IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

Category: Uncategorized

THE LAST DAYS OF JOSÉ RIZAL: A Timeline of His Last Arrest, Incarceration, Execution and the Journey of His Remains

Rizal, painted by Juan Luna

Rizal, painted by Juan Luna

Compiled by Prof. Sir Michael Charleston “Xiao” B. Chua, K.O.R.

Order of the Knights of Rizal, Sucesos Chapter

This brief timeline was prepared by a historian for the commemoration of the centenary of the transfer of José Rizal’s remains to its present burial site at the Rizal Park which will be re-enacted by the Order of the Knights of Rizal on 30 December 2012.  This timeline was featured at ABS-CBN News.com http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/12/10/12/last-days-rizal, at the Bagumbayan (The official newsletter of the Order of the Knights of Rizal) and at the souvenir program of the recently concluded 50th National Rizal Youth Leadership Institute.  Special thanks to Sir Choy Arnaldo for encouraging me to make this timeline.

6 October 1896, 3:00 AM:  On his 4th day of being held in his cabin at the MV Isla de Panay docked at Barcelona, Spain on his way to Cuba, Rizal was awakened to be brought to Montjuich Prison in Barcelona, Spain.

6 October, 2:00 PM:  Interview with General Eulogio Despujol

Eulogio Despujol.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Eulogio Despujol. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

6 October, 8:00 PM:  Aboard the Colon, Rizal left Barcelona for Manila.

3 November:  Rizal was brought to Fort Santiago, where other patriots, including his brother Paciano, were being tortured to implicate him. Paciano refused to sign anything despite being his body broken and his left hand crushed.

The only photo of Paciano Rizal, a stolen shot.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

The only photo of Paciano Rizal, a stolen shot. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

20 November:  Preliminary investigation began with Rizal appearing before Judge Advocate Colonel Francisco Olive.  The investigation lasted five days.

26 November:  The records of the case were handed over to Governor General Ramon Blanco who then appointed Captain Rafael Dominguez as special Judge Advocate.

Detail from

Detail from “Governor Ramon Blanco and his Troops” by Felix Martinez, 1895. National Art Gallery, National Museum of the Philippines.

8 December:  From a list submitted to him by the authorities, he chose the brother of his friend, Lt. Luis Taviel de Andrade to become his trial lawyer.  He was only made to choose among army officers and not a civilian lawyer.

Lt. Luis Taviel de Andrade.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Lt. Luis Taviel de Andrade. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

11 December:  In his prison cell, Rizal was read the charges against him:  “principal organizer and the living soul of the Filipino insurrection, the founder of societies, periodicals and books dedicated to fomenting and propagating the ideas of rebellion.”

13 December:  Ramon Blanco was replaced by Camilo de Polavieja, a more ruthless character, as Governor General of the Philippines.  Dominguez submitted the papers of the Rizal case to Malacañan Palace.

Governor General Camilo G. de Polavieja.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Governor General Camilo G. de Polavieja. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

15 December:  Rizal issued his manifesto to certain Filipinos calling to end the “absurd” rebellion and to fight for liberties with education as a prerequisite.  The authorities supressed the manifesto.

25 December:  Rizal’s saddest Christmas, away from family and friends.

Rizal's cell from 3 November to 29 December 1896.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Rizal’s cell from 3 November to 29 December 1896. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

26 December, 8:00 AM:  Trial of Rizal began at the Cuartel de España.  On the same day, the court-martial secretly and unanimously voted for a guilty verdict with the penalty of death before a firing squad.

Cuartel de Espana, used to be at the present site of the Pamantasan ng Lungsod ng Maynila.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Cuartel de Espana, used to be at the present site of the Pamantasan ng Lungsod ng Maynila. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

28 December:  Polavieja signs the death verdict.

29 December, 6:00 AM:  Rizal was read his verdict by Captain Rafael Dominguez: To be shot the next day at 7:00 AM at the Luneta de Bagumbayan (Rizal Park).

29 December, 7:00 AM:  Rizal was transferred to the chapel cell adorned by religious images to convince him to go back to the Catholic fold.  His first visitors were Jesuit priests Fathers Miguel Saderra Mata and Luis Viza.

29 December, 7:15 AM:  After Fr. Saderra left, Rizal asked Fr. Viza for the Sacred Heart statuette which he carved when he was an Ateneo student.  From his pocket the statuette appears.

29 December, 8:00 AM:  Fr. Viza was relieved by Fr. Antonio Rosell who joined Rizal for breakfast.  Lt. Luis Taviel de Andrade joins them.

29 December, 9:00 AM:  Fr. Federico Faura, who once said that Rizal would lose his head for writing the Noli Me Tangere, arrived.  Rizal told him, “Father you are indeed a prophet.”

29 December, 10:00 AM:  Fathers José Vilaclara and Estanislao March visited Rizal, followed by a Spanish journalist, Santiago Mataix of El Heraldo de Madrid, for an interview.

29 December, 12:00-3:30 PM:  Rizal’s time alone in his cell.  He had lunch, wrote letters and probably wrote his last poem of 14 stanzas which he wrote in his flowing handwriting in a very small piece of paper.  He hid it inside his alcohol stove.  The untitled poem was later known as Mi Ultimo Adios (My Last Farewell).  In its second stanza, he already praised the revolutionaries in the battlefield for giving their lives “without doubt, without gloom.”

 

First page of the

First page of the “Mi Ultimo Adios” in Rizal’s own handwriting

29 December, 3:00 PM:  According to an account of the agent of the Cuerpo de Vigilancia guarding Rizal’s cell, Rizal signed what seems to be the document retracting his anti-Catholic writings and his membership in masonry.  This event is a contentious issue among Rizal experts.

