00 PM

At last, something happenin’!

Earlier, Estrada released a video statement about his arrest and detention. Aside from his comments and grievances to the media and the administration, he made a litany of his achievements and Pro-poor projects.

He said that with his ouster, the constitution was violated. According to him, Gloria Macapagal-Arroyo should have replaced him as president only if he died, became disabled, convicted in the impeachment trial or resigned. He said his situation didn’t fit any of the four that he is still the legitimate president, and that Gloria is just an acting president.

[But] the Supreme Court had already ruled out on the legitimacy of the Arroyo Government. An overwhelming 13-0 for the third time. Their basis “Salus populi suprema est lex”, the welfare of the people is the supreme law. And Estrada’s Executive Secretary Edgardo Angara’s Diary where it states that Estrada allegedly said, ‘I’m tired, I wanna rest!” as basis for his resignation.

The crucial part of the Angara Diary. From Saksi sa Kasaysayan of GMA Network.
Xiao Chua and Senator Edgardo J. Angara, 2005, Baler.

Because of his claim that he is still the president. Estrada questioned the charges against him. He claims immunity from suit. His supporters are also questioning his arrest. He is not a criminal, they said, he’s not yet convicted so why is he being put to jail?

I understand that they do not understand what the law states or maybe some of them do not, that plunder is a non-bailable offense, and that he should be detained in order to assure presence in court. There are two detention centers in the choice list: The Former PAOCTF detention cell, the former building which holds the Anti-Crime Task Force he organized; and a bungalow type cell in Fort Sto. Domingo, Sta. Rosa Laguna, a facility air conditioned and barricaded with three fences, built a month ago in anticipation of Erap’s detention.

Minutes ago, a phalanx of crowd control policemen dispersed the crowd of Pro-Erap supporters with their shields and clubs. A mega tolerance policy is in effect, but to the much defiant a club will fly to your head! I saw one policeman beating an Erap supporter but a comrade stopped him immediately.

Just minutes and the police force are knocking at Estrada’s door. They immediately surrounded the road to avoid the return of Pro Eraps. Because of the over acting “a-climbin’ the gates” policemen, many mistook the thousand policemen as the arresting team. Actually, the actual arresting officers came when the place was already secured and as of writing, they’re still inside negotiating.

Tomorrow’s papers will headline this story, with a picture of a brave woman stopping the policemen with a hose of water. Good try though.

25 April. 2001. 3:20 PM

The Erap supporters who ran frantically when the police dispersed them are now looking helpless as the former president and his family are being led away in a black van. Looking at the top view of Polk Street, it looks like a funeral. He will be brought to Crame for finger printing and mug shotting before detention.

Man, the police surrounded black van really looks like a funeral cortege! Does this signify the death of Estrada’s political career?

25 April, 2001, 5:30 PM

Not really!

From Camp Crame, new footage are coming out. The former president and his son were being fingerprinted and mug shots being taken. This is due to the Estradas having plunder cases [against them], but as former president in this situation, the Filipinos are now looking down on Erap with pity.

Filipinos, being soft-hearted, would naturally pity him. This Estrada knows. He knows that he should look pitiful in order to gain the sympathy from his masses.

In fairness, Estrada is not hard to love. There’s something in his face, maybe his charisma, that will make anybody understand him. From the start, I don’t like Estrada, but when he became president, I became quite optimistic about him. That optimism reflected on my hitherto unpublished biography on him in my book about Philippine Presidents which was written in 1999.

So I can’t blame his supporters if they’ll burst in fury if they see his mug shots. Looking pitiful plus the sympathy of admirers equal larger support!

Honestly, he really looks pitiful.

What other people do not consider is that justice has to roll. If he is innocent, he will be freed, and regain his post in the pantheon of heroes. If not, then be it done to him according to the law. In any way it still has to be proven.

Despite the accusations against him that climaxed with the Second People Power, Estrada was never given a chance to formally answer the charges in the impeachment trial. This is his chance. Let us give Erap his day in court.

Some Erap supporters were camping in front of Camp Crame at EDSA. A Pro-Erap youth group was spotted by a cameraman making holes on tires of vehicles passing EDSA at that time. They want the people inside these cars and buses to join them.

Suddenly, the gates of Crame opened. Policemen, with shield and clubs came running. The Pro-Erap ran frantically to safety. Few were unlucky and tasted suffering in the hands of the police.

One pro-Erap shouted, “To EDSA Shrine!”

Everybody followed him!

26 April. 2001, Midnight

At 5:00 PM, there were trickles of people coming at EDSA Shrine from the Pro-Erap supporters dispersed from Greenhills and Camp Crame. I saw it from TV, from an ABS-CBN chopper hovering over EDSA Shrine.

Their shout, “Di kami aalis dito hangga’t hindi ibinabalik si Erap sa pagkapresidente!”

Media coverage on that little rally was scarce. In the news, I just see tidbits of what was on, but no coverage.

From their cell, the president and his son were resting. I saw Erap being interviewed three times:  at CNN, at BBC and at GMA-7 [via phone]. Still echoing his earlier grievances and the condition of his cell.

But while scanning the remote to see the TV channels, I saw Net 25. At last! A channel covering the Pro-Erap rallies with delayed videos and voice over from commentators of an affiliate radio station, DZEC. It was 10:00 PM, I was so delighted!

26 April, 2001, 2:00 AM

I was so shocked to see that countless Pro-Erap were a EDSA Shrine this night. The tides had turned, just three months had passed after the people massed out in that place to oust Erap, people are there again, this time, the other Filipinos. This reflects how divided this country is.

Erap has divided this country.

“Poor People Power” they called their rally. Net 25 and DZEC Radio Agila becomes their voice. For obviously, their commentators were echoing the Pro-Erap’s “Pro God, Pro Constitution” dictum.

At the EDSA Shrine, it is EDSA Tres. And their shout, “Sigaw ng Mahihirap…IBALIK SI ERAP!”

27 April, 2001, night

After [name withheld] and I had a dinner at McDo earlier tonight, I went home and proceeded to Tito Wally’s house to watch TV with Tito Kok-Chin. My two uncles were Iglesia ni Cristo, who had always supported Erap ever since, as the members of that church practices block voting every elections.

They were tuned in to Net 25.  I was unaware of the fact that it is actually owned by the Iglesia ni Cristo, as I was told tonight. The Net 25 footage tonight are showing EDSA Tres at its height! I won’t give numbers ‘coz the information I get varies depending on who is getting the ‘numbers. But EDSA is filled with people from the People Power Monument at White Plains to SM Megamall! It is a long stretch, maybe millions of people are there. Far more in numbers than in EDSA Dos.

This makes me sad. This is a visible testament of how divided the nation is. Why should it come to this? A class war between the poor and the elite. I think it’s unfair to strip off the credibility of their grievances by calling the poor at EDSA dirty and stinky, or by calling them ignorant. I believe, in my own opinion that they are fighting for a corrupt president, but we should not take for granted their grievances. They still believe that Erap is their savior, that he could do no wrong, that he is suffering injustice inside a cell in Camp Crame. These are legitimate grievances of the poor and we should not resolve this by mere name calling.

Some leaders of the opposition spoke this night at the EDSA rally. The speech I most hate was the one by Senator Miriam Defensor-Santiago. The devout Catholic repeatedly said Gloria “Tarantada” in front of a church! Did her mind already left her? This is [why] the Cardinal and the Catholic Church think that the Pro-Eraps are desecrating the EDSA Shrine. Beside the fact that it was filled with garbage and stench left by rallyists, they also damaged the fiber glass roof of the Shrine. Where is their leader? Still the public do not know who the Pro-Eraps are following, JV Ejercito? Ronald Lumbao? Sino ba talaga, kuya?

Live coverage of the rally by commercial TV stations are rare! That’s why the Pro-Eraps are furious with the media. Beautiful lady reporters were pushed and shoved as they reported live from EDSA Shrine. Would the leaders pacify the crowd? But where is the leader?

But the division of the nation is more reflected by the division of my own family in the Erap issue. I despise some candidates for senator of the Pwersa ng Masa especially Enrile, Honasan, Santiago and Lacson, but [name withheld] loves them! I believe that Erap deserves jail before conviction, to him, this is injustice.

Erap not only divided his nation, but he also divided the families.

28 April. 2001, night

This morning, Erap was flown from Camp Crame to Veterans’ Memorial Medical Center for a routine check-up with son Jinggoy. According to the doctors, it would take days before it would be finished.

This afternoon, I was at the Calma-Dozier Farm at Dolores for the birthday party of one-year old Gilliane Calma. the daughter of my cousin Cecille, with my relatives and [name withheld] and her family. And [name withheld]’s mother couldn’t help but be shocked when I jokingly had a debate with die-hard Pro-Erap, [name withheld], who is a successful taxi driver in Manila. He even keeps a picture of Erap in his wallet. Although we have different views about Erap, we share the same opinions over the over show of force when Erap was arrested and the publication of mugshots of the president that made the people angry or pity Erap.

He said he went to EDSA last night!

After three months, EDSA is again filled with people. The same shouts, the same songs. Just the message changed. The song “Erap, Erap manloloko…” is now “Gloria, Gloria labandera…” I know that history repeats itself; I didn’t know it could be this soon! Iba talaga ang Pinoy!!!

30 April, 2001, night

It’s the 5th day of EDSA Tres and still no clear sign of how this would-end. Multitudes are still there, especially by nighttime after work. The government still maintains mega tolerance. No dispersal if gathering is peaceful. Even if they are singing “Gloria, Gloria Labandera ” to lampoon Gloria Macapagal-Arroyo.

Earlier, Gloria announced that her government uncovered a plot to overthrow her by using the human wave of EDSA demonstrators but was aborted last night because of “split” decision of opposition leaders.

She said she’s just waiting for them to do it, “So that I could crush them already.”

Additional intelligence says that if the power grab succeeded, Gloria will be killed and so will be Erap. Then a military junta would take over. But no proof for that yet.

Also, today, emissaries from the president namely Justice Secretary Nani Perez, Senate President Nene Pimentel and House Speaker Sonny Belmonte met with INC leader Eraño G. Manalo. This is to convince Manalo that Gloria has a heart and programs for the poor. The result of this is the pullout of the INC members at EDSA.

After I came home earlier from [name withheld]’s house, I’m so excited to know what’s happening in EDSA. Although Net 25 is Pro-Erap, I like their coverage a lot.

I turned on the TV, pushed the button to Net 25…and the coverage was not there.

Now I realized how news blackout is so much irritating. I was left ignorant of what was happening. I was unaware that the Pro-Eraps are already shouting “Lusob na! Lusob na!”


“Kung sa akin lang, handa na ako. Ang tanong, handa ba kayo (lumusob)?  Kailan pa kung hindi ngayon?”

-Miriam Defensor-Santiago

“Papaligiran natin ang Malacañang ng libo-libong tao!”

-Juan Ponce-Enrile

1 May, 2001, 8:00 AM


At about six this morning, I was awakened by my mom. She delivered the news that made my eyes open wide! The Pro-Eraps are storming the very gates of Malacañang!

Hearing that, it made me stand from my bed. I transferred to the main room where my dad was also watching TV. And it’s true!

I just wondered what happened to the Anti-Erap forces who were at vigil since last night at Mendiola in support of the president. Gloria even visited them last night. Maybe they hid somewhere, for surely the hundreds of them will be overpowered by the thousand Pro-Eraps who came. I’m so happy that they didn’t have a clash!

My mom said that they destroyed and got through the barricades at Mendiola at about 3:30 AM shouting “Erap pa rin!”, “Gloria baba!” and “EDSA Tres!” Spotted was Jude Estrada, son of Erap, as among the rallyists who went to Mendiola.

Earlier this morning, as soon as the Pro-Eraps were making trouble at Mendiola, Erap and Jinggoy were flown from the Veteran’s Hospital to a specially made cell at Fort Sto. Domingo, Sta. Rosa, Laguna. The bungalow type cell is secured with three fences and a guardhouse. It’s air-conditioned and is furnished with brand new appliances and furniture. Pretty good for a detainee!

The Pro-Eraps are already knocking at Gloria’s door! They were already having a vigil in front of Gate 7 when the policemen and the fire trucks came to disperse the angry mob.


I was already awake when the fire trucks inside the palace grounds bombarded the Pro-Eraps with tanks. Instead of dispersing, they were delighted to take a bath after days of not having one (Very condescending and elitist I should say-xc).

The policemen tried to disperse away the Pro-Eraps from Gate 7. This turned to a stand-off!

The Pro-Eraps were so defiant that it is the police who are sometimes running in cover from “high” Pro-Eraps who were throwing stones at them! This is fantastic!

From EDSA Dos: A Nation in Revolt.

It was like water tanks, teargases and truncheons could not kill the spirit of Pro Eraps. They have such high spirits…well, I just wonder, high on fire or high on drugs (Very condescending and elitist I should say-xc). One Pro-Erap already killed a policeman using home-made gun! They are not afraid, not even with snipers atop the Administration Building. Psychologists say that this is an excellent example of “crowd mentality”. Because you are many, you’ll not be afraid to do things together, even the most bad things!

At last, the President of the Philippines appeared on television, live. Looking tired and lacking sleep with no make-up, she seemed serious and strong. She said, “Sa likod ng mga kamatayan ay ang anino ng mga pulitiko na ginamit ang EDSA rally para sa kanilang kapakanan. Sinamantala ng mga pulitiko ang mga inosenteng tao sa EDSA para isulong ang kanilang kandidatura at ang kanilang hinaharap sa pulitika….  Sila ay nagpagalit sa mga tao sa pamamagitan ng kanilang mga talumpati at sila ang nagplano para ang gabing Lunes ay maging gabi ng paghihimagsik….  Ang mga nangyaring paninira, pagnanakaw, pananakit at mga kamatayan ay kagagawan ng mga pulitikong ito. Sila ang dapat sisihin. Mananagot sila sa bayan!”

1 May, 2001, noon

As soon as they heard that the Erap supporters were out of EDSA, some of the clergy, priests, nuns and other concerned citizens went to the EDSA Shrine with their brooms and mops and started to clean EDSA Shrine from the mountain of garbage that piled up with the five-day EDSA rally. Even senatoriable Solita “Winnie” Monsod was there. The parish priest of EDSA Shrine, Monsignor Soc Villegas was so delighted. But he reported that some stations of the cross were destroyed or looted, and that the back of EDSA Shrine was turned into a public restroom!

The EDSA 2 forces were supposed to have a May Day rally today at Mendiola to match the EDSA 3 rally. But because of the turn-around or events this morning, they have reclaimed EDSA and they’re scheduled to meet there this afternoon.

Back to Mendiola. At 10:30 AM, hundreds of riot policemen began to disperse the Pro-Erap mob near Gate 7 using truncheons. They retreated toward Concepcion Aguila St. Rallyists turned very violent. While retreating, they threw stones to the police. Telecasted live on national TV and even on CNN!

At 10:45 AM, The Pro-Eraps, while retreating turned their anger to a police station. They tried to get in and ransacked it. They also destroyed the crew van of GMA-7 and they burned a police car!

Reporter Jiggy Manicad and Ivan Mayrina of GMA-7 were reporting on the fourth floor of a university when the retreating Pro-Eraps were already on Mendiola Bridge. Gunshots for warning could be heard all around. The Pro-Eraps became so aggressive, aggressiveness never seen before in contemporary history by Filipinos. When they saw the GMA crew on the fourth floor, they started throwing stones on the media men.

“Shit” heard the whole Philippines. It was Jiggy, hit by a stone! Chino Roces’s monument became a mute witness of all this trouble!

As they reached Legarda intersection, the Pro-Eraps burned a construction machine. They also set afire vans of ABS-CBN and, ABC 5! A reporter exclaimed, “What demons came into this mob?” They were destroying everything on their way!

The military’s deadline to disperse the Pro-Erap mob in Mendiola was noon. They cleared the street at 11:30!

Minutes after clearing Mendiola, Presidential Spokesman Rigoberto Tiglao announced that the president is placing the entire National Capital Region under STATE OF REBELLION!

1 May, 2001, 1:00 PM

Upon placing Metro Manila under State of Rebellion, the police and the military started arresting some of the looters and troublemakers in the Pro-Erap side were arrested. Hundreds of them. Although under custody, the authorities should not inflict physical harm on the arrested mob, soldiers and policemen hit those who participated in the riots with their fists and clubs. This became so hot and emotional!

Again the question: Where are the leaders? Where is Juan Ponce-Enrile? Where is Miriam? Where is Ronald Lumbao? It was they who convinced the crowd at EDSA to attack Mendiola. Did these cowards join the masses in the attack? My God! These politicians turned the masses into pawns to fulfill their personal agenda. Where were they when their supporters became wounded and in pain? This morning, Miriam didn’t know anything as she swam in the cool waters of Celebrity Sports Plaza.

Looking at those arrested pleading for freedom; I feel not hatred but pity. The masses were again used by hungry-for-power politicians.

1 May, 2001, 2:30 PM

Before leaving home with my mom to accompany [name withheld] and her family to a wake in San Miguel. I watched on TV the rampage brought by Pro-Erap after retreating from Mendiola. In Avenida, traffic lights broken, stores looted. I also heard that they are making movements at the Nagtahan area.

The order of Pres. Arroyo: Even if 5 Pro-Eraps assembled together, it’s rebellion, and they could be apprehended.

1 May, 2001, night

It was 3:00 PM, I was in San Miguel. I peeped in somebody else’s window and saw on TV that Enrile was being arrested by the police headed by Col. Reynaldo Berroya, the mortal enemy of Panfilo Lacson, who, like Miriam, Enrile and others, is considered as coup plotters.

Pictures from Nagtahan were very disturbing, especially that of a young man burning a Red Cross truck! Again, that man too was victim of these politicians.

The sun sets, on the first day of the State of Rebellion. It’s peaceful. I just hope that the worst is over.


Four days later, Pres. Gloria Macapagal-Arroyo visited Former Pres. Joseph Ejercito Estrada and his son Jinggoy in their cell in Sta. Rosa, Laguna. His arrested supporters were later released.

Estrada is a blessed man. He never became poor in any time in his lifetime, but the masses are ready to die for him. Estrada as an actor is very popular, especially those roles defending the poor. He have charisma. But somebody took advantage of the sensitivity and emotions of the masses. Those abusive mean politicians. We should learn already, especially that the polls are near.

For me, it’s not important whether EDSA 2 is more righteous than EDSA 3 or EDSA 3 is the real voice of the masses or vice versa. Let’s leave that to those politicians and people who call themselves “civil society”. We are a divided country. The Filipinos of EDSA 2 against the Filipinos of EDSA 3. But before we could unite the country again, we should begin the healing process among ourselves. Yes, we should start with ourselves.

The Third People Power only proves that we are indeed a free and a democratic country. But even after a dozen of EDSA, if the poor still could hardly eat…Democracy is worthless!

May the Lord guide this nation, whatever we conceive Him to be. Only He could heal our broken lives.

RIZAL SA LA SALLE (An Online Exhibit)


Exhibit originally entitled “MY RIZAL @ MY LA SALLE:  Ang Kayamanang Rizaliana sa Koleksyong Lopez-Rizal Bantug ng Sarili Nating Aklatang DLSU organized by The Libraries of the De La Salle University, DLSU History Departament and MY RIZAL 150 in celebration of the 150th birth anniversary of Jose Rizal and the Centennial of the De La Salle University, June-July 2011 at the Old DLSU Library (Now Faculty Center)

Curated and annotated by Michael Charleston “Xiao” B. Chua,

14 Dr. Leoncio ay bahagi ng José Rizal National Centennial Commission

Leoncio Lopez-Rizal


Asuncion Lopez Bantug and Ambeth Ocampo

Asuncion Lopez Bantug kasama si Ambeth Ocampo.

13 Lolo José An Intimate Portrait of Rizal

Pabalat ng orihinal na edisyon ng Lolo José An Intimate Portrait of Rizal ni Asuncion Lopez Bantug

10 bahagi ng mga koleksyon nito ang aklatan

Ang Koleksyong Rizal-Lopez. Kuha ni Xiao Chua

Si Asuncion Lopez Bantug anak ni Dr. Leoncio Lopez-Rizal na pamangkin naman ng ating Pambansang Bayani na si Gat Dr. José Rizal.  Isinulat niya ang Lolo José:  An Intimate Portrait of Rizal sa perspektiba ng isang kapamilya.  Inilagak nila sa Filipiniana Section ng Aklatang DLSU Manila ang kanilang mayamang koleksyon kabilang ang mga aklat ng kanyang ama.  Samakatuwid, naglalaman ito ng hindi iilang mahalagang Rizaliana.  Alay sa ika-150 taong anibersaryo ng kapanganakan ni Rizal.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 01

Si Pepe, ang Artista, ang Siyentipiko’t Mediko:  Ito ang replika ng isang obra ng iskultor na si Rizal na Triumph of Science Over Death na nagpapakita ng bisa ng agham at medisina sa pagpapahaba ng buhay ng isang tao.  Nagkaroon ng malaking kopya nito ang kampus ng Unibersidad ng Pilipinas Maynila, kung saan naroon ang Kolehiyo ng Medisina, sa Daang Pedro Gil.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 02a

Si Pepe mismo:  Ito ay isang busto na espesyal na nilikha ng isang batikang manlililok at estudyanteng tagasunod ng Pambansang Alagad ng Sining Guillermo Tolentino na si Anastacio Caedo upang gunitain ang ika-100 taong kapanganakan ni Rizal noong 1961, 50 taon na ang nakalilipas.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 03

Si Pepe, matiyaga:  Facsimile ang mga ito ng dalawang malalaking manuskrito ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo ni Rizal, ang dalawang akda na dumulog sa mga Espanyol sa kanilang wika ng mga kanser na panlipunan sa Pilipinas na idinulot ng kolonyalismo.  Ang Noli Me Tangere ay hindi lamang salita mula sa ating Panginoon kundi isang uri ng kanser na kapag tinangkang gamutin ay lalong lalala.  Sa unang nobela, maganda ang kanyang sulat na tila sulat ng isang babae habang sa ikalawang nobela, na isinulat niya habang maysakit, may depresyon at walang pera, matatalim ang sulat at bayolente ang mga pagbura.  Sa panahon na wala pang “copy and paste” sa Microsoft Word, makikita ang sakripisyo ni Rizal upang sulatin lamang ang ang ayon sa Penguin Classics ay “the first major artistic manifestation of Asian resistance to European colonialism” na siguradong ikinanganib ng kanyang buhay.