Rizal Writing His Farewell Letter by B. Gonzales.  Rizal Shrine in Fort Santiago, National Historical Commission of the Philippines.

Rizal Writing His Farewell Letter by B. Gonzales. Rizal Shrine in Fort Santiago, National Historical Commission of the Philippines.

Rizal's alcohol burner, a gift from the Pardo de Taveras where he hid his last poem.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Rizal’s alcohol burner, a gift from the Pardo de Taveras where he hid his last poem. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

29 December, 4:00 PM:  Visit of Rizal’s mother, Teodora Alonso.  Then Rizal’s sister Trinidad entered to get her mother and Rizal whispered to her in English referring to the alcohol stove, “There is something inside.”  They were also accompanied by Narcisa, Lucia, Josefa, Maria and son Mauricio Cruz.  Leoncio Lopez Rizal, Narcisa’s eleven-year-old son, was not allowed to enter the cell.  While leaving for their carriages, an official handed over the alcohol stove to Narcisa.  After their visit, Fathers Vilaclara and Estanislao March returned to the cell followed by Father Rosell.

Teodora Alonso, the matriarch of the Rizal clan, with her daughters and grandchildren.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Teodora Alonso, the matriarch of the Rizal clan, with her daughters and grandchildren. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

29 December, 6:00 PM: Rizal was visited by the Dean of the Manila Cathedral, Don Silvino Lopez Tuñon. Father March left Father Vilaclara to be with the two.

29 December, 8:00 PM:  Rizal’s last supper where he informed Captain Dominguez that he already forgave those who condemned him.

29 December, 9:30 PM:  Rizal was visited by the fiscal of the Royal Audiencia of Manila, Don Gaspar Cestaño with whom Rizal offered the best chair of the cell.  According to accounts, the fiscal left with “a good impression of Rizal’s intelligence and noble character.”

The so-called Rizal retraction

The so-called Rizal retraction

30 December, 5:30 AM:  Rizal took his last meal.  According to stories told to Narcisa by Lt. Luis Taviel de Andrade, Rizal threw some eggs in the corner of a cell for the “poor rats,” “Let them have their fiesta too.”  Rizal also wrote to his family and to his brother.

30 December, 5:00 AM:  Teary-eyed Josephine Bracken and Josefa Rizal came.  According to the testimony of the agent of the Cuerpo de Vigilancia, Josephine and Rizal were married.  Josephine was gifted by Rizal with the classic Thomas á Kempis book Imitations of Christ in which he inscribed, “To my dear and unhappy wife, Josephine, December 30th, 1896, Jose Rizal.”  They embraced for the last time.

Josephine Bracken at 18. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Josephine Bracken at 18. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

wedding_gift

30 December, 6:00 AM:  Rizal wrote his father, Francisco Mercado “My beloved Father, Pardon me for the pain with which I repay you for sorrows and sacrifices for my education.  I did not want nor did I prefer it.  Goodbye, Father, goodbye… Jose Rizal.”  To his mother, he had only these words, “To my very dear Mother, Sra. Dña Teodora Alonso 6 o’clock in the morning, December 30, 1896.  Jose Rizal.”

30 December, 6:30 AM:  Death march from Fort Santiago to Bagumbayan begins.  4 soldiers with bayoneted rifles lead the procession followed by Rizal, Taviel de Andrade, Fathers Vilaclara and March and other soldiers.  They passed by the Intramuros plaza, then turned right to the Postigo gate then left at Malecon, the bayside road now known as Bonifacio Drive.

The Last Walk from Fort Santiago.  National Historical Commission of the Philippines

The Last Walk from Fort Santiago. National Historical Commission of the Philippines

Retracing Rizal's footsteps in brass at Fort Santiago.  Photo by Xiao Chua

Retracing Rizal’s footsteps in brass at Fort Santiago. Photo by Xiao Chua

Rizal arrives at the execution site.  Rizal Shrine in Calamba, National Historical Commission of the Philippines.

Rizal arrives at the execution site. Rizal Shrine in Calamba, National Historical Commission of the Philippines.

Actual photo of Rizal's arrival at the Luneta, 30 December 1896.

Actual photo of Rizal’s arrival at the Luneta, 30 December 1896.

30 December, 7:00 AM:  Rizal, after arriving on the execution site at the Luneta de Bagumbayan, was checked with his pulse by Dr. Felipe Ruiz Castillo.  It was perfectly normal.  Rizal once wrote, “I wish to show those who deny us patriotism that we know how to die for our duty and our convictions.”

Actual photo of Rizal's execution, as the soldiers aimed their guns at their relaxed victim.  Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

Actual photo of Rizal’s execution, as the soldiers aimed their guns at their relaxed victim. Courtesy of Vibal Foundation, Inc.

“Preparen.” “Apunten.”  Rizal shouted, “Consummatum est.”  It is done.

30 December, 7:03 AM:  With the captain shouting “Fuego!”  Shouts rang out from the guns of eight indio soldiers.  Rizal, being a convicted criminal was not facing the firing squad.  As he was hit, he resists and turns himself to face his executors. He falls down, and dies facing the sky.

“Fuego!” Detail from a mural by Carlos “Botong” Francisco at the Rizal Shrine at Fort Santiago, National Historical Commission of the Philippines.

“Viva España!  Muerte a los traidores!”

But in two years, the victorious Philippine revolutionaries will seal the fate of the Spanish Empire in the east.  Three hundred thirty three years of Spanish Colonialism ended in 1898.

Bonifacio, Father of the Filipino Nation and Initiator of the Philippine Revolution.  Detail from the mural

Bonifacio, Father of the Filipino Nation and Initiator of the Philippine Revolution. Detail from the mural “History of Manila” by Carlos “Botong” Francisco at the Manila City Hall.

30 December 1896, afternoon:  Narcisa, after a long search, discovered where her brother’s body was secretly buried, at the old unused Paco Cemetery.  She asked the guards to place a marble plaque designed by Doroteo Ongjungco containing Rizal’s initials in reverse—“RPJ.”

Rizal's grave at Paco Park.  From the exhibit for the Rizal Sesquicentennial International Conference at the University of the Philippines.

Rizal’s grave at Paco Park. From the exhibit for the Rizal Sesquicentennial International Conference at the University of the Philippines.

Rizal's cranium.  Photo courtesy of Dr. Ambeth R. Ocampo

Rizal’s cranium. Photo courtesy of Dr. Ambeth R. Ocampo

17 August 1898:  Four days after the Mock Battle of Manila when the Americans took over the city, the remains of Rizal where exhumed.  They were brought to Narcisa’s house, washed and cleansed and were placed in an ivory urn designed by Romualdo Teodoro de Jesus.  The urn stayed there until 1912.

Teodora Alonso shows visitors Rizal's skull from the urn.  Photo courtesy of Dr. Ambeth R. Ocampo

Teodora Alonso shows visitors Rizal’s skull from the urn. Photo courtesy of Dr. Ambeth R. Ocampo

Rizal's urn.  Photo courtesy of Dr. Vic Torres.

Rizal’s urn. Photo courtesy of Dr. Vic Torres.

29 December 1912:  From Estraude Street in Binondo, Manila, the urn was transferred in a procession headed by the masons and the Knights of Rizal to the marble hall of the Ayuntamiento de Manila, where it stayed overnight with the Knights on guard.

Knights of Rizal guarding the urn at the Marble Hall of the Ayuntamiento de Manila.  Note the masonic symbol amidst the flowers and the initials CR meaning Caballeros de Rizal (Knights of Rizal).  Courtesy of In Excelsis by Felice Prudente Sta, Maria.

Knights of Rizal guarding the urn at the Marble Hall of the Ayuntamiento de Manila. Note the masonic symbol amidst the flowers and the initials CR meaning Caballeros de Rizal (Knights of Rizal). Courtesy of In Excelsis by Felice Prudente Sta, Maria.

30 December 1912, morning:  In a solemn procession, the urn began its last journey to Rizal’s final resting place the base of the soon-to-rise national monument to José Rizal.

Knights of Rizal in solemn procession in the only decent burial Rizal will have, 30 December 1912.

Knights of Rizal in solemn procession in the only decent burial Rizal will have, 30 December 1912.

30 December 1913:  The Rizal National Monument at the Luneta was inaugurated.  Its original design name was “Motto Stella” (Guiding Star) and was made by Swiss sculptor Dr. Richard Kissling who earlier also made the National Monument to William Tell, the National Hero of Switzerland.

“Motto Stella” by Dr. Richard Kissling. From Austin Craig.

155870_497451520299116_492942504_n

30 December 2012:  The transfer of the remains of Rizal from Binondo to the site of the Rizal Monument was recreated one hundred years later by the Order of the Knights of Rizal and the National Historical Commission of the Philippines in commemoration of Rizal’s 116th Martyrdom Anniversary.

XIAOTIME, 24 December 2012: KASAYSAYAN NG DECEMBER 25 BILANG KAPANGANAKAN NI KRISTO

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 24 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

"Ang Pagsilang ni Kristo."  Obra maestra ni Carl Heinrich Bloch.  Orihinal sa Kapilya ng  of Kastilyo ng Frederiksborg, Denmark (Frederiksborg Museum).

“Ang Pagsilang ni Kristo.” Obra maestra ni Carl Heinrich Bloch. Orihinal sa Kapilya ng Kastilyo ng Frederiksborg, Denmark (Frederiksborg Museum).

24 December 2012, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=lVl34hy0new

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Usapang kalendaryo po tayo.  Noong Biyernes, December 21, 2012, sinasabing dapat daw ay nagunaw na ang mundo.  Ayon daw ito sa kalendaryong bato ng mga Maya, isang matandang kabihasnan sa Amerika Sentral.

Kalendaryong Maya

Kalendaryong Maya

Biro ng iba, hindi kaya hindi naman katapusan ng mundo ang ibig sabihin nito kundi nagkulang lamang sa bato ang gumawa ng kalendaryo?

06 kundi nagkulang lamang sa bato ang gumawa ng kalendaryo

Ayon sa mga eksperto ng kulturang Maya, exaggerated ang pagpapakahulugan sa petsang ito.  Maaari raw na tumutukoy ito sa katapusan ng isang pulitikal na panahon upang mahinahon ang kanilang kabihasnan na matagal na maghahari ang kanilang kaayusan.  Ito rin ayon sa mga eksperto ay tumutukoy hindi lang sa katapusan ng isang panahon, kundi matapos ang pinakamahabang gabi ay isang bagong araw, bagong simula, bagong panahon.  Akala din natin, alam natin ang araw ng kapanganakan ni Hesus, December 25, Year 0 A.D. (Anno Domini, ang mga taon matapos na maisilang si Kristo).  Una sa lahat, wala pong Year 0 sa kalendaryo ni Papa Gregorio na nag-imbento ng ating kasalulukuyang pagpepetsa.