17 ensayklopidyang Historia Universal ni Cesaré Cantu

“Historia Universal” ni Cesaré Cantu.

Si Pepe, maloko:  Noong bata pa si Pepe, nalantsi niya ang kanyang ama na ibili siya ng 10-tomong Historia Universal ni Cesaré Cantu sa pasubaling kailangan niya ito sa kanyang pag-aaral.  May matatagpuang set nito sa Koleksyong Bantug, ito kaya ang kopyang mismong ipinabili ni Pepe?  Maaaring oo, maaaring hindi.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 04-05

Si Pepe, masipag:  Nang ipunin ng José Rizal National Centennial Commission (JRNCC) ang lahat ng isinulat ni Rizal para sa Sentenaryo ng kanyang kapanganakan 50 taon na ang nakalilipas, umabot ito ng 24 tomo!  Ang seryeng Escritos de José Rizal ay nahahati sa mga gunita; mga sulat sa pamilya, kay Prop. Ferdinand Blumentritt, mga Propagandista (Tagapagpalaganap) at iba pa; mga prosa (tuluyan) at tula; mga nobela at aklat, mga sulating pulitikal at historikal; at iba pang mga sulatin.  Naisalin ito sa wikang Ingles ng unang babaeng Ph.D. sa Pilipinas, ang historyador na si Encarnacion Alzona at sa wikang Filipino.  Ilan sa mga tomo ay naisalin sa iba’t ibang wika sa Pilipinas.  Ilan lamang ito sa mga tomo na matatagpuan sa Koleksyong Bantug bilang bahagi si Dr. Leoncio Lopez ng JRNCC.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 06

Si Pepe, nobelista:  Ito ay mga offset, o eksaktong kopya ng mga unang edisyon ng tatlong aklat ni José Rizal, ang Noli Me Tangere at El Filibusterismo na unang lumabas sa Berlin, Alemanya (1887) at Ghent, Belgium (1891) kapwa, at ang kanyang mga anotasyon ng Sucesos de las Islas Filipinas ni Don Antonio de Morga na nagpapakita ng kanyang tatluhang pananaw sa Kasaysayan (nagpapakita na mayroon tayong kultura bago dumating ang mga Espanyol).  Muli silang inilathala ng JRNCC na sa kalauna’y magiging National Heroes Commission, National Historical Commission, National Historical Institute at noong 2010 naging National Historical Commission of the Philippines.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 07

Si Pepe, isinalin:  Sa kalauna’y magkakaroon ng mga salin ang mga nobela ni José Rizal sa iba’t ibang wika sa loob at labas ng Pilipinas.  At magkakaroon din ng mga unexpurgated (walang bawas) at expurgated (may bawas) na mga salin.  Sa Koleksyong Bantug, ang walang bawas na salin sa Ingles ni Jorge Bocobo at ang laganap na pinadaling salin sa Filipino ni Maria Odulio de Guzman (na pirmado pa ng tagapagsalin) ay matatagpuan.  Rekomendado ring basahin ang mga makabagong salin ni Soledad Locsin sa Ingles at Virgilio Almario sa Filipino.  Magkakaroon din ng mga salin ang hindi natapos na nobela ni Rizal na Makamisa (Etikang Tagalog) mula kina Ambeth Ocampo sa Ingles at Nilo Ocampo sa Filipino.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 08

Si Pepe, may kaaway:  Ang unang biograpiya na lumabas ukol sa ating pambansang bayani ay isinulat ng kanyang dating kaaway sa Espanya na si Wenceslao Emilio Retana na hindi naglaon ay naging fan na rin niya, ang Vida y Escritos del Dr. José Rizal (Life and Writings of Dr. José Rizal).  Kasama rin ang ilan pang biograpiya na sinundan si Retana, Ang Man of the Century ni Pedro Gagelonia at The Great Malayan ni Carlos Quirino na bagama’t nagtamo lamang ng honorable mention sa Commonwealth Biography Contest ay pinaboran naman ng Pang. Manuel Quezon kaya ibinigay sa kanya ang premyong katumbas ng sa unang gantimpala, Php 3,000.00.  Isa sa rekomendadong biograpiya ni Rizal ay ang Rizal:  Philippine Nationalist and Martyr ng Briton na si Austin Coates na isinalin sa Filipino ni Nilo Ocampo.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 09

Si Pepe, ang Dangal ng Lahing Malayo:  Ang nagwagi ng unang gantimpala sa Commonwealth Biography Contest ay si Don Rafael Palma, pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas, sa kanyang Biografia de Rizal.  Isinalin ito ng mahistrado ng Korte Suprema na si Roman Ozaeta sa Ingles bilang The Pride of the Malay Race.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 10a

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 10b

Si Pepe, dokumentado:  Bago pa ang Escritos de José Rizal noong Dekada 1960, inipon na ng historyador na si Teodoro Kalaw ang mga sulat ni Rizal sa 6-tomong Epistolario Rizalino.  Naglabas din ang Bureau of Public Libraries ng kanilang kalipunan ng iba’t ibang Rizaliana sa Documentos Rizalinos.  Isa sa pinakamagandang kalipunan ng primaryang batis ukol kay Rizal ay ang One Hundred Letters of José Rizal to his Parents, Brothers, Sisters and Relatives (1959) na hindi lamang nagtataglay ng mga salin kundi ng facsimile ng mga orihinal na manuskrito ng mga sulat ni Rizal.  Ang aklat naman ni José Alejandrino na La Senda del Sacrificio (The Price of Freedom, 1933/1949) ay nagkukwento ng isang verbal na pahayag sa kanya ng best friend niya na si Rizal na nagsasabing mas pinapaboran niya ang mga katangian ni Elias kaysa sa makasariling si Crisostomo Ibarra/Simoun sa kanyang mga nobela.  Kasama din sa Koleksyong Bantug ang dalawa sa maraming espesyal na edisyon ng Historical Bulletin ng Philippine Historical Association na may kinalaman kay Rizal, Rizal In Retrospect at Special Rizal Issue.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 11

Si Pepe, kurso sa eskwela:  Matapos ang matinding hindi pagsang-ayon ng Simbahang Katoliko na natakot na baka mawala ang pananampalataya ng mga bata sa pagbasa ng nobela ni Rizal, noong 1956 nagtagumpay sina Sen. Claro Mayo Recto at Sen. José P. Laurel na gawing batas ang R.A. 1425 na nagtatakda na ituro ang mga buhay at isinulat ni Rizal sa lahat ng kolehiyo sa Pilipinas upang itanim ang nasyunalismo sa bawat estudyante (sa DLSU, ito ay tinatawag na KasPil 1, sa UP naman ay Philipiine Institutions 100 o PI 100).  Bilang pagtugon sa batas, naglabas sina Diosdado Capino and Virgilia Buenaflor ng klasikong serye na Stories of José Rizal na may mga kopya pang orihinal na typescript sa Koleksyong Bantug na nagpapakita nang pagkonsulta ng mga manunulat ukol kay Rizal sa pamangkin ng pambansang bayani.  At siyempre nariyan ang palagiang sinasangguni na José Rizal: Life, Works and Writings ni Gregorio F. Zaide.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 12a

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 12b

Si Pepe, ang Unang Pilipino:  Noon, ang “Filipino” ay tumutukoy sa mga “insulares,” mga Espanyol na ipinanganak sa Pilipinas hanggang gamitin ito ni José Rizal at ng mga kapanalig sa propaganda bilang katawagan sa kanilang sarili bilang mga “indios bravos.”  Ito ang mensahe ng The First Filipino, ang manuskrito na isinulat ng isang nagngangalang “Aries” at ipinasok sa biography contest ng José Rizal National Centennial Commission noong 1961.  At dahil si Leoncio Lopez ay bahagi ng komisyon, baka ng hurado pa, may mga kopya ng mga manuskrito na nasa Koleksyong Bantug.  Ang dalawang tomong typescript na ito ang nanalo ng unang gantimpala na isinulat pala ng diplomat na si León Ma. Guerrero na ngayon ay isa sa mga pinakapopular na biograpiya ng pambansang bayani dahil nagpapakita ito ng “Human Rizal.”

15b Leon Ma Guerrero

Si “Aries” si Leon Ma. Guerrero

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 13

Si Pepe, si Lolo José:  Isang apong pamangkin ni Rizal ang sumali sa Commonwealth Biography Contest at nagwagi pa bilang honorable mention kasama ni Carlos Quirino.  Dahil nanliit siya sa kanyang akda itinago niya ito nang matagal hanggang magtanong na ang kanyang mga anak ukol sa kanyang sikat na lolo.  Kaya inilathala ni Asunción Lopez-Rizal Bantug ang kanyang Lolo José:  An Intimate Portrait of Rizal na hitik sa mga kwento ng pamilya mismo na bumubuhay kay Rizal sa bawat pahina nito.  Unang inilathala ng Intramuros Administration noong 1982, ito ay muling inilabas ng Tahanan Books for Young Readers noong 1997 bilang Indio Bravo kasama si Sylvia Mendez Ventura, bilang cd-rom at sa huli, noong 2008 ng Vibal Foundation.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 14

Si Pepe, kontrobersyal:  Nagbalik loob ba si Rizal sa Simbahang Katoliko o hindi?  Ilang aklat ang nagsuri ng mga argumento.  Isa na ang Rizal Beyond the Grave ni Ricardo R. Pascual.  Itinanong naman ito ng kapatid na si Trining sa kaluluwa ni Rizal na sumapi diumano sa isang espiritista at sinabing hindi.  Matatagpuan ang kwento na ito sa Si Rizal ni Guillermo Tolentino.  Kabilang sa mga “Rare Rizaliana” sa koleksyon ang ilan pang mga hindi gaanong kilalang mga sulatin ni Rizal ang inipon ni Juan Collas sa Rizal’s Unread Legacy.  Sa kabila ng mga katanungan, pagdududa at kontrobersiya sa pagkabayani ni Rizal, sa kanyang ika-150 taong kaarawan, hindi pa rin siya kumukupas, walang magagawa ang mga ito dahil pinatunayan naman niya sa buong buhay niya na matatag ang kanyang mga prinsipyo para sa bayan.

Xiao's DLSU Exhibit Rizaliana Collection 15

Si Pepe sa ika-21 Dantaon:  150 taon matapos siyang ipanganak, ang industriya ng paglalathala ng bagong karunungan at interpretasyon ukol kay Rizal ay hindi pa rin natatapos, tanda ng patuloy niyang “saysay” sa bansa at sa mga Pilipino sa kabila ng paratang na bayani lamang siya ng mga elit.  Ilan lamang sa mga awtor ng mga aklat na ito na matatagpuan sa Aklatang DLSU Maynila ay sina Ambeth R. Ocampo (Rizal Without the Overcoat, Makamisa:  The Search for Rizal’s Third Novel); Nilo S. Ocampo (Istilo Ko:  Rizal Romantik, May Gaua na Caming Natapus Dini:  Si Rizal at ang Wikang Tagalog, Kristong Pilipino:  Pananampalataya kay José Rizal); Virgilio S. Almario (Si Rizal, Nobelista:  Ang Pagbasa sa Noli at Fili Bilang Nobela); Ramon Guillermo (Translation and Revolution:  A Study of José Rizal’s Guillermo Tell); Javier de Pedro (Rizal Through A Glass Darkly, Romance and Revolution); at ang mahalagang ambag ni Floro C Quibuyen na A Nation Aborted:  Rizal, American Hegemony, and Philippine Nationalism na nagbibigay linaw sa mga nauna nang paratang ng sanaysay ni Renato Constantino na Veneration Without Understanding na nagsasabing si Rizal ay hindi maka-bansang Pilipino kundi maka Espanya, na siya ay hindi maka-rebolusyon at siya ay pinili lamang na bayani ng mga Amerikano.  Isa-isa niya itong pinabulaanan.  Sa mga aklat na ito, nananatili si Rizal na huwarang Pilipino at haligi ng bayan.


Si Xiao Chua habang nagbibigay respeto kay Jose Rizal sa araw ng Sentenaryo ng DLSU, 16 June 2011 sa Rizal sa La Salle exhibit, tatlong araw bago ang Rizal Sesquicentennial (Ika-150 kaarawan)















Watch the interview:


“Nasasaktan ako, umiiyak ako but I don’t stop. I never stopped. I know na hangga’t kaya ko pa, I will do it.”


Said Michael Charleston “Xiao” Chua with a sense of confidence and determination in response to the harsh criticisms he received as a teacher, artist, historian and an author.


Born and raised on the soils of Tarlac, Xiao Chua was the eldest of the three children of Vilma and Charles Chua. Although having a Chinese surname, Mr. Chua claims to be a pure Filipino in heart and in mind. He is currently a History professor in De La Salle University but “rackets” [as a tour-lecturer and as a host] and extra for local TV networks such as PTV-4 and GMA back in the days, but mainly focuses now on writing columns and articles such as the “Bonifacio: Unang Pangulo.”


“I appear on television, minsan nagappear yung Xiao Time ko sa GMA news. Nagsusulat din ako sa Sunday Abante, lumalabas yung column ko doon, nagstart ako noong October. Nakaanim na ako. Kapag nacollate ko iyon makakagawa na ulit ako ng libro.” He shared.  [Eventually he will have a column in the Manila Times too and finish a book with John Ray Ramos, Bayani Biographies:  Andres Bonifacio.]


The Launching Pad


[As he was starting his career as a teacher and historian, Mr. Chua became a historical commentator for television.  Although he gave interviews prior, his big break was in 2009, “Before June 12, nadiscover ako. Nagsusulat din noon ako sa Bulacan sa newspaper na Mabuhay”, nagsusulat ako tungkol kay Cory Aquino at sa mga nangyayari sa history. 2009 iyon, Sabi nila Ed Finlan “magaling itong batang ito ha” so sinabak kaagad ako, [kaya] naging anchor ako ng Independence Day.” said Mr. Chua smiling as he reminisces the plot twist of his life.


Apparently, people have seen his comprehensive yet clear writing of Filipino history. He has accounted all the issues of the past using stable grounds, reading and verifying the works of various authors, “Yung ibang mga nasa facebook dada ng dada wala namang katibayan, ako gusto ko laging may katibayan.” he said.


It was then on that shows like Boy Abunda’s “The Bottomline” started to contact Mr. Chua and ask him to be their guest. “Hindi naman ako magyayabang ano. Hindi talaga kilala yung ordinaryong tao kung ano yung Historian. Yung mga tricycle driver at gwardya, hindi nila alam iyan. Pero noong lumalabas ako kay Boy Abunda, pinapalagay ko Historian ako. Biglang nakikilala na. ngayon na nga kapag may gustong itanong sa lipunan, Historian kaagad yung gustong hanapin.” said Mr. Chua smiling.


Along this breakthrough, his papers such as Tortyur, and Bonifacio: Unang Pangulo have made their way to the limelight.



Life behind the lights


Being an author for non-fiction works on History means you have to be completely objective, you need to read various accounts to verify what you know and determine what should the readers know. It was all like that in the life of Mr. Chua.


“Writing is a constant struggle where your enemy is yourself kasi you have to improve and read. Hindi pwedeng yung sinulat mo ganoon pa rin. You learn, you attend symposia. Keep yourself informed” he advised.


But besides all that, Mr. Chua thinks that the hardest part of being an author is probably “getting in the groove” and finding the motivation while shutting down all distractions as well. There are times that he would get swallowed by instagram and facebook thus leading to a very unproductive day. In cases where he needed to finish a bunch of work, he would lock himself in a hotel!


However, writing is not a mundane for a person like Mr. Chua, “The worst thing in life, as I observed it is the feeling that you are useless. That you have no use anymore.” He said with a concerned look in his eyes. “You have to write for others.” he added.


But life isn’t just complete without people trying to bring others down. “Nasasaktan ako, umiiyak ako but I don’t stop. I never stopped. I know na hangga’t kaya ko pa, I will do it.” said Mr. Chua as he recalls on the days where critics would often label his works as “mababaw”, “walang kwenta” and/or “walang substance.” Mr. Chua admitted that he is emotional, balat sibuyas even but these people won’t let him down. He has a fairly strong mentality and composure eventually nalaman ko yung English term for that – grit, and I think I have that.”


Living the dream


As a child, Mr. Chua had a dream of becoming a broadcaster “I want to reach more people but I have reached more people now that I could ever imagine. Kasi kahit hindi ako kilala as Xiao Chua, yung once in their lives nakita nila ako sa TV. They wouldn’t know na it was Xiao pero nareach ko yung tao at malalayong probinsya.”


His dreams of becoming a broadcaster may have turned out differently, but becoming an author for Mr. Chua have also allowed him to live the simple life he have always wanted “hindi ako nakikipagsabayan sa mga so called social media influencers kasi gusto ko yung chill lang ako, relatively known.” He said as smiles and scratches his head.


Mr. Chua claimed that being able to help teachers, students and the like is more than enough for him. Opportunities have knocked on his door and he is confident that he has picked the right one to let in – being an author.


People would often say that Mr. Chua brought down history to the people, but he personally never like that term. “When you say you bring down history to the people, that means you’re up there and they are down there. I do not accept that. My place is that I should be with my people.” He said humbly. “And ang term ko diyan ay yung term ni Dean Gloria Santos na namatay na, isa sa mga tinitingala ko, ‘you bring history closer to the people’. Hindi mo binababa, inilalapit mo and I think that was the role that I assumed when I started my writing career.” He added.


As the clock hits noon we were reaching the end of our interview, but one question still remains: What is the best thing about being an author? Mr. Chua, as he stares deep down his hands, smiled and said,


“Fulfillment. Happiness. That you have shared something. Lalo na kapag napublish. It’s the best thing. Monetary sana kaso I don’t see writing as a living. Writing is more of advocacy, of doing what I really want in life.”



Interview by Mickey Danielle Alegre, additional writing by Pamela de Guzman and Laisa de Guzman, 5 November 2017



The XIAO TIME Philippine History Index


Dahil sa pangangailangan ng maraming guro na magkaroon ng mga materyal para sa kanilang online classes sa panahon ng Corona Virus, aking sinimulan ngayong umaga ang paglikha ng index ng mga Xiao Time videos na magkakasunod-sunod ayon sa pinag-aaralan sa kasaysayan ng Pilipinas o sa Rizal.  Karamihan ng lahat ng 643 episodes na ginawa sa loob ng limang taon (2012-2017) ay narito, kabilang na ang Project Vinta at Project Saysay series na tumuloy hanggang 2018.  Sa panonood nito, magkakaroon ka na ng gagap ng pagkakasunod-sunod ng kasaysayan ng Pilipinas.  Mas madali na din lamang mahahanap ang mga paksa dahil nakaayos na ito sa bawat tema o maaaring i-search sa isang listahan na ito.  Antagal ko nang pangarap na magawa ito, sa wakas nasimulan ko rin.

Sa paggunita ngayon ng mahalagang ika-499 guning taong pagdating ni Magellan sa Pilipinas, 16 Marso 2020, aking inilalabas ang pinakaunang index ng Xiao Time videos ukol sa Kasaysayang ng Pilipinas.  Nirebisa 29 Marso 2020, 14 Abril 2020, 26 Enero 2021.

Ano ang Xiao Time:

Pagpupugay sa Xiao Time ni John Ray Ramos ng Proyekto:


Mga Nilalaman:

Ano ang Kasaysayan


Pagkakakilanlang Pilipino


Sinaunang Bayan (pre-1565)

Islam sa Pilipinas (Ibang Paksa Ukol sa Islam nasa XXV)


Conquista (1865-1898)

Katolisismo sa Pilipinas (1821-1898)

Ika-19 na Siglo (1807-1872)

Propagandismo (1880-1896)

Rizal (1861-1896 at lampas pa)

Katipunan at Himagsikang 1896 (1892-1896)

Bonifacio:  Unang Pangulo

Via Crucis ni Andres Bonifacio (1896-1897)

Independencia! (1898)

Digmaang Pilipino-Amerikano (1899-1913)

Himagsikan sa Visayas at Mindanao (1898-1913)


American Occupation (1898-1935)

Komonwelt (1935-1946)

World War 2 (1941-1945)

Ikatlong Republika (1946-1972)

Diktadurang Marcos (1965-1986)

Panahon ng People Power (1986 hanggang sa kasalukuyan)

Mga Alagad ng Sining, Pamamahayag at Akademya

Kasaysayang Pampook

Climate Reality

Xiao Time International

  1. Ano ang Kasaysayan

History Subject, boring nga ba?