Monumneto para kay Gregorio XIII

Monumneto para kay Gregorio XIII

Mula Year 1 B.C. Year 1 A.D. agad.  Nabanggit si Haring Herodes na nais ipapatay ang sinasabing bagong silang na hari na si Hesus at ipinapatay ang lahat ng inosente.  Ngunit si Haring Herodes ay namatay noong 4 B.C., kumbaga nagkamali at nahuli ang kalendaryo at isinilang pala si Hesus noon o bago ang 4 B.C.

Herodes Ang Dakila

Herodes Ang Dakila

Sa Bibliya naman walang binabanggit na eksaktong petsa at walang clues sa kung ano ang panahon.  Maraming sinaunang Kristiyano ay ipinagdiwang ang kaarawan ni Hesus December 25 sa mga Romanong Kristiyano sa Kanluran, at January 6 naman sa mga nasa Silangan, o yung mga naging Orthodox.  Ngayon, para sa marami, ang January 6 ay ginawa nilang pista ng mga magong bumisita kay Hesus.  Ang December 25 naman ay tumaon sa pista ng kapanganakan ng Romanong Diyos ng Hindi Magaping Araw o Sol Invictus, kaya sinasabi naman ng iba na itinaon lamang ng mga Kristiyano ang kapanganakan ni Hesus sa pistang ito upang makapang-akit ng mas maraming tagasunod dahil kabertdey si Hesus ng diyos na kanila na ring sinasamba.

Sol Invictus

Sol Invictus

Anuman kailangan malaman na wala ang dahilan na ito sa mga sulatin ng mga lumang Kristiyano at ang pistang ito ay tinaguyod lamang ng emperador Romano noong 274 A.D. na.  Mayroon ding nagsasabi na kung titingnan ang kwento ng mga pastol ng tupa na nakakita ng mga anghel sa parang, hindi pwedeng Disyembre ito dahil mangangatog sa lamig ang mga tupa at hindi ilalabas.

"Pagbabantay ng mga Pastol sa Parang."  Obra maestra ni Carl Heinrich Bloch.  Orihinal sa Kapilya ng  of Kastilyo ng Frederiksborg, Denmark (Frederiksborg Museum).

“Pagbabantay ng mga Pastol sa Parang.” Obra maestra ni Carl Heinrich Bloch. Orihinal sa Kapilya ng Kastilyo ng Frederiksborg, Denmark (Frederiksborg Museum).

Kaya may mga nagsasabi na maaaring sa tagsibol talaga isinilang si Hesus, na malapit sa panahon ng kanyang pagkamatay sa krus sa kalendaryo Hebreo ang Nisan 14 o March 25 sa ating kalendaryo.  Anuman, kung hindi man December 25 isinilang si Hesukristo, mahalagang paalala sa atin ito ng pag-aalay ng sarili para sa kapwa at maaari pa ring ipagdiwang ang diwa nito, ang bagong buhay, bagong simula.  Ngunit aanhin natin ang pagdiriwang ng pasko kung sa ibang araw naman ng taon hindi tayo mabait sa ating kapwa at nag-aaswangan tayo?  Kaya siguro hindi na ipinahintulot na malaman natin ang aktwal na bertdey ng Panginoon, upang araw-araw sa atin ay maging pasko.  God love you.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(William Hall, DLSU Maynila 19 December 2012)

XIAOTIME, 21 December 2012: STATE FUNERAL PARA KAY DR. JOSÉ RIZAL

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 21 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Bungo ni Rizal.  Larawan mula kay Dr. Ambeth Ocampo

Bungo ni Rizal. Larawan mula kay Dr. Ambeth Ocampo

21 December 2012, Friday:  http://www.youtube.com/watch?v=iaqY5uah7hw

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Sa December 30, muling isasadula ng National Historical Commission of the Philippines at ng Knights of Rizal ang paglilibing kay Gat. Dr. José Rizal sa Luneta makalipas ang isandaang taon.  Masalimuot ang naging paglalakbay ng bangkay ng ating National Hero.

Larawan ni Rizal, obra maestra ni RB Enriquez.  Nasa Department of English and Comparative Lietrature of UP Diliman.  Kuha ni Xiao Chua.

Larawan ni Rizal, obra maestra ni RB Enriquez. Nasa Department of English and Comparative Lietrature of UP Diliman. Kuha ni Xiao Chua.

Matapos niyang mabaril sa Luneta de Bagumbayan, hindi ibinigay ng mga awtoridad ang bangkay niya sa kanyang pamilya sa kabila ng pakiusap ng kaniyang inang si Doña Teodora Alonso.  Agad naghanap ng mga bagong hukay na mga libingan ang kapatid ni Rizal na si Narcisa sa Paang Bundok o North Cemetery kung saan ibinilin ni Rizal na mailibing.  Ngunit nabalitaan niya na mayroong bagong hukay na libingan sa hindi na ginagamit na sementeryo ng Paco.  Noong hapon daw na iyon, binayaran niya ang mga bantay nito at ipinalagay ang panandang marmol ng kanyang nakabaligtad na initials—RPJ, upang hindi nakawin ang bangkay o hindi ilipat ng mga Espanyol.

Isang paggunita ng mga pamilya at kaibigan sa naging libingan ni Rizal sa Sementeryo ng Paco, 1902.  Larawan mula sa eksibit ng Rizal Sesquicentennial International Conference ng Unibersidad ng Pilipinas noong Hunyo 2011.

Isang paggunita ng mga pamilya at kaibigan sa naging libingan ni Rizal sa Sementeryo ng Paco, 1902. Larawan mula sa eksibit ng Rizal Sesquicentennial International Conference ng Unibersidad ng Pilipinas noong Hunyo 2011.

Nang masakop ng mga Amerikano ang Maynila matapos ang Mock Battle of Manila, noong Agosto 1898, hinukay na muli ang bangkay ni Rizal at doon napatunayan na inilibing siya ng walang dangal, walang kabaong.

Ang urnong ivory o garing na dinisenyo ni Romualdo Teodoro de Jesus.  Larawan mula kay Dr. Vic Torres.

Ang urnong ivory o garing na dinisenyo ni Romualdo Teodoro de Jesus. Larawan mula kay Dr. Vic Torres.

Dinala sa bahay ni Narcisa sa Binondo ang mga buto, hinugasan at inilagay sa urno garing o ivory na dinisenyo ni Romualdo Teodoro de Jesus.  Doon namalagi ang mga labi ni Rizal hanggang 1912.

Ang ina ni Rizal na si Teodora Alonso habang ipinapamalas ang bungo ng anak sa kanilang tahanan sa Binondo.  Larawan mula kay Dr. Ambeth Ocampo.

Ang ina ni Rizal na si Teodora Alonso habang ipinapamalas ang bungo ng anak sa kanilang tahanan sa Binondo. Larawan mula kay Dr. Ambeth Ocampo.

Ang ina ni Rizal, kung maibigan, ay ipakikita pa sa mga bisita ang bungo ng anak.

Ang paglilipat ng mga Caballeros de Rizal at ng mga mason sa mga labi ni Rizal patungo sa huling hantungan nito sa Luneta de Bagumbayan.  Larawan mula sa In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

Ang paglilipat ng mga Caballeros de Rizal at ng mga mason sa mga labi ni Rizal patungo sa huling hantungan nito sa Luneta de Bagumbayan, Deceber 30, 1912. Larawan mula sa In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

Noong December 29, 1912, mula sa Kalye Estraude sa Binondo, Maynila, ipinrusisyon ng mga mason at ng mga Caballeros de Rizal o Knights of Rizal ang urno patungo sa Ayuntamiento sa Intramuros kung saan buong gabi itong binantayan.

Isang Cabllero ni Rizal habang binabantayan ang mga labi Rizal sa bulwagang marmol ng Ayuntamiento de Manila.  Larawan mula sa In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

Isang Cabllero ni Rizal habang binabantayan ang mga labi Rizal sa bulwagang marmol ng Ayuntamiento de Manila. Larawan mula sa In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

Kinaumagahan, sa isang solemn procession, naglakbay sa huling pagkakataon ang mga labi ni Rizal at inilibing sa magiging paanan ng pambansang monumento para kay Rizal na manggagaling pa sa Switzerland.

Ang mga Caballeros de Rizal (Knights of Rizal) habang dinadala ang mga labi ni Rizal sa isang prusison patungo sa Luneta.  Larawan mula sa koleksyon ni Renato Perdon.

Ang mga Caballeros de Rizal (Knights of Rizal) habang dinadala ang mga labi ni Rizal sa isang prusison patungo sa Luneta. Larawan mula sa koleksyon ni Renato Perdon.

Ngunit hindi lahat ng buto ni Rizal ay nailibing doon.  May nag-iisang piraso, isang vertebra o bahagi ng spine na tinamaan ng bala ang ibinukod at ngayon ay matutunghayan sa isang relikaryo sa Rizal Shrine, ang museo ng pinagkulungan ni sa Fort Santiago.

Ang vertebra ni Rizal na tinamaan daw ng bala.  Nasa Rizal Shrine sa Fort Santiago.  Kuha ni Camille Eva Marie Conde.

Ang vertebra ni Rizal na tinamaan daw ng bala. Nasa Rizal Shrine sa Fort Santiago. Kuha ni Camille Eva Marie Conde.

Ang mangyayaring muling pagsasadula ng paglilibing sa ating National Hero sa Luneta ang siyang tanging pagkakataon na tila magkakaroon muli ng State Funeral si Rizal, ang unang pagkakataon na mapaparangalan ang kanyang mga labi bilang isang malaya at nagsasariling bansa.  Kaya sa prusisyon mula Binondo hanggang Luneta sa umaga ng December 30, 2012, makilahok po tayo!  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(PTV, 13 December 2012)

XIAOTIME, 20 December 2012: ANG TITANIC NG ASYA, MV Doña Paz, 25 years

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 20 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

MV Doña Paz ng dating Sulpicio Lines

MV Doña Paz ng dating Sulpicio Lines

20 December 2012, Thursday:  http://www.youtube.com/watch?v=bxCjpeSwPW0

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Ngayong taon na ito, ipinagdiwang natin ang ika-isandaang taon ng trahedya ng RMS Titanic na lumubog noong April 15, 1912.  Naaalala natin ito dahil sa pelikulang kinatampukan nina Leonardo Di Caprio at Kate Winslet, tunay na isa sa pinakamagandang pelikula sa kasaysayan ng daigdig, na may mga hindi malilimutang linyang, “Jack, there’s a boat.”

Orihinal na larawang may kulay ng RMS Titanic

Orihinal na larawang may kulay ng RMS Titanic

Ang Titanic, na may byaheng Inglatera hanggang New York sa Atlantic Ocean, ang itinuturing na pinakamagandang bapor ng kanyang panahon at sa kayabangan ng ilan kanilang nasabi, “Even God cannot sink this ship.”

Ang mga istorbong lifeboats sa ibabaw ng kubyerta ng Titanic

Ang mga istorbong lifeboats sa ibabaw ng kubyerta ng Titanic

Dalawampung lifeboats lamang ang inilagay dahil papangit daw ang paligid ng barko.  Lumubog ito sa unang paglalayag pa lamang.

Matandang paglalarawan ng paglubog ng Titanic sa unang paglalayag pa lamang, April 15, 1912.