Ano ang Kasaysayan:

  1. Historiograpiya

Nakasulat at di-nakasulat na batis: 

Primarya at Sekundaryang Batis: 

Kritikang Panlabas at Kritikang Panloob:

Wika at Kasaysayan: 

Pantayong Pananaw: 

Zeus A. Salazar:

Pilipinolohiya, Prospero Covar:

Si Prof. Virgilio Gaspar Enriquez, PhD. at ang Sikolohiyang Pilipino:

Ano ang Popular History:

Ano ang Local History o Kasaysayang Pampook

  1.  Pagkakakilanlang Pilipino

Sino Ang Pilipino:

Ako ay Pilipino, Ako ay ASEAN:

  1. Sinaunang Bayan (pre-1565)

Ang Kodigo ni Kalantiyaw:

Austronesians, ang Pinagmulan ng Lahi at Kulturang Pilipino

Kabihasnang Pandagat ng Pilipinas:

Ang Paniniwalang Pilipino sa Kaluluwa at ang Manunggul Jar:

Ang banga sa Manunggul:

Ang mga Sinaunang Paglilibing sa Pilipinas:

Gintong Pamana ng mga Ninuno Natin

Tunay na gintong maituturing ang kagamitan, kaisipan, at teknolohiya ng ating mga ninuno

Bullol: Pananaw ng mga Ifugao Ukol Dito

Ang Papel ng Babaylan sa Kasaysayang Pilipino:

Ang mga Babaylan at mga Binukot:

Kung Talaga Bang Kolonyal na Kaisipan ang Ating Konsepto ng Kagandahan:

Pinakamalaking exhibit ng kulturang Pilipino sa Pransya:

Mga Uring Panlipunan noong Sinaunang Bayan:

Kahalagahan ng Bahay Kubo part 1 and 2:

Kahalagahan ng Laguna Copper Plate Inscription o Inskripsyon sa Binatbat na Tanso:

  • Islam sa Pilipinas (Ibang Paksa Ukol sa mga Muslim nasa XVI at XXVI)

Bangsamoro, ang Kasaysayan ng Muslim Mindanao at ng Digmaan Dito

Sultan Kudarat:

  • Conquista (1865-1898)

HOCUS, Ang Mga Epekto ng Patronato Real sa bansang Pilipinas:

Panahon ng Eksplorasyon at si Ferdinand Magellan

Ang Pagbinyag sa Cebu

Labanan sa Mactan

Ang Papel ni Miguel Lopez de Legazpi sa ating Kasaysayan:

Makasaysayang Lungsod ng Cebu, pinagganapan ng 12th #ASEAN Summit

Ang makasaysayang Fort San Pedro sa Cebu: 

Ang bayaning walang pangalan na unang naiulat na namatay para sa kalayaan (aka Bambalito)

Ang saysay ng labanan sa Bangkusay at ng unang namatay na bayani para sa kalayaan

Intramuros: Lungsod sa Loob ng mga Pader:

Iskandalo Nabuo sa Likod ng mga Pader ng Intramuros:

Reduccion Part 1 – Ang Pagpaplano ng mga Pueble:

Reduccion Part 2 – Pagbabago sa Pueblo at Nayon noong Pananakop ng mga Espanyol

Reduccion Part 3 – Ang mga Polisiya o Patakarang Ekonomiko na Nagpahirap sa mga Indo

Ang Larawan ni San Cristobal sa Paete, Laguna:

Kalakalang Galyon o Galleon Trade

Ang mga Pagpapahirap sa mga Pilipino ng mga Espanol:

Reaksyon sa Pananakop part 1 and 2:

Ang Kasaysayan ng Konsepto ng Aswang:

Pag-aalsa ni Francisco Dagohoy sa Bohol, ang Pinakamahaba sa Kasaysayan ng Pilipinas:

Ang British Occupation

Diego Silang

Gabriela Silang, simbolo ng galing at katapangan

Balik Tanaw sa Kasaysayan ng mga Tsino sa Pilipinas

Ang tunay na Kahulugan ng Sangley na katawagan sa mga Tsino:

Binondo: Ang isa sa pinakaunang China Town sa daigdig sa labas ng Tsina:

Ang monumento ni Simon de Anda Circle:

Ang Asasinasyon kay Gobernador Heneral Fernando Bustamante:

Ibang Bersyon ng pagpatay kay Gobernador Heneral Bustamante:

Mga Uring Panlipunan sa Panahon ng mga Espanyol:

Mga positibong kontribusyong kultural ng mga Espanyol sa PIlipinas

Murillo Velarde Map: Ang Unang Mapang Siyentipiko sa Pilipinas

Kasaysayan ng Paang Bundok o North Cemetery:

Ang Sementeryo ng Paco, ngayon ay Paco Park:

Kundiman, Sinaunang Love Song ng mga Pilipino:

Makasaysayang Mga Lindol, 1645, 1863, at 1880

  • Katolisismo sa Pilipinas (1821-1898)

Ang Pinagmulan ng Santo Nino:

Kasaysayan ng Sto. Nino de Cebu at ang Sinulog Festival:

Kasaysayan ng Sinulog Festival:

Sto. Nino de Pandacan: Simbolo ng pagkakaisa ng dalawang pananampalataya:

Buling-Buling ng Maynila sa Pandacan, Ang Opisyal na Sayaw ng Maynila:

Birhen ng Carmen at Basilika ng San Sebastian:

Pinagmulan ng Birhen ng La Naval:

Orihinal na Birhen ng Caysasay, naibalik na sa kanyang dambana

Kasaysayan ng Flores de Mayo at Santacruzan:

Kahulugan ng Quiapo, ang Parokya ng San Juan Bautista at ang Plaza Miranda:

Kasaysayan ng Poong Hesus Nazareno ng Quiapo

Ang Poong Nazareno ay dinarayo tuwing Biyernes, ngunit Paano Nagsimula Ang Debosyong ito?

Diwang Katutubo sa Debosyon sa Poong Nazareno

Ang Nagpapatuloy na Kuwento ng Itim na Nazareno

Pananaw ng mga Deboto ng Itim na Nazareno


Ang Command Center ng Basilika ng Quiapo, Nagmamatyag sa Traslacion ng Nazareno:

Ang Pasko sa Kasaysayan:

Bakit Kakaiba ang Pasko sa Pilipinas:

Ang Pinakamahabang Pasko (part 1):  Mga Dekorasyong Pamana ng mga Espanyol:

Ang Pinakamahabang Pasko (part 2): Ang Kahulugan ng Simbang Gabi at Misa de Gallo:

Ang Kuwento ng Tradisyon ng Simbang Gabi:

Ash Wednesday: Simula ng Kwaresma

Malibay Plaza, Senakulo sa Malibay:

Semana Santa part 1, Ang Pilipinas tuwing Semana Santa

Semana Santa part 2, Ang pinagmulan ng salitang ‘Cuaresma o Kwaresma:

Semana Santa part 3, Pagpepenitensya:

Ang Pinagmulan ng Pagpepenitensya:

Apung Mamacalulu, Ang Popular na Debosyon sa Angeles, Pampanga:

Pista ni San Isidoro Labrador, Mga Pista sa Lalawigan ng Quezon (Pahiyas) :

St. Martin of Tours sa Taal: Pinakamalaking simbahan sa Asya

San Lorenzo Ruiz de Manila, ang unang Pilipinong santo

Ang ikalawang santo ng Pilipinas na si Blessed Pedro Calungsod:

Mother Ignacia del Espiritu Santo, ang astig na madre:

Beyatipikasyon ni Justo Takayama Ukon: Isang Hapones sa Pilipinas

  • Ika-19 na Siglo (1807-1872)

Kasaysayan ng Rebelyong Basi o Basi Revolt

Kuwento ng Malacanan, ang Mansyon sa Tabi ng Ilog Pasig:

Ang Ultramar o Sealion sa Sagisag ng Pangulo ng Pilipinas:

Damian Domingo, Ama ng Modernong Painting sa Pilipinas:

Francisco Balagtas, Bayaning Makata

Leona Florentino, Isang Natatanging Pilipina:.

Pasyon ni Hesukristo at EDSA Revolution:

Ang buhay ni Apolinario de la Cruz a. k. a. Hermano Puli at ang Cofradia de San Jose:

Ang Saysay ni Hermano Puli sa Kasalukuyang Panahon:

Si Hermano Puli at ang karapatang manampalataya:

Si Hermano Puli at Ka Felix Manalo at ang Kalayaan sa Pananampalataya

Don Domingo Roxas, tagasuporta ni Puli, mas naunang nasyunalista kay Rizal

Ateneo Way part 1, Ang Maraming Pagtatayo ng Ateneo de Manila:

Ateneo Way part 2, Buhay Ateneo sa mga Larawan:

Jose Felipe del Pan, Ama ng Philippine Studies:

Ang Pag-aaklas sa Cavite (Cavite Mutiny):

Padre Mariano Gomes: Ang Orihinal na Pari ‘Koy:

Padre Jose Burgos, Isa sa Tatlong Paring Martir

Ang Paggarote sa Tatlong Paring Martir na sina Gomez, Burgos, at Zamora – GOMBURZA

  1. Propagandismo (1880-1896)

Si Graciano Lopez Jaena at ang Kilusang Propaganda:

Mariano Ponce, bahagi ng Triumvirate:

Ang Buhay ni Marcelo H. del Pilar:

Ang Pagkamatay ni Marcelo H. del Pilar / Ang Piso ni Anita:

Graciano Lopez Jaena, ang Propagandistang taga-Iloilo

Juan Luna, Bayaning Pintor:

Ang Kuwento ng Pag-iibigan nina Juan Luna at Paz Pardo de Tavera

Mga Interpretasyon ng “Parisian Life” ni Juan Luna (Part 1)

Mga Interpretasyon ng “Parisian Life” ni Juan Luna (Part 1)

Ang mga Nom de Guerre at Nom de Plume sa Ating Kasaysayan:

Paggunita sa ika-150 Anibersaryo ng Kapanganakan ni Ariston Bautista

Roman Ongpin, Ang Tsino na Isang Bayaning Pilipino

  • Rizal (1861-1896 at lampas pa)

Ang Kabataan ni Jose Rizal (Rizal @ 152):

Teodora Alonso, Ang Dakilang Ina ni Jose Rizal:

Paciano Rizal, Heneral ng Himagsikan:

Tula Sa Aking Mga Kabata, si Dr. Jose Rizal nga ba ang sumulat?

Leonor Rivera, katipan ni Jose Rizal:

Pagtuturo sa Buhay ni Rizal: Panahon ng Pagbabago:

Si Dr. Jose Rizal na isa ring ‘Visual Artist’:

Si Dr. Jose Rizal bilang Iskultor:

Si Dr. Jose Rizal, bilang Ama ng Pinoy Komiks (Pagong at Matsing) :

Tamad ba ang mga Pilipino:

Rizal bilang Psychic:

Ang Tunay na Kahulugan ng Noli Me Tangere:

Ang Kuwento ng Noli Me Tangere, The Opera:

Ang Pagkakatatag ng La Liga Filipina:

Ang Pagkakatapon ni Rizal sa Dapitan:

Ang Masalimuot na Buhay ni Josephine Bracken:

Ang Manifesto ni Rizal (Veneration without Understanding) :

Paggunita sa Kabayanihan ni Rizal:

Retraction ni Rizal:

Diwang Katutubo na Nanatili sa Kapatirang Rizalista:

State Funeral para kay Rizal (na di pa rin naibibigay kay Bonifacio)

Ika-100 Taon ng Monumento ni Rizal (Motto Stella)

Ang Motto Stella o ang Monumento ni Jose Rizal / Isyu ng Torre de Manila:

Hindi Photoshopped ang mga Larawan ng Rizal Monument at Torre De Manila:

Photobomb o Fotobam:  Salita ng Taon 2016

Mga Natatagong Atraksyon sa Rizal Park o Luneta:

Caballeros de Rizal:

Ang Paggunita ng ‘Knights of Rizal’ sa kaarawan ni Dr. Jose Rizal

Si Rizal at ang Pilipinas sa Mata ng mga Dayuhan

Ang Republic Act 1425 o ang Rizal Law:

Rizal Law @ 60: Anyare?!

Rizal Collection sa De La Salle Library:

Si Rizal at ang Pilipinas sa Mata ng mga Dayuhan:

  • Katipunan at Himagsikang 1896 (1892-1896)

Sino nga ba ang tunay na Gat Andres Bonifacio:

Undress Bonifacio, Unang Pangulo ng Pambansang Pamahalaan

Kaibahan nina Rizal at Bonifacio (Isyu ng Pambansang Bayani)

Ang Tunay na Suot ni Andres Bonifacio:

Tunay na May-akda ng Pag-ibig sa Tinubuang Bayan:

Ang mga naiambag ni Dr. Pio Valenzuela sa Pilipinas:

Dr. Pio Valenzuela:

Emilio Jacinto: Batang Heneral, utak na gumabay sa himagsikan

Bagong Monumento para kay Heneral Emilio Jacinto sa Magdalena, Laguna:

Ang buhay ni Gregoria de Jesus:

Tandang Sora (Melchora Aquino), Ina ng Katipunan:

Ang Tunay na Petsa ng Pagkakatatag ng Katipunan:

Ang mga Bagong Tuklas na mga Dokumento ng Katipunan:

Ang Kartilya ng Katipunan, gabay sa Kalayaan at kaginhawaan ng bayan

Pag-ibig sa Katipunan:

Araw ng mga Puso, Pag-ibig ayon sa ating mga bayani:

Kahulugan ng Kalayaan ayon kay Jacinto:

Kalayaan, Dyaryo ng Katipunan:

Ang Pagkabunyag ng Katipunan:

Ang Unang Sigaw ng Himagsikan sa Balintawak:

Krus na Ligas sa UP, bahagi ng ating kasaysayan:

Labanan sa Pinaglabanan

(new data deems this inaccurate, see Jim Richardson’s paper on “Battle of San Juan del Monte”)

Pinunong Militar part 1, Ang Pagsalakay ni Bonifacio sa Maynila:

Pinunong Militar part 2, Ang Mga Real Bilang Istratehiya ni Bonifacio:

Julio Nakpil at ang Unang Pambansang Awit:

Julio at Juan Nakpil:

  • Bonifacio:  Unang Pangulo

Part 1, Pagsisimula ng Pamahalaan:

Part 2, Titulado Presidente, Pangulo ng Haring Bayan:

Part 3, Ang Mataas na Sanggunian ng Hilagaan:

Part 4, Mga Dokumento ng Pamahalaan:

Part 5, Ang Haring Bayan:

Part 6, Konstitusyunal na Pamahalaan:

Part 7, Mga Sagisag:

Part 8, Hindi Pagsira Kay Aguinaldo:

Part 9, Bakit pa? :

Part 10, Ang mga tumaya para kay Bonifacio:

Pelikulang “Bonifacio, Ang Unang Pangulo”:

  • Via Crucis ni Andres Bonifacio (1896-1897)

Ang Tagumpay na Labanan sa Binakayan:

Via Crucis part 1, Tejeros Convention

Via Crucis part 2, Naic Military Agreement

Via Crucis part 3, Pag-aresto Kay Bonifacio

Via Crucis part 4, Pagkakakulong Kay Bonifacio:

Via Crucis part 5, Pagpaslang Kay Bonifacio:

Republika ng Biak-na-Bato:

Heneral Franciso Makabulos Soliman: Tarlakenyong Hindi Sumuko sa mga Espanyol:

  • Independencia! (1898)

Ang mga Pamana ni Emilio Aguinaldo:

Ang makasaysayang bahay ni Heneral Emilio Aguinaldo:

Ang Kaibigang Kapre ni Heneral Emilio Aguinaldo:

Kamatayan ni Heneral Emilio Aguinaldo (50th death anniversary):

Kaibahan ng Battle of Manila Bay (Labanan sa Look ng Maynila) at Mock Battle of Manila:

Ang Makasaysayang Mag-asawang Felipe at Marcela Agoncillo:

Araw ng Bandilang Pilipino:

Ang Kahulugan ng Bandilang Pilipino:

Ang Tunay Na Kulay Asul ng Ating Watawat:

Nasaan Na Nga Ba Ang Ating Unang Watawat

Ang Araw ng Kasarinlan ng Pilipinas (Proclamation of Philippine Independence, 1898)

Ang Paglilipat ng Araw ng Kasarinlan patungong Hunyo 12:

Julian Felipe, ang Kompositor ng Pambansang Awit:

Jose Palma, Bayaning Singer

Apolinario Mabini, ang Utak ng Unang Republika:

El Verdadero Decalogo (Ang Tunay na Dekalogo o Sampung Utos) ni Apolinario Mabini:

Si Apolinario Mabini Bilang Primer Ministro ng Pamahalaan ni Aguinaldo:

Si Apolinario Mabini Bilang Sukatan ng mga Lingkod-Bayan ng Pamahalaan:

Mabining Mandirigma, Napapanahong Steampunk Musical:

Paggunita sa Malolos Congress:

Ang Treaty of Paris sa Pagitan ng mga Espanyol at mga Amerikano:

Republika ng Malolos:

Isidoro Torres: Pinuno ng Himagsikang Pilipino sa Bulacan:

Kahalagahan ni Simon Ocampo Tecson sa pambansang kasaysayan:

Trinidad Tecson, Ina ng Biak-na-Bato:

Kasaysayan ng Red Cross:

Valenzuela sa Kasaysayan ng Red Cross:

Dona Gliceria Marella Villavicencio, Ang Anghel ng Himagsikan:

  • Digmaang Pilipino-Amerikano (1899-1913)

Unang Putok ng Digmaang Pilipino-Amerikano:

Henry Ware Lawton:

Licerio Geronimo:

Antonio Luna:

#HugotHeneral Mula kay Antonio Luna part 1:

#HugotHeneral Mula kay Antonio Luna part 2:

Ang Pataksil na Pagpaslang kay Heneral Antonio Luna:

Heneral Luna, Isang Masterpiece na Hindi Dapat Palampasin:

Antonio Luna @ 150, Epekto ng Pelikulang Heneral Luna:

Dapat Bang Tanghaling Bayani si Antonio Luna:

Kongreso sa Tarlac:

Pagkakaibigang Pilipino at Espanyol sa Baler:

Gregorio del Pilar at Labanan sa Tirad Pass:

Sigaw sa Candon at ang Himagsikan sa Ilocos:

Heneral Miguel Malvar @ 150:

Ang Kabayanihan ni Heneral Miguel Malvar

Pangulong Macario Sakay, long-hair na rebelde, bayani o bandido:

  • Himagsikan sa Visayas at Mindanao (1898-1913)

Ang Himagsikan sa Iloilo:

Patrocinio Gamboa, babaeng espiya na taga-Iloilo

Teresa Magbanua, ang katangi-tanging pinunong babae noong rebolusyon

Tagumpay sa Balangiga:

Ang Bates Treaty sa Pagitan ng Amerika at Sultan ng Sulu:

Datu Ali ng Buayan, isinulong ang kapantasang Muslim

Pagtindig sa Alapaap, Battle of Bud Daho:

  • American Occupation (1898-1935)

Ambag ni William Howard Taft sa Kasaysayan:

Ang mga Thomasites at ang Pampublikong Edukasyon sa Panahon ng mga Amerikano:

Ang Mga Gusaling Gabaldon:

Baguio Teachers’ Camp, Kung Saan Pinlano ang Unang Public School Program sa Asya:

Kasaysayan ng Western Mindanao State University:

Kasaysayan ng Unibersidad ng Pilipinas:

Kasaysayan ng Pamantasang De La Salle:

Ano ang Protestantismo at Pagiging Born Again:

Ang Paniniwala ng mga Kristiyano sa Biblia:

Binhi ng Protestantismo sa Pilipinas:

Iglesia ni Cristo part 1, Ang buhay ni Ka Felix Manalo (50th death anniversary):

Iglesia ni Cristo part 2, Sa malayong kanluran (99th anniversary)

Iglesia ni Cristo part 3, Ang diwang Pilipino na nananatili dito (INC Centennial)

Paggunita sa Ika-50 kaarawan ni Isabelo ‘Don Belong’ de los Reyes:

Si Gregorio Aglipay at ang Iglesia Filipina Independiente:

Seditious Plays:

Bayan Ko, Popular na Makabayang Awitin ng Pilipinas:

Kasaysayan ng Basketball sa Pilipinas:

Ang Olympics at ang Pilipinas:

Eskrima, Isa sa mga Martial Arts ng mga Pilipino:

Anong nangyayari sa Pilipinas habang may World War 1:

Sentenaryo ng Senado ng Pilipinas:

Ang gusali ng Kongreso:

Ang mga Uri ng Kongreso:  Unicameral at Bicameral:

Isla ng Culion part 1, The Island of No Return:

IIsla ng Culion part 2, From Leper Colony to Island of Hope:

Sinaunang Beauty Pageants sa Pilipinas:

Si Pura Villanueva Kalaw, ang Peministang Beauty Queen:

Olivia Salamanca, Doktora ng Bayan:

Tarhata Kiram, Astig na Prinsesang Muslim:

Juan de la Cruz, Kumakatawan sa mga Pilipino:

Ebolusyon ng Pulisya sa Pilipinas:

Death Penalty sa Pilipinas:

Hidwaang Quezon at Palma sa Usaping Academic Freedom:

National Heroes Day:

August History Month:

Ang Kuwento sa buwan ng AGOSTO bilang ‘Ghost Month’ at ‘National History Month’

  • Komonwelt (1935-1946)

Ang Makulay na Karera ni Manuel Luis Quezon:

Ang Makulay na Personalidad ni Manuel Luis Quezon:

Ang Inagurasyon ng Pangulong Manuel Luis Quezon:

Ang Mga Tradisyon ng mga Inagurasyon ng mga Pangulo ng Pilipinas:

Ang Kasaysayan ng State of the Nation Address:

Kronolohiya ng State of the Nation Address:

Ang State of the Nation Address ay isang Piyesta:

  • World War 2 (1941-1945)

Quezon’s List, ang pagligtas ng Pilipinas sa mga Hudyo noong World War 2:

Pagsisimula ng World War 2 sa Pilipinas:

Ang Paglusob sa Pearl Harbor at sa Pilipinas:

Pagbagsak ng Bataan, Simbolo ng Katapangan at Kabayanihan:

Ang Malalim na Kahulugan ng Pagbagsak ng Corregidor:

Jose Abad Santos:

Luis Taruc:

Jose P. Laurel:

Ang mga Kabataan noong World War 2, UP Vanguard:

Ang Tagumpay ng mga Pilipino noong World War 2:

Agaw Armas sa Union College noong World War 2:

Ambush at Pugadlawin:

The Raid of Muntinlupa:

Col. Emmanuel V. De Ocampo, Avenger of Nanking:

Silver Guillermo, Ang Tagapagligtas ng Bacarra:

Ang Amerikanong si Charles Thomas Parsons Jr.; Pagtutulungang US-PH:

Magdalena Leones, Ang Leona ng mga Espiyang Gerilyero:

Pagsunog sa mga Amerikano sa Plaza Cuartel sa Puerto Princesa:

Koga Papers at mga Gerilya sa Cebu:

General Douglas MacArthur:

Ang pagdaong ni General Douglas MacArthur sa Leyte (Leyte Landing):

Battle for the Liberation of Manila:

Josefa Llanes Escoda:

Sawsawang Pinoy, Maria Orosa:

Ang Mga Bayaning Doktor noong Battle of Manila:

Pagpapalaya ng Paranaque:

Masaker sa De La Salle College:

Ang Makasaysayang Labanan sa Bessang Pass at ang Pagsuko ni Yamashita:

Mga Responsibilidad ng mga Hapones noong World War 2:

Ang Love Story na Nagligtas sa Vigan:

Manila 1945, Kung Papaano Tayo Binago ng Digmaan:

  • Ikatlong Republika (1946-1972)

Ang Araw ng Pagkakaibigang Pilipino-Amerikano:

Pagsasauli ng Kalayaan at ang Pamana Nito:

Manuel Roxas:

Jovita Fuentes, Ang Prima Diva ng Pilipinas:

Carlos P. Romulo, Mr. United Nations:

Trahedya sa Buhay ni Elpidio Quirino:

Elpidio Quirino Bilang Ama ng Foreign Service sa Pilipinas:

Ang Pamana ni Elpidio Quirino Bilang Pangulo:

Ang Pamanang Pangkasaysayan ni Quirino:

Ang Sinseridad ng Quirino sa Usaping Pangkapayapaan:

Quirino at Korean War Part 1, Nang Ipadala ang mga Kawal Pilipino:

Quirino at Korean War Part 2, Limot na Digmaan, Limot na mga Bayani:

Quirino at Korean War Part 3, Pinadala ang Sariling Kadugo (Tiempo Russo):

Pagkalinga ni Elpidio Quirno at ng mga Pilipino sa mga White Russians:

Si Quirino at ang Pagkakaisa ng Southeast Asia:

Guro to Pangulo Awards, Ang Halimbawa ni Elpidio Quirino:

Kontrobersiyang Ibinintang kay Quirino part 1, Ang Limang Libong Pisong Kama:

Kontrobersiyang Ibinintang kay Quirino part 2, Ang Ginto ng Orinola:

Ang Unang TV Broadcast sa Pilipinas ng Alto Broadcasting System (ABS):

Election related violence, Moises Padilla Case:

Ang Kampeon ng Karaniwang Tao, Ramon Magsaysay:

Ang Huling Araw ni Ramon Magsaysay:

Magsaysay Award, Ang Nobel Peace Prize sa Asya:

Ang Saysay ng Philippine Historical Association sa Bayan:

Filemon at Tomas Cloma at ang Pagkakatuklas ng Kalayaan Island Group:

Arsenio Lacson:

Rufino Cardinal Santos, Ang Unang Pilipinong Cardinal:

Cebu Celebration 1965:

  • Diktadurang Marcos (1965-1986)

Ang Lihim na Kuwento ni Imelda Marcos:

Evita Peron at Imelda Marcos:

Beatles in Manila:

Lapiang Malaya:

The Samahan of Papa God:

Ang chill-chill na Pagtatatag ng ASEAN:

Sabah Claim, Jabidah Massacre:

Mga Pananaw Ukol sa Sabah Claim:

1968 Casiguran Earthquake, Ruby Tower:

Tangkang Pagpatay kay Pope Paul VI sa Pilipinas, 1970:

Ang Pagpatay kay Floro Singson Crisologo:

First Quarter Storm, Battle at Congress:

First Quarter Storm, Battle of Mendiola:

Diliman Commune:

Pagbaril kay Lim Seng:

Thrilla in Manila, Ali vs. Frazier:

Philippine High School for the Arts at National Arts Center:

Metropolitan Manila Commission:

Whistleblower sa Pilipinas, Primitivo Mijares:

Kasaysayan ng People’s Television Network part 1:

Kasaysayan ng People’s Television Network part 2:

Pagdalaw ni John Paul II sa Pilipinas, 1981 part 1:

Pagdalaw ni John Paul II sa Pilipinas, 1981 part 2:

Isang Dakot, Puting Pader noong Martial Law:

Pagguho ng Manila Film Center:

Martial Law, Ariel Ureta at Voltes V:

Interim Batasang Pambansa Election at Noise Barrage:

Prime Minister Cesar Enrique Aguinaldo Virata:

Nakakatawa at Malikhaing Protesta noong Martial Law:

Pakikibaka sa Kalayaan sa Kasagsagan ng Martial Law:

Kabayanihan Noong Martial Law:

Paggunita sa mga Biktima ng Martial Law:

Kuwento ng Isang Natortyur, Meynardo Espeleta:

Ronald Jan Quimpo, Bayaning Nawawala:

William Vincent “Billy” Begg, Bayaning Atenista at Likasyan:

Senador Jose “Pepe” W. Diokno:

Senador Lorenzo Tanada:

Senador Jovito Salonga:

Senador Gerard “Gerry” Roxas:

Aquilino “Nene” Pimentel:

Mayor Cesar Cortez Climaco:

Jaime Lachica Sin, Pilipinong Kardinal:

Jaime Cardinal Sin at ang Laban Niya sa Panahon ni Marcos:

Paggunita sa Buhay at Kabayanihan ni Ninoy Aquino:

Face the Nation Interview kay Ninoy Aquino:

Ang Pagbabalik-Bayan ni Ninoy:

Escalante Massacre, Madugong Rally sa Negros Occidental noong 1985:

Nang Dahil sa Administrasyong Marcos, Isang Pagbabalanse:

  • Panahon ng People Power (1986 hanggang sa kasalukuyan)

1986 Snap Elections:

Oktoberfest, San Miguel, Ginebra, Boykot ni Cory:

People Power, Isang Malaking Jigsaw Puzzle:

Elemento ng ating Kultura noong EDSA People Power Revolution:

Tagumpay ng People Power, Bertdey ni Guido:

Mga Muslim noong People Power:

Gaano Ba Karaming Tao Noong EDSA:

Pamana ng People Power, Pagsilang ng Internet sa Pilipinas:

Ang Makulay na Buhay ni Dating Pangulong Cory Aquino:

Mga Paboritong Tula at Awitin ni Dating Pangulong Cory Aquino:

Mga Pamana ni Pangulong Cory Aquino:

Nang Pumanaw si Tita Cory:

Nang Malibing si Tita Cory:


Jose “Joecon” S. Concepcion, Taliba ng Halalan

Senador Sotero Laurel, Tulay ng Edukasyon at Bayan:

Jaime Ferrer, Huwarang Lingkod-Bayan:

Lean Alejandro:

Jaime V. Ongpin

Ang Paglubog ng MV Dona Paz:

Mga Kudeta Laban kay Pangulong Cory Aquino:

Ang Killer Quake sa Luzon:

1990 Luzon Killer Quake, Our Common Fault:

Ang Pagsabog ng Bulkang Pinatubo:

Desentralisasyon at Lokal na Pamahalaan, Hindi Iisang Tao ang Magliligtas sa Atin:

Gerardo “Dinggoy” A. Roxas, Jr., Ang Kabataan sa Paglilingkod-Bayan:

Ang Apat na Pangarap ni Jose Almonte, Nakilahok sa EDSA:

Doctor to the Barrios Juan Flavier:

Leticia Ramos Shahani, Pangunahing Nagsulong ng Karapatang Pambabae sa mga Pilipino:

Ramon Magsaysay, Jr.:

Museo Pambata, Isang Karangalan ng Bansa, Nanganganib:

Ang Muling Pagdalaw ni John Paul II sa Pilipinas, 1995:


Papal Visit Songs, Tell The World of His Love at We Are All God’s Children:

Tangkang Pagpatay kay Pope John Paul II sa Pilipinas, 1995:

Pinakamaraming Tao na Nagtipon sa Kasaysayan:

Pasyon ni Flor Contemplacion at mga Bagong Bayaning OFW:

Miriam Quiambao, Ang Pagbabalik-Bayan ng Isang Prinsesa:

Eraptions, Mga jokes na tumulong sa pagluklok sa isang pangulo

EDSA Dos:  Kung Bakit Kinuwestiyon ang Panguluhan ni Gloria Arroyo:

Whistleblowing sa Pilipinas:

Raul Roco, Propeta ng Pag-asa:

Imahe ng Isang Bayani, Si Manny Pacquiao sa Kulturang Pilipino:

National Historical Commission of the Philippines:

Impeachment ni Chief Justice Renato C. Corona:

Panatag Shoal, West Philippine Sea:

Pinakamapaminsalang mga Bagyo sa Pilipinas:

Storm Surges sa Pilipinas:

Project NOAH, Kaalaman ang bagong arkong magliligtas sa bayan:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 1, Ang Pagdating:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 2, Ang Mensahe ng Papa sa Bayan:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 3, Ang Mensahe ng Papa sa Pamilya:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 4, Ang Mensahe ng Papa sa mga Nagdadalamhati:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 5, Ang Mensahe Natin sa Papa:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 6, Ang Mensahe ng Papa sa Kabataan:

Pope Francis sa Pilipinas, 2015 part 7, Ang Mensahe ng Pagbisita sa Pilipino:

Ang Pilipinas sa Kasaysayan ng Miss Universe:

Ang Kamangha-manghang si Miriam Santiago:


Kung Bakit Nagkaroon ng Maling Balita Ukol kay Mary Jane Veloso:

UP Faculty Center, Impukan ng Kaalaman at mga Alaala:

Ang Kabataan ang Gagawa ng Kasaysayan, National Youth Development Summit:

Ang mga Kabataan at ang Pamanang Pangkasaysayan, 1st National Youth Forum on Heritage.

Makilinc, Ang Pagbuhay ng Sining Sa Kabataan:

Project Saysay, Ang Mga Aral Mula sa Ating Mga Bayani:

Project Saysay, Dinadala sa mga Silid-Aralan ang Aral ng Ating mga Bayani:

  • Mga Alagad ng Sining, Pamamahayag at Akademya

Julian Cruz Balmaseda, Bayani ng Pambansang Wika:

Ladislao Bonus ng Pandacan, Ama ng Operetang Pilipino:

Kundiman ng Magandang Diwata ni Bonifacio Abdon:

Atang de la Rama ang Reyna ng Kundiman:

Fabian de la Rosa, Maestro ng Sining Pilipino:

Guillermo Tolentino, Iskultor ng Bayan:

Angkan ng mga Iskultor:  Anastacio, Florante at Frederic Caedo:

Fernando Amorsolo, Grand Old Man of Philippine Art:

Carlos “Botong” Francisco, Tagapagkuwento ng Kasaysayan at Kulturang Pilipino

Leandro Locsin and Vicente Manansala, mga Gumawa ng UP Chapel

Napoleon Velosa Abueva, The Power of Form Part 1:

Napoleon Velosa Abueva, The Power of Form Part 2:

Felipe Padilla de Leon, Kompositor ng Pasko na Naman:

Pablo S. Antonio, Pambansang Alagad ng Sining sa Arkitektura:

Francisco V. Coching, Ang Dean ng Filipino Komiks at National Artist:

Ermin Garcia, Ang Mamamahag ay Isang Bayani:

Carmen Guerrero Nakpil:

Carmen Guerrero Nakpil at Gemma Cruz Araneta:

Fernando Poe, Jr. :


Kontribusyon ni Nora Aunor sa Kasaysayan ng Pelikula:

Genghis Khan ni Manuel Conde, Ang Unang Pelikulang Pilipino sa Pandaigdigang Film Festival:

Canda Sisters, Mga Mang-aawit ng Isang Ginintuang Panahon:

Villar Records, Ang Payunir ng Recording Industry sa Pilipinas:

VST & Co:  Kultura na Nagbubuklod sa Nasyong Pilipino:

Jose Mari Chan, Ang Tsinoy na Mr. Songwriter na Dangal ng Pilipino:

Willy Cruz, Ang Pagpanaw ng Isang Impluwensyal na Kompositor:

Teodoro Agoncillo, historyador:

Horacio de la Costa, historyador:

Renato at Letizia Constantino, Makabayang Mag-asawa:

Carlos Quirino, historyador:

Serafin D. Quiason, Alagad ni Clio:

Dr. Oscar Manas Alfonso:

Kuwento ng mga namayapang historyador na sina Regino Paular at John N. Schumacher, S.J.

Emmanuel Franco Calairo, Pangulo ng Philippine Historical Association:

Ambeth Ocampo, Historyador na Pinarangalan ng Fukuoka Prize:

Benedict Anderson at ang mga Nasyon Bilang Imagined Communities:

Frank Lynch, SJ,:

Fr. James B. Reuter, SJ, Komunikador ng Katolisismo sa Pilipinas:

Willie Nepomuceno, Ang Papel ng Komedyante sa Kuwento ng Kalayaan:

Whang-Od, Mambabatok o Tattoo Artist ng Kalinga:

Manlililok ng Baguio, Ernesto Dul-Ang:

Benedicto “Bencab” Cabrera:

Derrick Macutay:

Ang Aking Bayani, Ching Chua:

Bani Logrono at Mai Guillermo, Tagapagsalaysay ng Kasaysayan:

  • Kasaysayang Pampook

Kasaysayan ng Vigan:

Pila, Laguna, Bayang Pinagpala:

Kasaysayan ng Cagayan de Oro part 1, Sinaunang Bayan:

Kasaysayan ng Cagayan de Oro part 2, Si Padre Capitan at ang mga Espanyol:

Kasaysayan ng Cagayan de Oro part 3, Bahagi ng Pambansang Himagsikan:

Ang Mahiwagang San Miguel sa Sementeryo sa Tugatog, Malabon:

Kasaysayan ng Quezon City part 1, Bilang Bahagi ng Kuwento ng Kalayaan:

Kasaysayan ng Quezon City part 2, Ang Pagtatag ng Lungsod:

Kasaysayan ng Quezon City part 3, Ang Dating Kabisera ng Pilipinas:

Kasaysayan ng Panagbenga, Baguio at Kennon:

Benjamin Romero Salvosa, Ama ng Mataas ng Edukasyon sa Lungsod ng Baguio:

Pagkakatatag ng Lalawigan ng Tarlac:

Lakbay Aral, Tarlac World History Tour:

Monasterio de Tarlac:

Bacolod City at Masskara:

Hacienda Churches ng Negros Occidental:

  • Climate Reality

Part 1, Ang dahilan ng Global Warming ayon kay Al Gore:

Part 2, Ang pagtaas ng klima dulot ng Global Warming:

Part 3, Ang epekto ng Global Warming sa paglubha ng mga bagyo:

Part 4, Ang epekto ng Global Warming sa paglubha ng mga baha:

Part 5, Ang epekto ng Global Warming sa pandaigdigang tagtuyot:

Part 6, Ang epekto ng global warming sa mga species at sa mga poles:

Part 7, Paggamit ng Wind Energy bilang isang solusyon:

Part 8, Paggamit ng Solar Energy bilang isang solusyon:

Part 9, Ang pagtindig ng mga Pilipino para sa kalikasan:

  • Xiao Time International

Kasaysayan ng Kapanganakan ni Hesukristo:

Kasaysayan ng Pasko, Pagsilang ni Hesukristo:

Ang Kasaysayan ng Christmas Tree:

Ang Huling Pasyon ni Hesukristo:

Ang Propeta Muhammad:

Eid’l Adha, araw ng Dakilang Sakripisyo sa relihiyong Islam

Ang kahalagahan ng Eid’l Adha sa relihiyong Islam:

Ang Hajj at ang Eid Al-Adha

Eid’l Fitr:

Ang Banal na Buwan ng Ramadan:

Ang Alamat ng Chinese New Year:

Ang Ebolusyon ng Aklat part 1, Ang Kasaysayan at Pag-unlad ng Aklat:

Ang Ebolusyon ng Aklat part 2, Ang Kasaysayan ng Aklat sa Pilipinas:

Rebolusyong Pranses, Fall of the Bastille:

Ano nga ba Ang Komunismo:

Pagsisimula ng Araw ng Paggawa o Labor Day:

Ang Pambansang Awit ng Rusya, Sochi Olympics:


Goebbels, Maestro ng Propaganda:

Ang Usaping Taiwan at One China:

Fidel Castro:

John F. Kennedy:

Pagbisita ng Beatles sa Amerika:

Father Patrick Peyton:

Trivia Tungkol sa mga Santong Papa:

Koronasyon ng mga Santo Papa:

Ang Kahulugan ng Fisherman’s Ring ng Santo Papa:


John Paul II at ang Holocaust:

St. John Paul II at ang mga Mangaggawa:

Benedict XVI:

Pope Francis, 2013 Time Person of the Year:

Ang Pagkamatay ni John Lennon:

Tiananmen Square Massacre:

Ang Pagbagsak ng Berlin Wall:

Diana, Princess of Wales:

Mother Teresa: 

9-11 Terror Attack:

Barack Obama:

Nelson Mandela:

Haring Bhumibol Adulyadej ng Thailand part 1:

Haring Bhumibol Adulyadej ng Thailand part 2;

Haring Bhumibol Adulyadej ng Thailand part 3:

Ang Pag-unlad ng Pagdiriwang ng Birthday sa Daigdig:

Ang Kasaysayan ng mga Tradisyon sa Kasalan:

Pagpupugay sa Xiao Time ni John Ray Ramos ng Proyekto, 25 April 2017:


Never has been a show on Philippine television that showcased Philippine History as Xiao Time.

Critics in the ‘ivory tower of historiography’ may discredit the 3-minute segment as too basic and ‘mababaw’, yet many have come to appreciate what is has to offer in a country that does not read and easily forgets its history.

The episodes uploaded on YouTube have been the go-to of students trying to pass their AP, history, and Rizal subjects but ends up learning more than what is required to them.

It has been the must-watch segment and most useful for Araling Panlipunan and history teachers trying to grasp an overview of various specific and in-depth topics in history ranging from the usually overlooked to the controversial.

And it has been the go-to for Filipinos taking time to rediscover our past and learn more of our identity as a nation.

Today we learn that there will be no more Xiao Time in PTV-4 after four and a half years and 639 episodes. We harbor no anger nor resentment to the management of PTV. But we mourn for the end of an influential historical public affairs segment in a time when our nation needs it the most.

Xiao Time’s legacy perhaps would be is that it is one of the greatest milestones to Philippine Public history so far. With scholarship and the use of the Filipino language, it has made Philippine history accessible to Filipinos. And represented the efforts of scholars and cultural workers and activists working together in making every Filipino aware of our identity.

Congratulations Prof. Xiao Chua for making it a success over the years. May you have more public historical projects on a wider scale.

Xiao Time is dead. Long live Xiao Time!