Matandang paglalarawan ng paglubog ng Titanic sa unang paglalayag pa lamang, April 15, 1912.

Sa 2,224 na sakay nito, 710 o 32% lamang ang nailigtas, 1,514 o 68% ang namatay.  Dahil binigyan ng prayoridad na makaligtas ang mga mayayaman, 54 % ng nasa third class ang namatay.  Gayundin 52 sa 79 na bata sa third class ay namatay.  Hindi kailangan matandaan ang mga numerong iyan pero ito ang tatandaan ninyo:  Hindi niyo kailangang maging eksperto sa Math para Makita ninyo na sa trahedyang ito, makikita pa rin ang pagkakahati sa pagitan ng mayaman at mahirap at ang bumabata ng mga sakunang ganito ay ang mga mahihirap.  Kung naaalala natin ang trahedya ng Titanic, mas dapat matandaan ang isang mas malaking trahedyang dito lamang naganap sa Pilipinas.

MV Doña Paz sa daungan ng Tacloban.  Mula sa Wikipedia.

MV Doña Paz sa daungan ng Tacloban. Mula sa Wikipedia.

25 years ago ngayong araw, December 20, 1987, lumubog ang MV Doña Paz na byaheng Leyte tungong Maynila matapos na bumangga sa MT Vector, isang oil tanker sa may Marinduque.  Mabilis na kumalat ang krudo nito sa Doña Paz at mabilis na natupok ang barko.  24 lamang ang nailigtas mula sa Doña Paz.  Ang opisyal na tao sa manifest ng barko ay 1,583 na mga pasahero at 58 na mga crew sa isang bapor na makapaglululan ng 1,424.  So medyo overloaded siya.   Ngunit may mga nagbenta pa pala ng ilegal na tiket at higit sa doble pa pala ang sobrang sakay nito dahil sa panahon ito ng kapaskuhan.  Pinaniniwalaan ngayon na 4,000 na katao ang nagbuwis ng buhay sa trahedya.

Mga sunog na bangkay na nakuha mula sa MV Doña Paz.

Mga sunog na bangkay na nakuha mula sa MV Doña Paz.

Ang libo-libong kabaong para sa mga nasawi sa trahedya ng MV Doña Paz.

Ang libo-libong kabaong para sa mga nasawi sa trahedya ng MV Doña Paz.

Tinawag ito ng TIME magazine na pinakamalaking trahedyang pandagat sa kasaysayan ng daigdig sa panahon ng kapayapaan.  Muli, sa kaso kapwa ng Titanic at Doña Paz, ang mga pobre at maralita ang naghihirap dahil sa kasakiman ng ilang tao.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan and that was Xiao Time.

(Quirino, Manila, 13 December 2012)

XIAOTIME, 19 December 2012: HENRY WARE LAWTON, Pinagmulan ng Pangalan ng Plaza Lawton

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 19 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Plaza Lawton ilang dekada na ang nakararaan. Mula sa koleksyon ng larawan ni Dr. Vic Torres.

Plaza Lawton ilang dekada na ang nakararaan. Mula sa koleksyon ng larawan ni Dr. Vic Torres.

19 December 2012, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=VGfdg_6pW5o

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Sa Maynila po, ang lugar sa harapan ng neo-classical na post office building ay tinatawag ngayon na Liwasang Bonifacio, naging larangan ng pakikibaka at kilos-protesta simula noong panahon ng diktadura.  Ngunit kilala pa rin ito sa dating pangalan nito.  Ang Plaza Lawton.  Ipinangalan ito ng mga mananakop na Amerikano sa karangalan ng kanilang bayaning si Heneral Henry Ware Lawton.  Lawton??? Huh??? Who’s that Pokemón???

Henry Ware Lawton

Henry Ware Lawton

Isang respetadong sundalong Amerikano na nagsilbi noong kanilang Civil War, noong Apache Wars, Spanish-American War at Philippine-American War.  Sumikat siya nang matugis niya ang matapang na pinuno ng mga Apache Indians na si Gerónimo noong 1886.

Lider Apache na si Gerónimo

Lider Apache na si Gerónimo

Sabi ni Gerónimo, napagod daw sila sa makulit na kakahabol ng mga kawal ni Lawton.  Ngunit ang magaling na heneral na Amerikano ay makakahanap lang pala ng katapat sa Pilipinas!  113 years ago ngayong araw, December 19, 1899, nakipaglaban siya sa mga pwersa ng Republika ng Pilipinas sa San Mateo, Morong, ngayon ay Rizal.  Sa labanang ito, nabaril siya ng isang sharpshooter na sa malaking biro ng tadhana ay nasa ilalim ng heneral na ang pangalan din ay Gerónimo!

Si Hen. Licerio Gerónimo ng Sampaloc!  Si Lawton ang tanging heneral na Amerikano na nasawi sa kanilang pakikidigmang Pilipino-Amerikano.  Si Heneral Licerio Gerónimo naman, sumuko sa mga Amerikano nang mahuli si Heneral Emilio Aguinaldo at naging bahagi ng Philippine Constabulary na nagpasuko ng mga rebolusyunaryo at naging responsable sa pagkagapi at pagkamatay ni Heneral Luciano San Miguel, isang bayani ng Katipunan.  Sa kabila nito, hindi na mabubura ang papel ni Heneral Licerio Gerónimo at ng kanyang mga kawal na inilarawan ni Heneral Lawton sa kanyang report bago ito mamatay, “Taking into account the disadvantages they have to fight against in terms of arms, equipment and military discipline, without artillery, short of ammunition, powder inferior, shells reloaded until they are defective, they are the bravest men I have ever seen…”  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Quirino, Manila, 13 December 2012)

Si Lawton habang nangangabayo. Obra mestra mula sa California Military Museum.

Si Lawton habang nangangabayo. Obra mestra mula sa California Military Museum.

XIAOTIME, 18 December 2012: GRACIANO LOPEZ JAENA AT ANG PROPAGANDA MOVEMENT

Broadcast of Xiaotime news segment last Tuesday, 18 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Graciano Lopez-Jaena

Graciano Lopez-Jaena

18 December 2012, Tuesday:  http://www.youtube.com/watch?v=cY10ILzSqI4

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  156 years ago ngayong araw, December 18, 1856, isinilang sa Jaro, Iloilo ang dakilang orador ng Kilusang Propaganda at unang editor ng pahayagang La Solidaridad na si Graciano Lopez Jaena.

Rizal, M.H. del Pilar at Mariano Ponce

Rizal, M.H. del Pilar at Mariano Ponce

Kasama niya sa Kilusang Propaganda ang iba pang mga bayani natin na katulad nina José Rizal, Marcelo H. del Pilar, Mariano Ponce, Juan at Antonio Luna, Isabelo de los Reyes, José Ma. Basa, José Ma. Panganiban, Antonio Ma. Regidor, Ariston Bautista Lin, at marami pang iba.  Hindi ba’t kapag sinabing propaganda, negatibo ang naiisip natin, ngunit sa pakahulugan nila noon ito ay pangangampanya para sa reporma sa ilalim ng kolonyalismong Espanyol.

Grupo ng mga propagandista sa Espanya, hanapin niyo nga si Rizal at si del Pilar?

Grupo ng mga propagandista sa Espanya, hanapin niyo nga si Rizal at si del Pilar?

Ang kanilang layunin ay ang pagpapatalsik sa mga fraile, pagiging lalawigan ng Espanya ng Pilipinas, at pagkakaroon ng representacíon ng Pilipinas sa Cortes o Senado ng Espanya, walang kinalaman kay Rez, lalo na kay Anne.  Huh?  E gusto pala nila tayong maging mamamayan ng Espanya???  E kung ganoon, paano nangyari na mga national heroes pa rin natin ang mga ito kung hindi naman nila isinulong ang pagiging “nation” natin???

Father John Schumacher kasama si Xiao.

Father John Schumacher kasama si Xiao.

Ayon sa Heswitang Historian na si Fr. John Schumacher sa kanyang aklat na The Propaganda Movement, makikita na ang Hispanisasyon ay isa lamang hakbang upang sa kalaunan, mapayapang hihiwalay ang Pilipinas sa Espanya.  Ayos naman pala.  Nangampanya sila laban sa pagpapadala ng Arsobispo ng Maynila sa mga Igorot at mga Moro upang ieksibit na parang mga hayup sa zoo sa Exposicion General de las Islas Filipinas sa Madrid, kung saan namatay sa pulmunya ang babaeng Muslim na si Basalia noong 1887.  Bilang propagandista sinulat ni Rizal ang kanyang nobelang Noli Me Tangere at iba pang mga sulatin.

Mga simbolo ng masoneriya.  Larawan mula sa Kasaysayan:  The Story of the Filipino People.

Mga simbolo ng masoneriya. Larawan mula sa Kasaysayan: The Story of the Filipino People.

Lumahok sila sa masoneriya at sumapi sa Lodge Solidaridad, na kaiba sa paninira ng mga prayle na ito ay isang anti-Kristong organisasyon, isa lamang itong brotherhood o fraternity na tinatanggap ang lahat ng relihiyon.  Namayagpag sila sa buong Dekada 1880s at sa huling taon nito itinatag nila ang dyaryong La Solidaridad, isang demokratikong kinsenaryo o forthnightly, ibig sabihin, lumalabas sa bawat kinsenas o every 15 days.

Super liwanag na scan ng La Solidaridad mula sa koleksyon ng larawan ni Dr. Vic Torres.

Super liwanag na scan ng La Solidaridad mula sa koleksyon ng larawan ni Dr. Vic Torres.

Ngunit, naging manhid, bingi at bulag ang Espanya sa kanilang mga hinaing.  Nakita na ito ni Rizal noong 1891 kaya bumalik siya ng Pilipinas.  Nagpunyagi pa sina del Pilar at Jaena, naglimbag ng La Solidaridad hanggang maghirap, nagpupulot na lamang ng upos ng sigarilyo sa kalsada at mga basurahan, hihithitin ang mga ito upang makalimutan ang kanilang gutom, nagsara ito noong 1895.  Namatay sa sakit na tuberculosis kapwa sina Jaena at del Pilar noong 1896 sa Espanya.  Si del Pilar mismo ay nagnais nang magplano ng isang armadong rebolusyon.  Nabigo man ang Kilusang Propaganda, hindi matutumbasan ang kanilang mga pagsisikap para sa bayan, mga pagsisikap na hindi kinalimutan ng mga Anak ng Bayan, dinakila si del Pilar bilang ghost editor ng pahayagan ng Katipunan, ang Kalayaan, ang pangalang “Rizal” naman ay ginawang password ng pinakamataas ng antas ng Katipunan, ang “Bayani.”  Nang hindi na umubra ang santong dasalan ng mga ilustradong may kaisipang kanluranin, kinailangan na rin daanin sa santong paspasan ng mga Anak ng Bayan.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 8 November 2012)

Marcelo H. del Pilar bilang patnugot ng La Solidaridad.  Mga dibuho mula sa Adarna Publishing House.

Marcelo H. del Pilar bilang patnugot ng La Solidaridad. Mga dibuho mula sa Adarna Publishing House.