Ulong pugot na may karatula at 10 pang mga aral sa pagtuturo ng pelikulang ‘Hermano Puli’



Si Xiao Chua bilang panauhing pandangal at tagapagsalita sa panlalawigang pagdiriwang sa ika-203 taong guning kaarawan ni Hermano Puli sa Plaza Rizal sa kanyang bayang sinilangan ngayong 23 July 2018 sa Lucban, Quezon (dating Tayabas). Kuha ni Jiggy Nacorda ng Provincial Tourism Office ng Quezon.

By Xiao Chua

First published by on September 28, 2016 · 9:20 am, republished in this blog for the 203rd birth anniversary of Apolinario de la Cruz.

The film is a very human story, of struggling to fight for what is right when it is so tempting to choose what is wrong. It is a teaching aid about our struggle for freedom and human rights. It is also a love story.


Apolinario de la Cruz (Aljur Abrenica) moments before his execution by firing squad in ‘Ang Hapis at Himagsik ni Hermano Puli’.

Hati ang mga kritiko ukol sa pelikulang “Ang Hapis at Himagsik ni Hermano Puli” (idinirihe ni Gil Portes, at kinatatampukan nina Aljur Abrenica at Louise delos Reyes). Ngunit ang nakagugulat ay ang pagtanggap ng mga nasa akademya dito.

Ayon sa isang iginagalang na historyador mula sa UP, Dr. Milagros Guerrero, “Napakaganda sapagkat ipinapakita sa atin ang isang bahagi ng kasaysayan na hindi dapat malimutan.”

Ayon sa kilalang sosyologong mula sa UP na si Randy David sa Philippine Daily Inquirer, “The movie is very much worth watching because it is another reminder that our people’s march to nationhood was not unilinear and did not happen overnight.”

Ayon naman sa antropologong mula sa Ateneo de Davao na si Brother Karl M. Gaspar, CSsR, “Is it a good film worth patronizing? … Certainly… The film provides the needed visual images to Ileto’s book (Pasyon and Revolution) and helped to make us understand the roots of the Katipunan and how the Catholic faith of the early 1800s helped to give rise to a liberation-oriented consciousness of landless peasants.”

Ayon sa guro ng Kasaysayan sa Far Eastern University Diliman na si John Ray Ramos sa Philippine Graphic, “Hermano Puli can be used as a spring board in teaching heroism to the youth… it is a timely historical love story in a society that discourages love and compassion to our kapwa.”

Samakatuwid, ang pelikulang ito ay isang mahusay na teaching aid ukol sa pagbibigay aral ukol sa kasaysayan. Sa aking palagay bilang historyador at guro, ito ang 11 bagay na maaaring ituro sa mga estudyante matapos ipapanood ang pelikula.

11 Siya si Apolinario de la Cruz, a.k.a. Hermano Puli.

Larawan ni Apolinario de la Cruz bilang donado o lay brother ng Hospitaller St. John of God sa Ospital ng San Juan de Dios

  1. Kung sino nga ba si Hermano Puli at bakit Hermano.

Ang kaunti na nga ng nakasulat ukol sa Hermano, pinagtatalunan pa ng mga historyador ang iilang nalalaman natin ukol sa kanya. Halimbawa, hindi masigurado kung 1814 nga ba o 1815 siya isinilang. At dahil siya ay isinilang sa panahon ng kapistahan ni San Apolinario ay ipinangalan nga siya sa nasabing santo. Kaya naman “Puli” ang naging palayaw niya (Kung ano ang bigkas siya ang baybay—hindi siya tinatawag sa Tayabas na Pule).

Siya ang nagtatag at naging Hermano Mayor ng Cofradia de San Jose. Liban dito, hermano rin siya o donado sa Ospital de San Juan de Dios. Sinasabing ayaw siyang tanggapin ng mga orden bilang pari dahil sa kanyang pagiging indio bagama’t kung tunay ito, puwede naman siyang maging paring sekular kung talagang nanaisin niya.

Hermano ang tawag sa kanya sapagkat ito ay katumbas sa Kastila ng Brother, mas mababa kaysa pari subalit mas mataas kaysa sa isang ordinaryong mananampalataya o isang layko. Kunbaga, bahagi ng second order sa simbahan, tulad ng mga Christian Brothers ng De La Salle halimbawa, o ng mga sister na mga madre.

Ngunit ang katawagang Hermano ay isinasalin din bilang kapatid, kaya naman ang ilang mga mason ang tawag din nila sa isa’t isa ay hermano.

Karismatiko ang Hermano, at bagama’t nais niyang manatiling puro para sa gawain ng Diyos, ay may mga usap-usapan na siya raw ay nagkaroon ng mga babae at napangasawa ang isang nagngangalang Juana Laqueo.

Hermana Lina tests Hermano Puli's vow of chastity.

Hermana Lina tests Hermano Puli’s vow of chastity.

Sa pelikula, ang karakter ng labanderang si Hermana Catalina de San Jose ang siyang magsasagawa ng mga #GalawangHermana (salamat, John Ray). Ngunit kung ano ang kahihinatnan nito, kailangang panoorin sa pelikula.

Upang paghandaan ang pagganap, pinuntahan ni Aljur ang mga lugar sa Tayabas na naging bahagi ng buhay ni Puli. Bagama’t may naunang prodyuser na nais sana siyang tanggalin sa pagiging Puli, ipinaglaban niyang siya pa rin ang gumanap. Sabi niya sa akin, bagama’t nahirapan siyang hanapin kung papaanong atake ang gagawin niya sa pagganap bilang Puli, isang salita ang bigla niyang naisip—“compassion.” Mula dito, dumaloy na ang lahat sa kanyang pagganap.

Kung hindi man sa kababaihan nagamit ang kanyang karisma, nagamit niya ito sa kanyang pagtuturo, lumaganap ang samahan at sa kabila ng mapayapang pakikipamuhay ng mga cofrades sa isa’t isa, nilusob sila ng mga Espanyol na naging sanhi sa pagbaril at pagpatay kay Hermano Puli sa gulang lamang na 26 o 27.

  1. Pagpapatuloy ng babaylanismo si Puli.

Hindi totoong ang pananampalataya sa Diyos ay binigay sa atin ng mga Espanyol. Ang Katolisismo at ang Krus, oo. Pero noon pa man, sumasamba na sa Bathala ang ating mga ninuno. Naniniwala rin sila sa mga anito o mga kaluluwang namatay ng mga ninuno na nagbabantay sa kanila.

Noon, may pantay din na pagtingin sa lalaki at babae, parehong may pinakamataas na pinuno ang lipunan na galling sa kanila. Ang datu ang pinunong pulitikal habang ang babaylan naman na isang babae ang pinunong espirituwal.


Hermano Puli meditates inside a cave.

Ayon sa historyador na si Dr. Zeus Salazar, tatlo ang papel ng babaylan, 1) sa babaylan nagbibigay ng mensahe ang mga anito para sa bayan, 2) ang babaylan ang manggagamot ng bayan gamit ang mga halamang gamut at 3) ang babaylan ang tagapagpadaloy ng sariling kultura sa pag-awit niya ng mga epiko sa bayan.

Dahil sa taas ng tingin sa babaeng babaylan sa lipunan noon, mayroong mga lipunan na nagkaroon ng mga lalaking babaylan na maaaring sabihin natin na mga sinaunang bakla—cross dressers na ginagaya ang gawi at pag-awit ng mga babaeng babaylan. Nang dumating ang mga Espanyol, pinalitan ng pari ang babaylan sa mga bayan-bayan bilang pinunong espirituwal kaya naman ang mga babaylan ay namundok at tinawag na mga “aswang,” “mangkukulam” at mga “may sa demonyo.”

Ngunit may mga babaylan, lalaki man at babae ang mga namuno ng mga pag-aalsa laban sa mga Espanyol. Ilan sa kanila—na pinamunuan nina Tamblot, Tapar at Sumuroy ay nagwakas sa pagkalipol ng kanilang mga kasama at sa marahas na pagputol-putol sa kanilang mga ulo at katawan.

Ngunit kung tutuusin, si Hermano Puli ay pagpapatuloy rin ng tradisyong babaylaniko: 1) Isa siyang bisyunaryo na naniniwalang nakakausap si Hesus at si Maria sa kanyang mga panaginip, 2) Isa siyang mangaggamotna eksperto sa mga halamang gamut at 3) daluyan ng kultura sa paggamit ng sariling wikang Tagalog sa pagtuturo at pananalangin, sa panahong dominado ng paggamit ng Latin ang simbahan.

Gayundin, ang pag-awit ng epiko ng babaylan ay naging ang pag-awit ng epiko ng bayani ng Katolisismo—si Kristo sa pamamagitan ng Pasyon. Ang Pasyon ay malaking impluwensya kay Puli at sa kanyang mga tagasunod, at paalala ang pag-awit sa pelikula ng Pasyon ng isang aktwal na matanda na umaawit ng Pasyon sa tonong Tayabas na inakyat pa sa bundok ni Direk Gil.

  1. Ang konteksto ng tubig at kuweba at ang paliligo ni Aljur Abrenica sa talon.

Kung ang mga Katoliko ay may Way of the Cross, at peregrinasyon na isang paglalakbay espirituwal, ang sinaunang mga ninuno bago ang mga Espanyol ay naniniwalang ang mga kabundukan ang tahanan ng mga anito. Sila ay makakalikasan at ginagamit ang paliligo sa mga talon at ilog bilang paglilinis ng kalooban at kaluluwa at ang pagsuot-suot sa mga yungib bilang porma ng sakrispisyo at anyo ng pananalangin.

NIKON D3000584_Snapseed

Hermano Puli bathes in the falls of Mt. Banahaw.

Sa kabila ng Katolisismo, nagpatuloy ang praktis na ito at hanggang sa ngayon ay nagpapatuloy sa mga kapatiran at samahang Rizalista sa Bundok Banahaw, halimbawa. Ang buong paglalakbay ay tinatawag na pamumuwesto. Bawat puwesto ay may pangalan na ng isang Katolikong Santo o karakter mula sa Biblia. Gayundin, ang mga “lakaran” ng Cofradia mula Tayabas hanggang Majayjay at ang pagtungo mula Isabang tungo sa Alitao ay naipakita rin. Ang “lakaran” noon ay porma ng pagsamba at anyo rin ng pakikibaka mula kapatiran ni Puli tungo sa Katipunan ni Bonifacio.

Pinaniniwalaang si Puli at ang mga tagasunod ni Puli ay ginawa ang ganitong uri ng rituwal kaya naman ito ang konteksto ng pananalangin ni Puli sa yungib at paliligo sa talon.

  1. Si Puli at ang pagpapatuloy ng anting-anting.

Sa paniniwala ng mga sinaunang ninuno, upang protektahan ang kaluluwa ng tao, nagsusuot sila ng mga anting-anting, kadalasan ay mga gintong alahas, upang matakot ang masamang kaluluwa na pasukin ang katawan. Pinapanatili nito ang kabutihang loob at mabuting kaluluwa ng tao.

Kahit na dumating ang Katolisismo ng mga Espanyol, nailipat lang ang paniniwala ng mga ninuno natin sa anting-anting sa mga krus at rosaryo bilang pangontra sa masamang espiritu. Sa kaso nina Hermano Puli, ang kanilang anting-anting ay ang kanilang mga eskapularyo. Ngunit upang mas isalarawan pa ang aspektong ito sa pelikula, gumamit sila ng pinakakilalang disenyo ng anting-anting sa Pilipinas—ang triyanggulo na may mata.

  1. May panahon na wala tayong kalayaan sa pananampalataya.

Mahirap maintindihan ang panahon ni Puli, dahil sa panahon natin masigla ang mga relihiyon sa bansa. Dito namayani ang mga katulad ni Ka Felix Manalo ng Iglesia ni Cristo, Bro. Eli Soriano ng Ang Dating Daan (Church of God International), Pastor Apollo C. Quiboloy ng Kingdom of Jesus Christ: The Name Above Every Name, at marami pang iba.

Ang Cofradia de San Jose ni Hermano Puli ay isa pa ring samahan ng mga layko sa loob ng Iglesia Catolica, maitutulad sa Couples for Christ, Knights of Columbus at mga Catholic Charismatic Movements tulad ng El Shaddai. Sa katunayan nagbibigay sila ng donasyon sa iba’t ibang simbahan sa kanilang pagpapamisa (Take note: hindi sila ang nanghihingi kahit samahan lamang sila ng mga indio). Ang mga resibo nila ay nakaipon sa Pambansang Sinupan.

At ito na nga marahil ang problema. Mas tinangkilik sila ng bayan, mas nagbigay sa kanila ng mga donasyon at mas dumami ang kasapian sa Timog Katagalugan. Kaya binansagan silang mga “erehe”—mga tumatalikod sa mga aral ng Iglesia Catolica. Ito rin ang ibabansag kay Rizal makalipas ang 50 taon.

Ang mga erehe sa panahon ng Spanish Inquisition ng 1480 ay nililitis, pinapahirapan at pinapatay. Dala ng mga Espanyol ang mentalidad na ito sa Pilipinas kaya naman ang Cofradia ay kanilang inusig. Ito ang mentalidad na dala nila sa Pilipinas. Sa mga kalabisan na ito, si St. Pope John Paul II ay humingi na ng kapatawaran noong Great Jubilee Year, “We forgive and we ask forgiveness. We are asking pardon for the divisions among Christians, for the use of violence that some have committed in the service of truth, and for attitudes of mistrust and hostility assumed towards followers of other religions.”

Nauna pa riyan, noong Second Vatican Council noong 1962 – 1965, naglabas ng dalawang dokumento ang Ecumenical Church Fathers, ang Decree on Ecumenism, o ang “Unitatis Redintegrasio” na siyang nagsasabi na ang mga hindi Katolikong mga Kristiyano ay mga napahiwalay na mga kapatid at hindi mga erehe, at ang Declaration on Religious Freedom, o ang “Dignitatis Humanae” na nagsasabi na malaya ang sinuman na sundin ang kanyang kalooban pagdating sa pananampalataya. Iba na ang attitude ng Simbahang Katolika, kung naabutan lamang ni Puli.

scan (32)

Don Domingo Roxas (Archie Adamos, rightmost) tells Hermano Puli to prepare for battle as Fr. Ciriaco de los Santos (Simon Ibarra) and one of his lawyers (Dennis Coronel) look on.

  1. Ang anino ni Don Domingo.

Ang karakter ni Archie Adamos sa pelikula, si Don Domingo Roxas, ay isang negosyanteng kasosyo ni Antonio de Ayala sa pagtatatag ng Casa Roxas, na magiging Ayala Corporation. Tatlong beses siya nakulong dahil sa pagkasangkot sa mga rebelyon, isa na nga ang pag-aalsang Hermano Puli.

Isa siyang Espanyol na isinilang sa Pilipinas o Creole na nagsusulong ng liberalismo sa Pilipinas. Ang ibang mga historyador itinuturing siyang “Pioneer Nationalist” na mas nauna pa kay Rizal.

Dahil ang kapelyan ng Cofradia ay pari rin ni Don Domingo, si Padre Ciriaco de los Santos, nagkakilala si Puli at si Don Domingo at nagbigay ang mayamang negosyante ng mga abogado na siyang naglakad ng paghingi ng permiso sa pamahalaan upang ang Cofradia ay mapahintulutan.

Ngunit sa pelikula, ang pagganap sa kanya ay nagbibigay din ng ilang katanungan. Isa ba siyang provocateur na ginamit lamang si Puli para sa kanyang mga isinusulong na agenda tulad ni Simoun sa El Filibusterismo ni Rizal? O siya, kasama ng Hermano, ang dalawang bayaning nagsulong ng kalayaang manampalataya? May kakulangan sa mga pag-aaral at mga dokumento hinggil dito.

Anuman, si Hermano Puli at si Don Domingo ay masasabing una sa kanilang panahon na makita ang kahalagahan ng kalayaang manampalataya na itataguyod din sa bansa sa pagdating ng panahon.

  1. Ulong pugot na may karatula: Ang overkill na gawain ng mga manlulupig.

Nang malipol ang Cofradia sa Alitao, pataksil na hinuli si Puli ng kapwa mga indio, nilitis at binaril hanggang mamatay. Subalit hindi nagkasya doon ang mga Espanyol. Iniutos nila tulad sa ibang mga naunang mga pinuno ng mga pag-aalsa na katayin ang katawan ni Puli sa harapan ng madla, ilagay sa mga kawayan at ikalat sa buong lalawigan ng Tayabas. Ang kanyang ulo ay inilagay sa plaza ng Tayabas na may karatulang “Ako si Hermano Puli, isang ‘erehe’. Huwag ninyong tutularan…” Ginawa ito upang sindakin ang bayan.

Si Puli ay nabuhay sa isang lipunang walang pagpapahalaga sa buhay at karapatan ng mga mahihirap na indio. At ang bayan na kakalimutan ang ganitong yugto sa kasaysayan ay maaaring ulitin ito.

  1. Itinuloy ni Bonifacio ang sinimulan ng Hermano.

Dalawang taon matapos ang pagpaslang kay Puli, ang kanyang pagkamatay ay ipinaghiganti ng isang rehimento ng mga sundalong indio sa ilalim ng Espanya sa pag-aalsa ng Rehimiyento ng Tayabas sa Fort Santiago. Sigaw ng kanilang pag-aalsa na nagwagi ng isang araw lamang, “Independencia!!!”

Isang Padre Pedro Pelaez ang nakita sa mga dokumento na tumutulong kay Hermano Puli. Ang pari na ito pagdating ng panahon ang mangunguna sa unang kilusan para sa sekularisasyon. Ipagpapatuloy ang kanyang samahan ni Padre Jose Burgos na ginarote kasama ng dalawa pang pari para ipaglaban ang pagiging kura paroko ng mas marami pang secular at indiong pari. Si Padre Burgos ay kaibigan ni Paciano Mercado na siya namang nagturo ng pagkamakabayan sa kanyang kapatid na si Jose Rizal.

At isa sa mga tagahanga ni Rizal, si Andres Bonifacio, ang nagpatuloy ng mala-Cofradiang kapatiran sa Kataas-taasang Kagalang-galang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan na nagturo rin ng pagmamahal sa Diyos at pagmamahal sa kapwa tulad ni Hermano Puli. Na kung hindi mag-iibigan bilang magkakapatid at hindi magkakaroon ng mabuting kalooban ang mga anak ng bayan, hindi maaabot ang kaginahawaan at hindi makakamit ang tunay na kalayaan. Sa mga akdang Katipunan, ang unang utos ay pag-ibig.

  1. Bayani o hangal? Santo o baliw?

Isang tinukoy ng mga kritiko ng pelikula ay ang kawalan ng pagdududa ng pelikula sa ginagawa ni Puli. Kung sa ngayon nga naman uusbong ang isang katulad ni Puli, maaari siyang tawaging hangal. Baliw na pinuno ng isang kulto na ipinahamak ang kanyang mga tagahanga tulad ng pananaw kay Valentin de los Santos ng Lapiang Malaya o ni Jim Jones na siyang nagdala sa kanilang mga tagasunod sa kanilang mga kamatayan.


Bagama’t simpatetiko ang pelikula sa kabayanihan at karisma ni Puli, naroon pa rin ang mga boses ng pagdududa. Halimbawa, ang manliligaw ni Hermana Lina na kumatawan sa mga iskeptiko sa samahan, at ang pari mismo na si Padre Ciriaco ay tumangging mabigyan ng anting-anting. Ibinibigay na sa manonood ang kapasyahan kung hangal nga ba si Puli o hindi.

Sa Tayabas, nais simulan ang kampanya upang mabuksan ang causa para sa kanoninisasyon ni Puli. Ang kaso niya ay malapit sa kaso ni San Joan de Arc ng Pransiya, ang mandirigmang mistiko na sinunog din bilang isang erehe, iyon pala ay tatanghalin ding Santo at Patron pa ng Pransiya!

Ngunit hindi maikakaila ang kalinisan ng intensyon ng Cofradia na manalangin at mag-alay para sa bayan, at ang kabayanihan ni Puli na ipaglaban ang kanilang karapatang manalangin. Na sila ay kinailangang lumaban at malipol ay dahil mayroong panahon sa ating kasaysayan na wala tayong kalayaan. Ito ang konteksto ni Puli kaya siya isang kahanga-hangang bayani na hindi dapat kalimutan.

  1. Ang Pelikula bilang sandata ng pagkatuto at pagpapalalim.

Lahat ng historikal na pelikula ay may mga anakronismo o mga naipapakitang hindi nababagay sa panahon. Dahil sa kakulangan sa budget o dahil sa pagnanais na maintindihan ng mga kapanahon ang pelikula, at dahil na rin imposible naman talaga na maibalik ng eksakto ang nakaraan.

Sa Puli mayroon din, katulad ng pagkakaroon ng guardia civil. Wala pa ito noong panahon ni Puli. Ang mga uniporme ng mga sundalo. Ang sutana ni Puli na hindi dapat brown kundi gray sa kanyang pagiging donado ng Cofradia ng San Juan de Dios. Totoo kayang umibig sa kanya ang kanyang labandera na si Hermana Lina?

Para mas madaling maikuwento ang kasaysayan sa pelikula, kailangang magdagdag ng mga dayalogo, mga pangyayari, mga pagpapatawa na wala sa mga dokumento ng kasaysayan dahil liban sa iilan lamang ang mga primaryang mga sulatin ukol kay Hermano Puli, ay kailangan talagang mapunan ang mga laktaw sa kanyang kuwento.

Kailangan ding hirayain ng direktor at mga aktor ang katauhan nila dahil ni walang tunay na larawan o bidyo na maaaring pagbatayan ng pagkilos at pagsasalita. Ang tawag dito ay artistic license. Kinakailangan talaga ito. Hindi libro o dokumetaryo ang ginagawa kundi isang pelikula, at ang historical consultant, sa kasong ito ay si Prop. Rhina Boncocan, ay nagseguro lamang na hindi mabababoy ang istorya at mananatiling tumpak sa diwa ng nasa kasaysayan.

Ang pelikula ay hindi dapat magsabi sa atin ng lahat ng impormasyon ukol sa isang historikal na pigura, kundi nilalayon nito na bigyan tayo ng inspirasyon na magbasa pa ukol kay Puli. Nariyan ang aklat ni Reynaldo Ileto na “Pasyon and Revolution,” at ang mga aklat ni inedit nina Atoy Navarro, Dwight Diestro at Ryan Palad, ang historyador ng Tayabas.

Ang mga aklat ng mga historyador ay nariyan upang basahin, ngunit sa pelikula lamang maaaring maramdaman ang pagkatao ng mga aktor ng kasaysayan, mararamdaman ang kanilang mga struggles sa buhay. Ito ang talagang nagustuhan ko sa pelikula—ito ay kuwento ng isang tao—taong nagsumikap na piliin ang tama kahit napakasarap na piliin ang mali. Ito ang nagtakda ng kanyang kabayanihan.

Kaya sana masuklian ang pagsugal ni Ginoong Rex Tiri sa paggawa ng pelikulang ito sa pamamagitan ng pag-invest din sa ating panonood sa mga sinehan. Dahil kung masuportahan ng tao ang paggawa ng ganitong pelikula, mas marami pang bayani ang gagawin ng iba pang mga prodyuser. Sa huli, tulad ng sinasabi ni Direk Jerrold Tarog ng “Heneral Luna,” nakakapag-ambag tayo sa cultural growth ng bansa.

Ang pelikula kadalasan ay maaaring behikulo upang tumakas sa pang-araw araw na hilahil ng buhay at nang maaliw, ngunit mabisa at makapangyarihan din siyang sandata ng pagkatuto at pagpapalalim.

  1. Kuwento ng pag-ibig: Kaya mong maging dakila

Marahil, kailangang sabihin na hindi “Heneral Luna” ang “Hermano Puli.” Hindi dapat hanapin ang mga bagay na nagustuhan sa “Heneral Luna” sa “Hermano Puli.” Una magkaibang-magkaiba ang dalawang bayani, at ito marahil ang isang leksyon na puwedeng ituro ng guro ukol sa pelikula—hindi iisang porma ang kabayanihan.

Hindi lamang pamumuno sa labanan bilang heneral, o paghawak ng sandata, o pagiging cool. Puwede rin sa pag-asam na maging mabuting tao at bigyang inspirasyon ang iba na maging mabuting tao rin, na hindi lamang nagmamahal sa Diyos kundi nag-aasam na magkaroon ng liwanag at kaginhawaan sa bayan sa pamamagitan ng pananalangin at pagdamay sa kapwa.


Ang landas ng kalayaan ay hindi lamang dahil sa pakikibaka gamit ang sandata kundi pinanday din ng mga ideya at pananampalataya.

At dahil hindi nagmumura si Hermano Puli, puwedeng-puwede pong ipapanood ito sa ating mga mas nakababatang estudyante. PG (parental guidance) po ang rating nito.

Tulad sa pelikulang “Heneral Luna,” nabigyan ako ng pagkakataon kahit wala akong kinalaman sa paggawa ng pelikula na maging isa sa mga historyador na nag-ikot sa preview ng pelikula sa mahigit 45 paaralan sa buong bansa kasama ng samahang Dakila.

Dahil dito, kinailangan kong panoorin ang unang draft ng pelikula. Sa unang pulong kasama si Direk Gil at ang prodyuser na si Rex Tiri, aking sinabi na hindi lamang ukol sa Rebolusyon sa Relihiyon ang kuwento ng pelikula, kundi isa talaga itong kuwento ng pag-ibig.

Kuwento ng pag-ibig ng isang propeta sa kanyang Diyos, ng isang bayan sa kanilang kultura, ng isang indio sa kanyang bayan.

Samakatuwid, ang kuwento ni Puli ay kuwento nating lahat ng nagkaroon ng struggle sa buhay, na nangahas umibig. At ang kabayanihan ay nagsisimula sa pag-ibig.

Ibig sabihin, kahit hindi tayo astig na pinunong militar, o di kaya ay magaling na manunulat, kaya nating maging dakila.

(Prof. Michael Charleston “Xiao” Briones Chua is an assistant professorial lecturer at De La Salle University. He is a historian who worked as a consultant for the TV5 program “History with Lourd.” He is an author, along with Ryan Palad, of the supplementary book for the film “Ang Hapis at Himagsik ni Hermano Puli” — “Hermano Puli: Who You? How To Be You Po?”)


Si Xiao Chua habang nakahandang magsalita bilang panauhing pandangal sa pag-aalay ng bulaklak para sa panlalawigang pagdiriwang sa ika-203 taong guning kaarawan ni Hermano Puli sa Plaza Rizal sa kanyang bayang sinilangan ngayong 23 July 2018 sa Lucban, Quezon (dating Tayabas).


Si Xiao Chua kasama si Acting Mayor Armando V. Abutal sa panlalawigang pagdiriwang sa ika-203 taong guning kaarawan ni Hermano Puli sa Plaza Rizal sa kanyang bayang sinilangan ngayong 23 July 2018 sa Lucban, Quezon (dating Tayabas).


Si Xiao Chua kasama si Acting Mayor Armando Abutal at ang mga miyembro ng pulisya sa panlalawigang pagdiriwang sa ika-203 taong guning kaarawan ni Hermano Puli sa Plaza Rizal sa kanyang bayang sinilangan ngayong 23 July 2018 sa Lucban, Quezon (dating Tayabas).


This page pertains to resources on the Bonifacio Letters put to auction last 3 March 2018 at the Leon Gallery.  For more Bonifacio letters and documents, please visit Jim Richardson’s Katipunan site:


Introduction by Xiao Chua from “Walking History” column, Manila Times, 10 February 2018:

Bonifacio Presidential Letters: The most important historical collectibles

I WAS given a great opportunity to fulfill a long-time dream—to make the state documentary on the life of President Andres Bonifacio to be narrated by the iconic voice that inspired me to become a historian—Joonee Gamboa. On February 20, 2018, the National Historical Commission of the Philippines and Red Root Artists and Artisans Cooperative will premiere “May pagasa: Ang Bantayog ni Andres Bonifacio” at the Museo ng Katipunan, Pinaglabanan, San Juan. The documentary will be made available to everyone for free via the NHCP YouTube.

The release of our documentary coincides with the announcement by Leon Gallery that they will be auctioning in five lots the Andres Bonifacio Presidential Letters from the Emmanuel Encarnacion Collection. The letters were used extensively in the Maypagasa documentary.

These four letters and an envelope bear the roundel escutcheon seal of Andres Bonifacio with the Baybayin “K” that emanates the light of freedom, like the sun with the words “Haring Bayang Katagalugan Kataas-taasang Kapulungan” (Sovereign Nation of the Tagalogs, Executive Cabinet) and his signature “Andres Bonifacio Maypagasa.” The different letters also tell us of his titles in the first national revolutionary government—P. (Pangulo) ng K. (Kataastaasan) Kapulungan (President of the Executive Cabinet), Ang K. (Kataastaasang) Plo. (Pangulo) (His Excellency, The President), and “Ang Plo. (Pangulo) ng H. B. (Haring Bayan) (The President of the Sovereign Nation). His appointment papers for Emilio Jacinto as General-in-Chief of the “Hilagaan” High Council of Manila dated April 15, 1897 is not just evidence of a Katipunan government which existed outside of Cavite at the time but also of the claim made by Andres Bonifacio that he founded the Katipunan. The letterhead reads “M. ANDRES BONIFACIO MAYPAGASA PANGULO NANG HARING BAYANG KATAGALUGAN, MAYTAYO NANG K. K. KATIPUNAN NANG MGA ANAK NANG BAYAN AT UNANG NAG GALAW NANG PANGHIHIMAGSIK.”

Aside from the envelope and the appointment papers, there were letters from Andres Bonifacio to Emilio Jacinto dated March 8, April 16 and April 24, 1897, written in the last weeks of his life where he related his feelings about the Cavite affair, which eventually led to his death. Each of the five items will be sold separately in an auction on March 3, 2018.

How did Emmanuel Encarnacion get the documents? Provenance shows that Epifanio de los Santos, the great historian, bought this from a relative of Emilio Jacinto. Even Gregoria de Jesus, the wife of Bonifacio, authenticated as being from husband the document, “Dekalogo ng Katipunan” that used to be with the letters. For 60 years, the family of De los Santos, including his son, Jose P. Santos, owned the documents and had photos of some of them published in different newspapers. Then they came into the possession of leading antique dealer Severina “Viring” de Asis, who legally sold two sets of the Jacinto and Bonifacio documents to Mariano Cacho (who got Bonifacio’s “Dekalogo,” “Acta de Tejeros” and a handwritten copy of the “Kartilya ng Katipunan”), and Emmanuel Encarnacion (who got the rest of the letters).

In fairness to collectors Cacho and Encarnacion, they made these documents available for free to researchers and allowed the publication of their contents and facsimiles to the general public for various uses, including children’s books on Bonifacio. These documents were used in the 1990s by Encarnacion, together with historians Milagros Guerrero and the late Ramon Villegas, to reconstruct the evidence that prove the existence of a national revolutionary government led by Andres Bonifacio, who rarely, if not never, signed himself as “Supremo.”

These documents, once doubted by Glenn May in his book Inventing a Hero: The Posthumous Re-Creation of Andres Bonifacio, is now verified as authentic by the documents in the recent book by Jim Richardson, The Light of Liberty, which sheds light on other Bonifacio papers at the Archivo General Militar de Madrid in Spain, bearing the same embellished handwriting, signature and seal.

Being just a few of the only ones that remain in the Philippines, the Bonifacio Presidential Letters is probably one of the—if not the—most important historical collectibles ever.

That said, I really wish that the government could afford to buy the documents to become part of the patrimony of the Filipino people. I am speculating that these were offered beforehand to government agencies. But since the documents were legally acquired, we hope that the ones who will eventually own these letters will not be foreigners, and that whoever will own them will decide to loan them to a museum. Because, as Encarnacion wrote, “This legacy is extremely important since it represents the birth of the Filipino nation, and our national heritage of the very first Filipino-run national government.”

For the words encoded in these relics—Haring Bayan—embodied our founding fathers’ imagination, when they first dreamed of a democratic nation—where the people have power.


The documents in jpeg  pdf and word (transcription and English translation from Jim Richardson) format.  For hi-resolution scans with all the documents please download from here),

8 March 1897 Andres Bonifacio to Emilio Jacinto

1897-03-08 Bonifacio to Jacinto page 1

1897-03-08 Bonifacio to Jacinto page 2

1897-03-08 Bonifacio to Jacinto

1897-03-08 Bonifacio to Jacinto transcription and translation from Jim Richardson


15 April 1897 Appointment paper of Emilio Jacinto from Andres Bonifacio

1897-04-15 Jacinto Appointment Paper by Bonifacio

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto transcription and translation from Jim Richardson


16 April 1897 Andres Bonifacio to Emilio Jacinto

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 1

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 2-3

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 4

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 5

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 6-7

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 8

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 1-4

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto page 5-8

1897-04-16 Bonifacio to Jacinto transcription and translation from Jim Richardson


24 April 1897 Andres Bonifacio to Emilio Jacinto

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto page 1

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto page 2

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto page 3

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto page 4

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto

1897-04-24 Bonifacio to Jacinto transcription and translation from Jim Richardson



6 February 2018:

Tomorrow, Leon Gallery will announce in a press conference that they will put into auction for 5 lots the different letters by President Andres Bonifacio written in the last weeks of his life.

The Bonifacio Presidential Letters bearing the seal and signature of Bonifacio, where he related his feelings about the Cavite affair, was once owned by the historian Epifanio de los Santos and came to the possession of Emmanuel Encarnacion.

These documents, once doubted by Glenn May, is now verified as authentic by the documents in the recent book by Jim Richardson, The Light of Liberty, which sheds light to other Bonifacio papers in Spain which bears the same flourished handwriting, signature, and seal.

Being just a few of the only ones that remain in the Philippines, the Bonifacio Presidential Letters is probably one of the, if not, the most important historical collectible ever.

The auction will be on 3 March 2018.

#BonifacioPresidentialLetters #LeonGallery

3 March 2018:

Statement of the former custodian of the Bonifacio Presidential Letters Emmanuel Encarnacion on the auction of the papers today:

“Please tell them I am doing this as a SIGN OF PROTEST against people who think that government is a better custodian of National Treasures than many in the private sector.

“Government values restoration of churches & old buildings but does not give a damn of keeping Important National Treasures

“Yes. Now out of my hands. If FB people sincerely believe that government should have the Bonifacio Presidential Letters, they should bid on March 3 at Leon Gallery auction & have the privilige of donation.

“By selling the letters in the biggest auction house in town, President Andres Bonifacio will surely get his media mileage. Thank you everyone.”



8 March 1897 letter of Bonifacio to Jacinto (Lot 128): Php 1.8 Million;

16 April 1897 letter of Bonifacio to Jacinto (Lot 129): Php 1.7 Million;

24 April 1897 letter of Bonifacio to Jacinto (Lot 130): Php 4.8 Million;

15 April 1897 appointment of Emilio Jacinto as Commander of the High Council of Hilagaan (Lot 131): Php 3.2 Million

Philatelic Envelope from President Bonifacio that once contained the appointment of Jacinto (Lot 132): Php 2.4 Million

Sa huli, bagama’t ang auction ay laro ng mga elit, nanalo pa rin si Andres Bonifacio. Bakit?

1. Dahil sa auction, dumaan sa maraming mata at eksperto ang mga sulat, ang halaga nito ay nagpakita lamang na authentic at hindi peke ang mga dokumentong Bonifacio tulad ng sinasabi ng isang historyador.

2. Nagkaroon ng kamalayan ang mga elit sa matagal nang alam ng marami sa bayan: ang katotohanang pinapakita ng mga liham: Na may pamahalaang mapanghimagsik si Bonifacio, ang Haring Bayang Katagalugan, na may sumusunod pa sa kanyang kapangyarihan sa hulig bahagi ng kanyang buhay at ang posisyon niya sa pamahalaan na ito ay Pangulo.

3. Bagama’t hindi matutumbasan ng salapi ang kabayanihan, ang mga auction ay isang masusukat na paraan upang malaman ang halaga ng isang personalidad sa pagkabili ng mga gamit na may kaugnayan sa kanya. Sa kabuuan Php 13.9 Million ang halaga ng lahat ng mga kagamitan. Mas mataas pa sa halaga ng sulat ni Rizal na isinubasta noong isang taon. Lumelevel si Bonifacio kay Rizal sa market value. Pagkilala ito maging ng kaelitan sa kadakilaan ni Bonifacio.

4. Sa huli, pinapahalagahan ko ang saloobin ng kaanak ni Andres Bonifacio na kasama ko kanina sa subasta, si Jojie Camacho. Ang mga sulat ay paalala pa rin sa malagim na sinapit ng Pangulong Andres. Ayon sa kanya: “Tandaan natin na yung mga sulat na yun ang huling tanikala sa buhay ni Lolo Andres. Parang nakawala si Lolo Andres sa auction na yan. After those letters pinatay siya. How happy I am nakawala na si Lolo Andres.”

Winner ka Pangulong Andres Bonifacio!!!


4 March 2018


Bakit hindi binili ng pamahalaan ang#BonifacioPresidentialLetters. Hindi ko alam pero may nakikita akong isang multo marahil ay nasa kanilang isipan. Ang MULTO NG PARISIAN LIFE.

BAKIT??? Nang bilhin ng GSIS para maging asset nito sa halagang Php 46 Million ang painting ni Juan Luna noong 2002, ano ang sinabi niyo? “Bakit? Nakakain ba ang Juan Luna? Ano ba ang halaga niyan?” (Ang isang Jose Joya kahapon ay nabenta sa halagang Php 96 Million).

Isinakdal natin si Winston Garcia, kinuwestiyon ng COA ang pagbenta, tinawag siyang korap dahil sa isyu ng painting. Naabsuwelto rin siya sa mga asunto at naipagtanggol ang katuwiran ng pagbili ng GSIS sa painting ngunit matapos maipako sa krus dahil dito.

So ano ang nangyari? Sa maning pera para sa pamahalaan ang mga sulat ay hindi raw binili. Ito marahil ang espada ni Damocles na nakaamba sa sinumang bibili ng kasaysayan.

Kung NOON PA LAMANG NAAPRECIATE NA ANG GINAWA NG GSIS edi sana may sistema na kung paano bibilhin ang mga dokumento na iyan. Maaring may magcoordinate sa mga cultural agencies para maghanap ng pera sa mga GOCCs bilang bahagi ng kanilang Corporate Social Responsibility. Hindi itong nangangapa tayo ngayon kung paano hahabulin ang mga nakabili. Tapos na ang boksing. Tanggapin na natin.



03 aklat na The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I,


Xiao Chua

As it appeared in the master’s thesis ANG MAYNILA NI IMELDA:  Isang Kapanahong Kasaysayan ng Pagbabagong-Anyo ng Metropolitan Manila (1965-1986) that I finished in 2010 for his degree Master of Arts in History at the University of the Philippines Diliman.  This bibiography is being published for the first time since requests for lists of Marcos books surged since this moring.  Although it focuses on my topic which was Mrs. Marcos’s governance, it cites the most important books on the Marcoses.  Raissa Robles’s book Marcos’ Martial Law:  Never Again is the latest book on the period and with its scope, scoop and visuals is maybe one of the best after many years.  A powerful personal narrative would be Susan Quimpo’s Subversive Lives:  A Family Memoir of Martial Law.  A lot of activists memoirs came out after 2010 and this were not covered by this list.  Historians had done their share in clarifying about the era.  My three papers on the time including the top Google search “Tortyur is available here.  In the bibliographic entries of those papers will be cited works on the People Power Revolution not included in this list, as well as more recent works beyond 2010.


Ang isang bibliograpiya ng lahat ng mga akda ukol sa mga Marcos ay isa nang paksa para sa isang mahabang papel.  Ang pagtutuunan lamang ng pansin ng bahaging ito ay yaong mga aklat, pelikula at dula na ang paksa o ang sumulat ay si Gng. Marcos, at ilang piling mahahalagang materyal tungkol sa mag-asawang Marcos.  Hindi ibinilang ang lahat ng mga materyal na isinulat ukol sa mag-asawang Marcos at sa kanilang diktadura.


Unang nagkaroon ng tanaw sa buhay ng mag-asawang Marcos ang madla sa mga aklat na For Every Tear A Victory ni Hartzell Spence (na naging Marcos of the Philippines noong 1969), at sa kaakibat nitong pelikulang Iginuhit ng Tadhana:  The Ferdinand E. Marcos Story, na pinagbidahan nina Luis Gonzales at Gloria Romero  (Noong 1969, nagkaroon ito ng sequel na pinamagatang Pinagbuklod ng Langit).  Ang mga ito ay mga propaganda para sa halalang 1965 kung saan ang mag-asawa ay tila isang Pilipinong Jack at Jackie Kennedy, at sumaatin na ang Camelot.  Isang maliit na publikasyon din ang inilabas noon, ang Medals for Peace and Freedom, na bagama’t nagtataglay ng mga pag-uulat ng Weekly Graphic ukol sa landas ni Marcos sa pagkapangulo bilang isang kawal-pinuno tulad nina Eisenhower, Kennedy at Johnson, ay isang balon ng kayamanan dahil sa mga magaganda at bihirang-makitang mga larawan ni Gng. Marcos.


Ilang akda na rin ang lumabas na pinagtutuunan ng pansin ang Unang Ginang Marcos.  Noong Oktubre 1969, sa ika-apat na taon ng panunungkulan ni Pang. Marcos, inilathala sa Estados Unidos ng The World Publishing Company ang unang opisyal at komprehensibong talambuhay ni Gng. Marcos na isinulat ng manunulat na si Kerima Polotan, Imelda Romualdez Marcos:  A Biography.  Ang tuon ng talambuhay na ito ay ang kanyang pulitikal na papel bilang kabiyak ng Pang. Marcos.


Noong sumunod na taon, sa kabila ng mga pagtatangka na supilin ito, inilathala ng peryodistang si Carmen Navarro-Pedrosa ang The Untold Story of Imelda Marcos.  Ang mga impormasyon sa kontrobersyal na kontra-naratibo ay nagmumula sa mga mismong kamag-anak at nakasama ng Unang Ginang, lalo na si Loreto Romualdez Ramos na pinsan ni Gng. Marcos, at Estrella Cumpas, ang kaniyang kasambahay noong sila ay bata pa.  Dinetalye nito ang mga paghihirap na dinanas ng pamilya ni Imelda lalo na ang mga sakripisyo ng kanyang ina na hindi napagtuunan sa mga naunang pagsasalaysay ng kanyang buhay.


Bilang tugon sa aklat ni Pedrosa, inilathala ng isang Alemang pari na nakakakilala sa kanya noong nasa Leyte pa lamang siya, si Albert Van Gansewinkel, ang The True Story of Imelda Romualdez Marcos, na isang pagtugon sa mga diumano’y maling mga impormasyon na ibinigay ng naunang aklat.[1]  Ipinakita rin dito ang pagbawi ni Estrella Cumpas sa kanyang mga sinabi sa aklat.  Sa mga panahong ito, si Estrella ay nasa kustodiya ni Kol. Fabian Ver, dating drayber ng Pang. Marcos at magiging Puno ng Estado ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas (Pedrosa 1987, 156).


Sa ilalim ng Batas Militar, ipinalaganap ang mga opisyal na mga lathalain na nagbabandila sa “Bagong Lipunan” ng mag-asawang Marcos.  Ang peryodistang si Ileana Maramag ang naging opisyal na tagapagsalaysay ng mga naisakatuparang mga proyekto ni Gng. Marcos sa kanyang mga akdang Compassion and Commitment:  Action Programmes of the First Lady Imelda Romualdez Marcos noong 1975 at ang Imelda Romualdez Marcos: A Biography of Deeds noong 1982.  Ang mga manunulat na tagahanga ay gumawa rin ng kanilang pagkilala kay Gng. Marcos, tulad ni Leticia S. Guzman Gagelonia ay gumawa ng dalawang akda, ang Imelda:  Ang Ulirang Unang Ginang, isang talambuhay na patula, at ang Si Imelda, Ang Pilipina.  Ang kilalang mananalambuhay ng mga pangulo ng Pilipinas na si Isabelo Crisostomo ay sumulat ng Imelda Romualdez Marcos: Heart of the Revolution.  Ang makatang si Alejandrino G. Hufana ay kumatha pa ng isang epiko ng Unang Ginang noong mga kalagitnaan ng Dekada 1970.


At tulad ng ginawa ni Eva Perón ng Argentina sa kanyang La Razón de Mi Vida, naglabas din si Gng. Marcos ng koleksyon ng kanyang sariling mga pananalita, The Compassionate Society noong 1973 at 1977.  Na sinundan ng dalawang tomong koleksyon ng kanyang mga talumpati, Ideas of Imelda Marcos.  Noong 1981, inilathala ang kanyang Paths to Development, at noong 1982, ang The New Human Order, na kapwa nagtataglay ng kanyang mga pilosopiya at paniniwala na inirerepresenta ng mga bilog.  Ilang sipi ng mga maiikling pananalita ni Gng. Marcos ay inipon ni Julio F. Silverio sa kanyang Golden Quotations Of Our First Lady noong 1978.  Liban pa ito sa iba’t ibang opisyal na mga bidyo-dokumentaryo at mga aklat ukol sa kanyang iba’t ibang paglalakbay bilang pangunahing diplomatiko ng rehimeng Marcos.


Dahil sa hindi pinapayagan ang kritikal na mga sulatin sa Unang Ginang sa Pilipinas, sa ibang bansa ito lumabas.  Ang pananaw mula sa loob ng rehimen ng kumalas na propagandista ni Marcos na si Primitivo Mijares, The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I ay sinundan noong 1981 ng Two ‘Terrorists’ Meet, ang mga alaala ni Steve Psinakis tungkol sa kaniyang pakikipag-usap kay Gng. Marcos ukol sa mga kaguluhan sa Pilipinas.


Sa pagbagsak ng rehimeng Marcos, dalawang kritikal na mga talambuhay ni Gng. Marcos ang lumabas para sa pandaigdigang merkado.  Ang buong mundo ay namangha sa People Power sa Pilipinas, at sa dami ng sapatos ng Unang Ginang.  Muling naglabas si Carmen Navarro Pedrosa ng isang talambuhay, Imelda Marcos: The Rise and Fall of One of the World’s Most Powerful Women (Inilabas ito ng Bookmark para sa pambansang merkado bilang The Rise and Fall of Imelda Marcos).  Sinundan ito noong 1988 ng Imelda:  Steel Butterfly of the Philippines na sinulat ni Katherine Ellison, isang batikang peryodistang Amerikano na nauna nang nagwagi ng Premyong Pulitzer para sa kanyang pag-uulat sa mga nakaw na yaman ng mga Marcos.  Noong taon din na iyon, ang manunulat na si Beatriz Romualdez-Francia, na nagpakilalang “dissident niece,” ay naglabas ng talambuhay ni Gng. Marcos sa konteksto ng kanilang angkan at ng bansa, Imelda and the Clans:  A Story of the Philippines (na naging Imelda:  A Story of the Philippines sa kanyang ikatlo at binagong edisyon noong 1992).


Sa loob ng tatlong taon post-EDSA, lumabas sa Estados Unidos ang ilang mahahalagang akda ukol sa mag-asawang Marcos.  Noong 1987, inilabas ni Beth Day Romulo ang kanyang mga alaala bilang kaibigan ng mga Marcos sa Inside the Palace:  The Rise and Fall of Ferdinand and Imelda Marcos.  Sa taon din na iyon, ang mga naipong dokumento ni Raymond Bonner mula sa CIA ukol sa mga Marcos ang naging primaryang mga batis para sa Waltzing With A Dictator:  The Marcoses and the Making of American Policy.  Noong 1988, ang mga alaala at pag-uulat sa Pilipinas ng reporter ng TIME na si Sandra Burton, na nakapanayam kapwa ang mga mag-aasawang Marcos at Aquino, ay nailathala sa Impossible Dream:  The Marcoses, The Aquinos, and the Unfinished Revolution. Ang ugnayan naman ng mga Amerikanong mangangalakal, pamahalaan at ng CIA sa pandarambong ng mga Marcos ang naging paksa ni Sterling Seagrave sa kanyang The Marcos Dynasty.  Kasabay nito ang isang talong-bahaging telemovie na pandaigdigang ipinalabas ng HBO, ang A Dangerous Life, na patungkol sa huling tatlong taon ng paghahari ng mga Marcos na pinagbidahan ng b-actor na si Gary Busey at kinatatampukan din nina Ruben Rustia at Tessie Tomas bilang sina Ferdinand at Imelda, at si Laurice Guillen bilang si Cory Aquino.


Patuloy pa rin ang pagkamangha ng mga manunulat sa kwento ng mga Marcos.  Katunayan nito ang paglabas noong 1998 sa London ng America’s Boy:  The Rise and Fall of Marcos and Other Misadventures of US Colonialism in the Philippines na isinulat ni James Hamilton-Paterson, isang manunulat na Briton na nanirahan sa Pilipinas.  Noong 2000, isang organisasyon na nagpakilalang Katotohanan at Katarungan Foundation ang naglabas ng simpatetikong akda ni Karla Sohmer na Hubris: When States and Men Dare God: The Persecution of the Marcoses.


Marami ring mga kwentista ang naglathala ng kanilang mga maiikling kwento na umikot sa personalidad ni Gng. Marcos, tulad ng “Imelda of the Islands” ni Leoncio P. Deriada noong 1994 (Cruz 2008) at ang “A Tall Woman from Leyte” ni Gina Apostol noong 2001.  Siya rin ay patuloy na paksa ng mga palabas.  Matapos ang paglabas ng kontrobersyal na dokumentaryo ni Ramona Diaz na Imelda: Power, Myth, Illusion na nagwagi sa Sundance Film Festival noong 2004, dalawang dula tungkol kay Gng. Marcos ang ipinalabas:  Imelda: A New Musical, na unang lumabas noong 11 Mayo 2005 sa Los Angeles (Nepales 2005), at ang Here Lies Love, na isinulat ni DJ Fatboy Slim at ng bokalista ng Talking Heads na si David Byrne, na unang ipinalabas sa Adelaide Bank Festival of Arts 2006 sa Ridley Centre, Royal Adelaide Showground noong 9 Marso 2006 (Byrne 2005; “Fatboy Slim Makes Marcos Musical” 2006).  Sa unang bahagi ng 2010, ang lumabas sa komersyal na merkado ang concept album ng Here Lies Love, at natapos ang The Red Shoes, isang romantikong pelikula na ang kwento’y umikot sa isang pares ng naiwang sapatos ni Gng. Marcos noong Himagsikang EDSA.  Nang isadula sa Pilipinas ang pandaigdigang nobelang Dogeaters ni Jessica Hagedorn noong 16 Nobyembre hanggang 2 Disyembre 2007 sa Carlos P. Romulo Auditorium sa RCBC Plaza, Lungsod ng Makati, naging prominente ang karakter ng Unang Ginang na ginampanan ni Andoy Ranay (Evangelista 2007).


At tulad ng kanyang patuloy na pamamayani na kamalayan ng mga Pilipino at ng daigdig, patuloy din ang na ibinabandila ni Gng. Marcos ang kanyang mga paniniwala.  Noong mga 1995, ang kanyang mga dalumat ukol sa Katotohanan, Kabaitan at Kagandahan na ipinapaliwanag sa pamamagitan ng mga hugis ay inilathala niya sa Circles Of Life, at kanyang nirebisa at pinaikli sa isang pulyeto na pinamagatang Mothering: The Rising Spirit noong Dekada 2000.


Sa kabila ng marami nang naisulat ukol kay Gng. Marcos, kulang pa rin ng pagtasa sa kanyang mga nagawa sa lenteng historikal ng mga akademiko.  Isang kapuri-puring pagtatangka ang tesis masterado na isinulat ni Gerard Rey Lico na inilimbag bilang Edifice Complex:  Power, Myth and Marcos State Architecture na nagpapakita ng mga pamang arkitektural ni Gng. Marcos at ng naging epekto nito sa mga tao.


[1]              Nang aking ipakita kay Gng. Marcos ang akda ng kanyang dating pari noong 29 Hulyo 2008, kanyang hiniram ang kopya at sinabing ngayon lamang niya nakita ang aklat na ito.



Mga Sulatin at Talumpati ni Unang Ginang Imelda Romualdez Marcos:


Marcos, Imelda Romualdez.  1977.  The Compassionate Society And Other Selected Speeches.  Maynila:  National Media Production Center.


__________.  1978a.  Golden Quotations Of Our First Lady, comp. Julio F. Silverio.  Maynila:  National Book Store, Inc.


__________.  1978b.  Ideas of Imelda Marcos dalawang tomo, ed. Ileana Maramag.  Maynila:  National Media Production Center.


__________.  1980, Setyembre.  “Tourism and the Humanization of Man,” na binigkas sa World Tourism Congress na ginanap sa Maynila.  1980 Fookien Times Philippines Yearbook, 42-43.


__________.  1981a, 27 Abril.  “A Universal View of Human Settlements” na binigkas sa ika-4 na Sesyon ng United Nations Commission on Human Settlements na ginanap sa Bulwagang Plenaryo ng Philippine International Convention Center.  1981-82 Fookien Times Philippines Yearbook, 38-39.


__________.  1981b, 27 Abril.  “Rules and Regulations Governing the Development of Intramuros:  Implementing P.D. 1616 creating the Intramuros Administration, as amended.”  Maynila:  The Intramuros Administration.


__________.  1981c.  Paths to Development.  W.p.: w.t.


__________.  1982a.  The New Human Order.  Metropolitan Manila:  Office of Media Affairs.


__________.  1982b, 7 Nobyembre.  “Metro Manila, Lungsod ng Tao:  Kalayaan, Kaunlaran, Kasiyahan.”  Talumpati para sa ika-pitong anibersaryo ng Matropolitan Manila at ng MMC sa Quirino Grandstand.


__________.  1983, 23 Setyembre .  “My Problem is My Sensitivity and Worse, My Girl Scout Mentality,” Mr & Ms Special Edition, 3-5, 16.


__________.  1995.  Circles Of Life.  W.p.: w.t.


__________.  2005a.  “Negotiations With Qaddafi,” sa Little Book of Miracles & Answered Prayers, ed. Bunny V. Reyes, 188-189.  Alabang:  Bare Feet Publishing.


__________.  2005b.  “Surviving An Assassination Attempt,” sa Little Book of Miracles & Answered Prayers, ed. Bunny V. Reyes, 191-192.  Alabang:  Bare Feet Publishing.


__________.  2005c, 20 Hulyo.  Talumpati sa Ika-7 Diliman Governance Forum na may temang “Metro Governance in the Philippines:  In the Pink of Health or in the Brink of Collapse”  (Ginanap sa National College of Public Administration, Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman, Lungsod Quezon.)


__________.  Mothering:  The Rising Spirit.  W.p.: w.t.


__________.  “The New Human Order:  Seven Portals to Infinity (Life, Work, and Immortality:  Recovery of the Filipino Soul).”  W.p.: w.t. (Maaaring sabihing inilathala ng Committee of the Propagation of the Filipino Ideology, Executice Working Group, c/o The President’s Center for Special Studies).


Mga Sulatin at Talumpati ni Pang. Ferdinand Edralin Marcos:


Marcos, Ferdinand E.  1969, 27 Enero.  Bagong Pilipinismo:  Landas Tungo sa Kaunlaran:  Kalatas sa Batasang-Bansa ng Pilipinas Tungkol sa Kalagayan ng Bansa.  W.p.: w.t.


__________.  1971.  Today’s Revolution:  Democracy.  W.p.: w.t.


__________.  1972, 24 Enero.  Strength Through Crisis, Growth in Freedom:  State of the Nation Message.  W.p.: w.t.


__________.  1973.  Notes on the New Society of the Philippines.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.


__________. 1973, 19 Setyembre.  “Executive Order No. 419:  Creating A Task Force on Human Settlements,”  The Lawphil Project – Arellano Law Foundation


__________.  1974a.   Dream of a Reformed Society and Other Speeches.  Maynila, National Media Production Center.


__________.  1974b.  The Democratic Revolution in the Philippines.  W.p.:  Focus Philippines.


__________.  1976a  Notes on the New Society of the Philippines II:  Rebellion of the Poor.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.  1976.


__________.  1976b.  Tadhana:  The History of the Filipino People Outline.  W.p.: w.t.


__________.  1976c.  Tadhana:  The History of the Filipino People Tomo II, Bahagi 1.  W.p.: w.t.


__________.  1978:  Five Years of the New Society.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.


__________.  1980.  “The Philippines in the Last 15 Years,” 1980 Fookien Times Philippines Yearbook, 28-34.


__________.  1981.  Marcos Notes for the Cancun Summit 1981.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.


__________.  1982.  The New Philippine Republic:  A Third World Approach to Democracy.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.


__________.  1983.  An Ideology for Filipinos.  Maynila:  Ferdinand E. Marcos Foundation, Inc.


__________.  1985.  The Democratic Revolution, ed. Ileana Maramag.  Kalakhang Maynila:  Office of Media Affairs.


__________.  1988, 1 Mayo.  Liham Para kay Gng. Imelda Marcos.  Personal na koleksyon ni Gng. Marcos.




Mga Aklat Ukol sa Mga Marcos:


Agpalo, Remigio.  2007.   A Hero in History.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Angeles, José Angelito, Michael Charleston B. Chua, Nancy Aenoh Cortez, Webster Laureñana, Olivia Ontoria, Gretzhel Saligbon at Leah Abayao.  2004.  INA, ANAK:  Ang Kwento ng Dalawang Imelda (Ang Masalimuot na Ugnayang Mag-inang Imelda at Imee Marcos).  Tesis Praktikum Batsilyer sa B.A. Kasaysayan, UP Diliman.


Aquino, Benigno, Jr., S.  1984, 2000.  Testament from a Prison Cell 2nd Edition.  Makati:  Benigno S. Aquino, Jr., Foundation.


Brillantes, Alex Jr. Bello.  1987.  Dictatorship and Martial Law.  Lungsod Quezon:  Great Books Publisher.


Bonner, Raymond.  1987.  Waltzing With A Dictator:  The Marcoses and the Making of American Policy.  Nueba York:  Times Books.


Burton, Sandra. 1989.  Impossible Dream:  The Marcoses, the Aquinos, and the Unfinished Revolution.  Nueva York:  Warner Books, Inc.


Constantino, Renato.  1972.  Renato Constantino and The Marcos Watch.  Lungsod Quezon:  Malaya Books, Inc.


Crisostomo, Isabelo T.  1980.  Imelda Romualdez Marcos:  Heart of the Revolution.  Maynila: J. Kriz.


de Dios, Aurora Javate, Petronilo Bn. Daroy at Lorna Kawal Tirol, eds.  1988.  Dictatorship and Revolution:  Roots of People’s Power.  Lungsod Quezon:  Conspectus Foundation, Inc.


De Vega, Guillermo C.  1974.  Ferdinand Marcos:  An Epic.  W.p.: w.t.


Dizon, Anacleto I.  1976.  Ferdinand E. Marcos:  Itinadhana sa Kadakilaan.  Maynila:  Malaya Publishing Corporation.


Domingo, Benjamin.  2007.  The Marcos Foreign Policy.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Ellison, Katherine.  1988.  Imelda:  Steel Butterfly of the Philippines.  Nueba York: McGraw-Hill.


Francia, Beatriz Romualdez. 1992.  Imelda:  A Story of the Philippines 3rd Edition.  Manila:  Solar Publishing Corporation.


Gagelonia, Leticia S. Guzman.  1972.  Hamon Sa Kagitingan:  Marcos ng Silangan.  Lungsod ng Kalookan:  Ricson’s Enterprises.


__________.  1979.  Si Imelda:  Ang Pilipina.  W.p.: w.t.


Hufana, Alejandrino Gurtiza.  1975.  Imelda Romualdez Marcos: A Tonal Epic.  W.p.: Konsensus.


Gansewinkel, Albert Van.  1971.  The True Story of Imelda Marcos.  W.p.: w.t.


Gleeck, Lewis, Jr.  1988.  President Marcos and the Philippine Political Culture. Maynila: w.t..


Gray, Banjamin A. 1968.  Rendezvous with Destiny.  Maynila:  Philippine Education Company.


Hila, Antonio.  2007.  The Musical Arts in the New Society.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Lico, Gerard Rey A.  2003.  Edifice Complex:  Power, Myth, and Marcos State Architecture.  Lungsod Quezon:  Palimbagan ng Pamantasang Ateneo de Manila.


McDougald, Charles C.  1987.  The Marcos File.  San Francisco:  San Francisco Publishers.


Magno, Alexander R.  1998.  Kasaysayan:  The Story of the Filipino People, Volume Nine:  A Nation Reborn.  Hongkong:  Asia Publishing Company Limited.


Manapat, Ricardo.  1991.  Some Are Smarter Than Others:  The History Of Marcos’ Crony Capitalism.  Nueba York:  Aletheia Publications.


Maramag, Ileana.  1975.  Compassion and Commitment:  Action Programmes of the First Lady Imelda Romualdez Marcos.  Maynila:  National Media Production Center.


__________.  1982.  Imelda Romualdez Marcos: A Biography of Deeds.  Metro Manila: Office of Media Affairs.


Mijares, Primitivo.  1976.  The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I.  San Francisco:  Union Square Publications.


Nituda, Victor G.  1982.  Marcos The Statesman.  Maynila:  Foresight International, Inc.


__________.  1980.  The Young Marcos.  Maynila:  Foresight International, Inc.


Paterson, James Hamilton.  1998.  America’s Boy:  The Marcoses And The Philippines.  London:  Granta Books.


Pedrosa, Carmen Navarro.  1969.  The Untold Story Of Imelda Marcos.  Rizal: Tandem Publishing Company, Ltd.


__________.  1987.  Imelda Marcos: The Rise and Fall of One of the World’s Most Powerful Women.  Nueba York:  St Martin’s Press.


Polotan, Kerima.  1970.  Imelda Romualdez Marcos:  A Biography Of The First Lady Of The Philippines.  Cleveland, Ohio:  The World Publishing Company.


Rempel, William C.  1993.  Delusions of A Dictator:  The Mind of Marcos as Revealed in His Secret Diaries.  Boston:  Little Brown and Company.


Rotea, Hermie.  1984.  Marcos’ Lovey Dovey.  Los Angeles:  Liberty Publishing.


Romulo, Beth Day.  1987.  Inside The Palace:  The Rise and Fall of Ferdinand and Imelda Marcos.  Nueba York:  Ferrer and Simons.


Rural Electrification Advocate of the Philippines (REAP).  2007.  Light This Beloved Land.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Salonga, Jovito R.  2000.  Presidential Plunder:  The Quest for the Marcos Ill-Gotten Wealth.  Lungsod Quezon:  UP Center for Leadership, Citizenship and Democracy at Regina Publishing, Inc.


__________.  2001.  A Journey of Struggle and Hope:  A Memoir of Jovito R. Salonga.  Lungsod Quezon:  UP Center for Leadership, Citizenship and Democracy at Regina Publishing, Inc.


Seagrave, Sterling.  1988.  The Marcos Dynasty.  Nueba York:  Harper and Row, Publishers.


Silvestre, Reynaldo P.  2007.  The AFP During and After Martial Law.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Simons, Lewis M.  1987.  Worth Dying For.  Nueba York:  William Morrow and Company, Inc.


Sohmer, Karla.  2007.  Hubris: When States and Men Dare God:  The Persecution of the Marcoses.  W.p.: Katotohanan at Katarungan Foundation.


Tan, Samuel K.  2007.  The Filipino Military Tradition.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


UP Law.  2007.  The FM Law Book.  Maynila:  Marcos Presidential Center.


Vizmanos, Danilo P.  2003.  Martial Law Diary and Other Papers.  Lungsod Quezon:  Ken Incorporated.


Walang May-akda.  1965.  Medals for Peace and Freedom.  W.p.:  Weekly Graphic.


Walang May-akda.  1975.  Marcos of the Philippines, intro, Francisco S. Tatad.  Maynila:  Department of Public Information.


Walang May-akda, 1976.  The Philippines in the World:  The Foreign Relations of the Republic in the New Society.  Maynila:  Department of Public Information.


Walang May-akda.  1978.  Marcos of the Philippines, intro, Francisco S. Tatad.  Hongkong:  Raya Books.


Mga Artikulo sa Jornal at Peryodiko Ukol sa Mga Marcos:


Abaya, Hernando J.  1988.  “Imelda:  Theater Personified,” sa Looking Back in Anger, 250-252.  Lungsod Quezon:  New Day Publishers, Inc., 1992.


Alagao, Michelan Sarile.  2009a 15 Abril – 15 Mayo.  “Journey of the Center,” Metro Society, 162-166.


__________.  2009b, 15 Abril – 15 Mayo.  “There, Mr. Rockefeller…,” Metro Society, 167.


Apostol, Gina.  2001.  “A Tall Woman from Leyte,” sa Tribute:  An Anthology of Contemporary Philippine Fiction, eds. Timothy R. Montes and César Ruiz Aquino, 1-17.  Lungsod Pasig:  Anvil Publishing, Inc.


Aquino, Benigno S.  1969, 10 Pebrero.  “A Pantheon for Imelda,” sa A Garrison State in the Make and Other Speeches.  Makati:  Benigno S. Aquino, Jr. Foundation, 1985, 231-242.


Associated Press, The.  1998.  “Imelda:  The Words,” Independent Lens


__________.  2006, 6 Nobyembre.  “Shoe maven Imelda Marcos has a new collection.”


Brillantes, Gregorio  1989.  “A Brief History of Martial Law,” sa The Cardinal’s Sins, the General’s Cross, the Martyr’s Testimony and other Affirmations, 302-306.  Lungsod Quezon:  Palimbagan ng Pamantasang Ateneo de Manila, 2005.


Byrne, David.  2005.  “Trip To The Philippines,”  The Work of David Byrne Website.


Chua, Michael Charleston B.  2001, 12 Marso.  Martial Law:  Never Again – Some Reported Cases of Atrocities and Brutalities of the Marcos Dictatorship (1965-1986).  Mini-Tesis sa Hayskul na isinumite kay Gng. Julieta Paras, St. Matthew Christian Academy of Tarlac, Tarlac, Inc.


__________.  2002.  “Torture:  A Preliminary Look at Brutality and Its Effects Under the Marcos Dictatorship (1972-1986).”  Papel na isinumite para sa klase ng Kasaysayan 10 ni Dr. Ma. Serena Diokno.  UP Diliman, Unang Semestre, 2002-2003, at nagwagi para sa UP Departamento ng Kasaysayan sa Paper Presentation Series ng College of Social Sciences and Philosophy Student Council, UP Diliman, noong Enero 2003.


__________.  2006a.  “Imelda / Maynila:  Isang Panimulang Pagtingin sa Pagiiba ng Landscape at Kapangyarihan Ayon Kay Unang Ginang Imelda Romualdez-Marcos.”  Papel na isinumite para sa klase ng Anthropology 232 (Ecological Anthropology) ni Dr. Maria Mangahas, UP Diliman, Unang Semestre, 2006-2007.


__________.  2006b.  “Imeldific Folklorismus: Ang Mga Ideya ng Unang Ginang Imelda Romualdez Marcos Batay sa Pagsasatradisyon ng Kanilang Pamumunong Konjugal (1965-     ).”  Papel na isinumite para sa klase ng Anthropology 265 (Field Research in Philippine Folklore) ni Dr. Eufracio Abaya, UP Diliman, Unang Semestre, 2006-2007.


__________.  2007, 4 Mayo.  “Ang Ating Panahon:  Ang Bayan Mula Pagkabansang Republika Hanggang Kapangyarihang Bayan (1946-kasalukuyan).”  Papel na binasa sa CHED – UP Departamento ng Kasaysayan Seminar-Workshop sa Kasaysayan ng Bayan, College of the Immaculate Conception, Lungsod ng Cabanatuan.


__________.  2008-2009, Enero-Disyembre.  “Ang Imeldific: Representasyon at Kapangyarihan sa Sto. Niño Shrine sa Lunsod ng Tacloban.”  Philippine Social Science Review, Tomo 60-61 (Bilang 1-2), 57-93.


Coronel, Sheila S.  2006, Enero-Pebrero.  “Imelda Marcos:  ‘The greatest moment of Marcos was Edsa’” PCIJ i-Report, 8-10.


Cruz, Romeo V.  1993.  Ang Paggawa ng Tadhana Mula 1980, ” sa Paksa, Paraan at Pananaw sa Kasaysayan, eds. Ma. Bernadette L. Abrera at Dedina A. Lapar, 200-203.  Lungsod Quezon:  Departamento ng Kasaysayan UP, UP Lipunang Pangkasaysayan at Bahay Saliksikan ng Kasaysayan.


Dauz, Florentino.  1974a.  “A River To Her Own People,” sa Essays of A Decade:  From Marcos to Marcuse, 32-36.  Lungsod Quezon:  Pan-A-Print Corporation.


__________.  1974b.  “Imelda R. Marcos and the Arts,” sa Essays of A Decade:  From Marcos to Marcuse, 1-16.  Lungsod Quezon:  Pan-A-Print Corporation.


__________.  1974c.  “The Active Spirit,” sa Essays of A Decade:  From Marcos to Marcuse, 38-42.  Lungsod Quezon:  Pan-A-Print Corporation.


__________.  1974d.  “The Living Mind,” sa Essays of A Decade:  From Marcos to Marcuse, 50-57.  Lungsod Quezon:  Pan-A-Print Corporation.


__________.  1974e.  “The Master Builder,” sa Essays of A Decade:  From Marcos to Marcuse, 44-49.  Lungsod Quezon:  Pan-A-Print Corporation.


de Dios, Emmanuel S.  1988.  “The Erosion of the Dictatorship,” sa Dictatorship and Revolution:  Roots of People’s Power, eds. Aurora Javate De Dios, Petronilo Bn. Daroy at Lorna Kawal Tirol, 70-131.  Lungsod Quezon:  Conspectus Foundation, Inc.


de Paolo, Ron (kasama ang potograpo na si Harry Redl).  1966, 8 Agosto.  “Philippines’ First Lady at work:  Busy Beauty in the Barrios, How ‘Miss Manila’ became First Lady,” LIFE Asia Edition, 70-78.


Deriada, Leoncio P.  1994.  “Imelda of the Islands,” sa The Week of the Whales & Other Stories, 73-83.  Lungsod Quezon:  New Day Publishers.


Gunnes, Christopher.  2000, 31 Oktubre.  “The Day I Met Imelda Marcos,” BBC


Jiménez, David.  2004, 9 Mayo.  “’Santa Imelda’ de Filipinas,” Cronicas (Un Suplemento de El Mundo).


Joaquin, Nick (Quijano de Manila).  1968, Agosto.  “Art in the Palace,” sa Doveglion & Other Cameos, 1-13.  Maynila:  National Book Store, Inc.


Kelley, Ken at Phil Bronstein.  2008, Mayo.  “1987 Playboy Interview:  Imelda & Ferdinand Marcos,” Playboy Phiippines, 36-45.


Lopez, Antonio.  1987, 5 Hulyo.  “Interview / Ferdinand Marcos:  ‘My Heart is There,’”  Asiaweek, 30-32, 34-35.


Lopez, Antonio.  1987, 5 Hulyo.  “Interview / Imelda Marcos:  ‘The World is Against Us,’”  Asiaweek, 33.


Malanes, Maurice.  1999, 21 Setyembre.  “Remembering Martial Law,” Philippine Daily Inquirer, 16.


Martinez, Manuel F.  2002.  “The Kamikaza Attack on Mrs. Marcos,” sa Assassinations & Conspiracies:  From Rajah Humabon to Imelda Marcos.  Lungsod ng Pasig:  Anvil Publishing Inc., 175-185.


Mydans, Seth.  2006, 21 Marso.  “The Life of Imelda Marcos, in Powerpoint and Plastic,” New York Times


Mydans, Seth at Richard Vokey.  1982, 13 Setyembre.  “The World According to Imelda,” Newsweek, Setytembre 13, 24.


Ocampo, Ambeth R.  1986.  “Malakas at Maganda:  The Book That Never Was” sa Aguinaldo’s Breakfast, 214-217.  Lungsod Pasig:  Anvil Publishing, Inc, 1993.


Ong, Charlson.  Memories of a Martial Law Minor (sanaysay na pinakomisyon para sa The Philippine Century: 1900-2000, na inilathala ng Philippines Free Press).


Patawaran, AA.  2006, Enero-Pebrero.  “Ilocos Imeldific!:  On A Tour of Ilocos Norte in the Company of One Of Its Most Ardent Lovers, Imelda Romualdez Marcos,” Stopover, 94-103.


Perdon, Renato.  2008.  “Two Women:  Evita and Imelda,” sa Footnotes to Philippine History, 200-220.  Sydney at Maynila:  The Manila Prints.


Porio, Emma.  2008, 23-25 Hulyo.  “Governance, Capital and Shifting Spaces of Power in Metro Manila.”  Papel na binasa sa ika-8 Pandaigdigang Kumperensya para sa Araling Pilipino (ICOPHIL) na ginanap sa Philippine Social Science Center, Lungsod ng Quezon.


Quismundo, Tarra.  2006, 8 Nobyembre.  “Imelda Basks in Past Glory, Pushes Tunnel.”  Philippine Daily Inquirer…ticle_id=31143


Reginato, James.  2007, Abril.  “Forever Imelda,” W


Rosales, Etta.  1999, 21 Setyembre.  “Face Off,” The Philippine Star, 12.


Rowan, Roy.  1976, 7 Hunyo.  “Malakas and Maganda at Home,” TIME, 10-11.


Seno, Alexandra A.  2004, 2 Pebrero.  “The Last Word Imelda Marcos:  Inside The Mind of Imelda,” Newsweek, 58.


Sindayen, Nelly.  2006, 26 June.  “10 Questions:  Imelda Marcos,” TIME.


Treen, Joseph, Richard Vokey at Tessa Namuth.  1983, 5 Setyembre.  “The Iron Butterfly,” Newsweek, 12.


Tubeza, Philip.  2006, 5 Setyembre.  “Imelda Wants to be Mayor of Manila,” Philippine Daily Inquirer, A19.


Vanzi, Sol José.  1998, 7 Oktubre.  “Supreme Court Acquits Imelda on 3 Grounds,” Philippine Headline News Online


Zamora, Fe.  2007, 18 Hulyo.  “Imelda Marcos visits PGH, ‘scene of crime’,” Philippine Daily Inquirer


Mga Bidyo at Audio:


Abunda, Boy, int.  2005, 30 Disyembre.  “Mrs. Marcos,” Kontrobersyal.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Bigornia, Doris, narr.  1999, Setyembre.  “Apo Marcos,” The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Brocka, Lino, dir.  1975.  Maynila sa Mga Kuko ng Liwanag.


__________.  1979.  Jaguar.


__________.  1990.  Gumapang Ka Sa Lusak.


Byrne, David at Fatboy Slim.  2010.  “Please Don’t,”  Here Lies Love concept album.


de Castro, Noli, pres.  1999, 13 Hunyo.  Anak ng Bayan.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Diaz, Ramona, dir.  2003.  Imelda:  Power, Myth, Illusion.  W.p.:  CineDiaz, Inc.


Garcia, Dante Nico, dir.  2008, 28 Setyembre.  Newsmakers.  Lungsod Quezon:  GMA News and Public Affairs.


GMA News and Public Affairs.  2004, 7 Setyembre.  Reporter’s Notebook.  Lungsod Quezon:  GMA News and Public Affairs.


Hotdog (Rene at Dennis D. Garcia).  1974.  “Miss Universe ng Buhay Ko.” Hotdog Greatest Hits.  Maynila:  Bell Films, Dyna Records at Universal Records, 1992.


Hotdog (Rene at Dennis D. Garcia).  1976.  “Manila.” Hotdog Greatest Hits.  Maynila:  Bell Films, Dyna Records at Universal Records, 1992.


IRM Production.  1981.  Conquest of Iraq.  Lungsod ng Makati:  IRM Production, 2005.


Lacaba, Jose F., manunulat.  2002.  Lakas Sambayanan.  Lungsod ng Pasig:  Foundation for World Wide People Power.


Lazaro, Che-Che, narr.  2007, 15 August.  “Araw ng Paniningil,” Probe.  Lungsod ng Quezon:  Probe Productions.


Logarta, Charo at Abner Mercado, narr.  2007, 31 Hulyo.  “Yaman ng Marcos:  Deal or No Deal,” The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Lopez, Jade, narr.  2003, Setyembre.  “Nakaw na Ninakaw,”  The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Magsaysay, Jing, narr.  1999, Setyembre.  “Karinyo Militar,” The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Maramag, Ileana, manunulat.  1973.  The First Lady’s Visit To Australia.  Maynila:  National Media Production Center (Jess Decolongan, narr).


Markowitz, Robert, dir. 1988.  A Dangerous Life.  Australia: Shuiyi Investment, Ltd, Autralian Broadcasting Corporation at Home Box Office (Tatlong-bahaging dulang pantelebisyon na kinatatampukan ni Gary Busey at Rebecca Gilling).


Mercado, Cheri, narr.  1999, Hulyo.  “Ang Pagbabalik ni Madam,” The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


National Media Production Center.  1974.  China Visit:  IRM and FM, Jr. Maynila:  National Media Production Center.


__________.  1979.  Mission Accomplished (Ikatlong pagbisita ni Imelda sa Tsina).  Maynila:  National Media Production Center.


__________.  1982.  A Reaffirmation of Eternal Friendship (Ika-apat na pagbisita ni Imelda sa Tsina).  Maynila:  National Media Production Center.


Nolasco, Butch dir.  2008, 21 Agosto.  Beyond Conspiracy:  25 Years After The Aquino Assassination.  Lungsod ng Pasig:  Foundation for World Wide People Power.


Philippine Center for Investigative Journalism.  2006.  “Imelda Marcos:  ‘The greatest moment of Marcos was Edsa’” sa PCIJ Channel.


Rao, Anjali, narr.  2007,  24 Enero. Talk Asia:  Imelda Marcos.  HongKong:  Cable News Network.


Reyes, Joey, manunulat.  2004.  Papogi:  The Imaging of Philippine Presidents.  Maynila:  Philippine Center for Investigative Journalism.


Roño, Chito, dir.  2002.  Dekada 70.  Lungsod Quezon:  Star Cinema.


Severino, Howie G. at Ella Marie C. Evangelista.  2005.  “Multo ng Nakaraan, dokumentaryo ni Howie Severino,” I-Witness.  Lungsod ng Quezon:  GMA News and Public Affairs.



Tiongson, Lito, manunulat.  1997, 21 Setyembre.  Batas Militar:  A Documentary About Martial Law in the Philippines.  Lungsod ng Pasig:  Foundation for World Wide People Power (Unang ipinalabas sa ABS-CBN).


Trofeo, Dik, dir.  1974.  Kasaysayan ng Lahi.  Metro Manila:  National Media Production Center.


__________.  1975.  Gates of Friendship, Bridges For Tomorrow (Pagbisita ni Pang. At Gng. Ferdinand at Imelda Marcos sa Tsina).  Metro Manila:  National Media Production Center.


__________.  1981.  The Revolution From The Center.  Metro Manila:  National Media Production Center.


__________.  2003, 12 Oktubre.  Sa Mata ng Balita:  50 Taon ng Pamamahayag.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Walang May-Akda.  1975.  The Record of the 8th Kajima Peace Award.  W.p.: w.t.


Webb, Pinky, int.  2007, 25 Hunyo.  “Pinky Meets Meldy,”  Umagang Kay Ganda.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


Yan, Rico, narr.  1999, Setyembre.  “Bagong Lipunan,”  The Correspondents.  Lungsod Quezon:  ABS-CBN News and Current Affairs.


THE JVAN LVNA CODE:Pagtuturo ng Kasaysayan Gamit ang “Parisian Life” (a.k.a. “the Php 46 Million Painting”)

05 Nagpapakita ito ng isang babaeng nakaupo sa isang Parisian Café na pinagmamasdan ng tatlong lalake

Ang “Parisian Life” ni Juan Luna. Nasa Koleksyong GSIS sa Pambansang Tipunan ng Sining ng Pambansang Museo ng Pilipinas. Kuha ni John Ray Ramos.

Ang bawat museo ay may isang tampok na likhang-sining na maituturing na pinakamahalagang obra maestra ng kanilang koleksyon:  Kung Spoliarium ni Juan Luna ang sa Pambansang Museo, at Virgenes Cristianas Expuestas Al Populacho ni Felix Resureccion Hidalgo ang sa Metropolitan Museum of Manila, ang Parisian Life naman ang sa GSIS Museo ng Sining.  Bagama’t mas maliit at hindi ganoong kapopular ang isa pang likhang sining na ito ni Luna noong 1892, hindi ito pahuhuli sa kontrobersiya nang bilhin ito ng Paseguruhan ng mga Naglilingkod sa Pamahalaan (GSIS) sa Christie’s sa Hongkong noong 2002 sa halagang Php 46 Milyon.  Maraming kumuwestiyon sa paggamit ng GSIS ng pera ng bayan sa pagbili nito bagama’t bilang isang investment na hindi nababawasan ang halaga, nananatili itong asset sa pondo ng GSIS.


Kung pagbabatayan ang iba nitong pangalan na Intérieur d’un Café, ipinapakita ng pinturang ito ang isang babaeng nakaupo sa isang kapihang Pranses at pinagmamasdan ng tatlong lalakeng nag-uusap.


Pangunahin nang ibinatay sa mga datos at puntos na ibinibigay ng ekspertong si Dr. Eric Zerrudo sa kanyang tatlong-oras na lektura ukol sa tatlong interpretasyon ng Parisian Life, at sa sarili kong karanasan bilang historyador, guro sa Kasaysayan, at docent/tour guide/historian-on-board, sisikapin ng aking presentasyon na ipakita ang gamit ng obra maestrang upang paigtingin ang interes ng mga bata sa Kasaysayan, liban pa sa mga asignaturang MAPE at Art History.


Sa pamamagitan ng Parisian Life, maaaring ipakilala sina Juan Luna, José Rizal, Andres Bonifacio, Gregoria de Jesus, Juan Nakpil, ang Kilusang Propaganda, ang Katipunan at ang Himagsikang Pilipino, maging ang mga hindi kilalang bayani na katulad ni Dr. Ariston Bautista-Lin.  Lalakbayin ang Pilipinas, Espanya, Pransya at Hongkong, at ipakilala ang konsepto ng sining bilang salamin ng mga tunay na pangyayari at ang kahalagahan ng Heritage.  Lahat ng ito sa isang peregrinasyon upang mahayag ang isang misteryo:  Sino ang babae sa likhang-sining?


Sa huli, maaaring itanong, hindi kung ano ang halaga ng obra maestra sa bayan, kundi ano ba ang halaga natin bilang isang bayan sa harap ng obrang ito upang maging nararapat sa pamanang kahusayan at kabayanihan ng ating mga ninuno.  Bilang mga guro ng Kasaysayan, magagamit natin ang likhang ito sa napakahalagang misyon upang udyukin ang mga bata na mahalin ang bayan at mga pamana nito tungo sa kaginhawaan ng lahat tulad ng binanggit ni Andres Bonifacio, “Ampunin ang bayan kung nasa ay lunas pagka’t ginhawa niya ay para sa lahat.”

Download whole paper:  Chua – PARISIAN LIFE The Jvan Lvna Code

Watch a lecture-performance by Xiao Chua:

Para sa Ika-apat na Arts Congress ng Pamantasang De La Salle Maynila na may temang “Culture and Arts in Nation Building” noong hapon ng 16 Pebrero 2011 sa Silid 507, Bulwagang Don Enrique T. Yuchengco, Pamantasang De La Salle, Lungsod ng Maynila.  Unang binasa sa Pambansang Kumperensya ng Kapisanang Pangkasaysayan ng Pilipinas (Philippine Historical Association) na may temang “Sining sa Pagtuturo ng Kasaysayan” noong hapon ng 17 Setyembre 2010 sa Museo ng Sining ng Paseguruhan ng mga Naglilingkod sa Pamahalaan (GSIS), Lungsod ng Pasay, Kalakhang Maynila