XIAOTIME, 17 December 2012: DECEMBER 15 MANIFESTO NI RIZAL, Mga Kwestiyon sa Kanyang Pagiging National Hero

Broadcast of Xiaotime news segment last Monday, 17 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang pangalawang saknong ng huling tula ni Rizal ang magbibigay ng kasagutan sa kung ano ang kanyang tunay na tindig ukol sa himagsikan.

Ang pangalawang saknong ng huling tula ni Rizal ang magbibigay ng kasagutan sa kung ano ang kanyang tunay na tindig ukol sa himagsikan.

17 December 2012, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=8FHGGOnUmFc

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Sa December 30, ating gugunitain ang 116th anniversary ng kabayanihan ni Gat Dr. José Rizal, itinuturing na National Hero ng Pilipinas.  Lingid sa kaalaman ng marami, walang batas na nagpoproklama kay Rizal bilang National Hero, tinanggap ito ng bayan.

Renato Constantino.  Mula sa Bantayog ng mga Bayani

Renato Constantino. Mula sa Bantayog ng mga Bayani

Ngunit, para kay Renato Constantino, bagama’t hindi makakaila na nag-ambag si Rizal ng kanyang buhay para sa bayan, hindi raw dapat maging National Hero si Rizal.  Isa sa dahilan nito ayon sa kanyang essay na Veneration Without Understanding na may salin sa Pilipino na Bulag na Pagdakila, si Rizal habang nakakulong noong December 15, 1896, 116 years ago noong Sabado, ay sumulat ng pahayag para sa ilang Pilipino na itinatakwil ang himagsikan, ang himagsikan ni Andres Bonifacio na niloob at ninais na ng bayan.  Ginamit raw ang kanyang pangalan nang hindi niya nalalaman at gumamit ng mga sumusunod na salita upang batikusin ang himagsikan: mapanlilang, imposible, absurd, mapanira, walang saysay, katawa-tawa, barbaro, nakawawalang-dangal, at kriminal.  Sa madaling salita, ang himagsikan para kay Rizal ay isang malaking kalokohan.  Sa ibang mga bansa, ang kanilang pinakasikat na mga bayani ay mga namuno at sumama sa himagsikan ng kani-kanilang mga bayan.  Kaya kailangang pag-isipan kung kinakailangan pang itanghal na pangunahing bayani ng bayan si Rizal.

Pabalat ng A Nation Aborted:  Rizal, American hegemony and Philippine Nationalism ni Floro Quibuyen.  Mula sa Ateneo Press

Pabalat ng A Nation Aborted: Rizal, American Hegemony and Philippine Nationalism ni Floro Quibuyen. Mula sa Ateneo Press

Ngunit, ayon pagsusuri ni Floro Quibuyen sa kanyang aklat na “A Nation Aborted,” hindi totoong lubos na hindi sumang-ayon si Rizal sa himagsikan, kung ito ay kinakailangan.  Paano raw nangyari na nagpayo pa siya sa Katipunerong si Dr. Pio Valenzuela na maging handa muna, humingi ng tulong sa mga mayayaman para dumami ang armas at ang chance na manalo?  Paano raw na nangyari na kung talagang tutol siya sa himagsikan, hindi niya pinagalitan ang kanyang mga kapatid na bahagi ng Katipunan tulad nina Paciano, Trinidad at Josefa na naging unang pangulo ng sangay pangkababaihan ng Katipunan?  Paano raw nangyari na ang kanyang huling pag-ibig na si Josephine Bracken ay sumama pa kina Andres Bonifacio sa Cavite, naging Katipunera, at nakapatay pa ng isang Espanyol kung alam niyang lubos na hindi sumang-ayon si Rizal.  Si Josephine pa ang nagbigay ng huling tula ni Rizal sa Supremo Bonifacio upang maisalin ito sa unang pagkakataon sa Tagalog at maipamudmod sa mga rebolusyunaryo.  At sa kanyang huling tula na ito, sa ikalawang saknong, pinuri na niya ang mga rebolusyunaryo na nasa larangan ng labanan na iniaalay ang kanilang buhay ng walang duda at walang kalungkutan at hindi alintana kung saan at paano mamatay kung ito ang kahilingan ng bayan at tahanan.  Samakatuwid, hindi lubos na itinakwil ni Rizal ang himagsikan, ambivalent siya o nag-alinlangan ukol dito.  Nais lamang niya na maging huling opsyon ito, kung kinakailangan lamang at dapat may laban kung gagawin ito.  At sa kanyang huling pahayag, na lubos nating pinahahalagahan natin, sumang-ayon na rin siya rito.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(On the bus, 13 December 2012)

KARANASAN SA PAGPUNTA SA LAMAY NI DA KING, Fernando Poe, Jr. (December 18, 2004)

32 tulad ng linya niya bilang si Asedillo

RONALD ALLAN KELLEY POE (1939 – 2004)

Michael Charleston “Xiao” B. Chua

Nais kong ibahagi sa lahat ng mga interesado ang aking mga hindi malilimutang karanasan nang ako’y tumungo sa lamay ni DA KING, Fernando Poe, Jr. sa Simbahan ng Sto. Domingo noong Ika-18 ng Disyembre 2004.  Si FPJ ay kilala sa kanyang mga pagganap bilang Panday, Asedillo, at iba’t ibang mga papel na sumasalamin sa mga mamamayan, kasaysayan at kulturang Pilipino.

Nang maging frontpage ng Abante December 21, 2004 issue kasama ang muslim na fan ni FLJ na si Ma'am Rashila Alpha.  Kuha ni Arnel Petil.

Nang maging frontpage ng Abante December 21, 2004 issue kasama ang muslim na fan ni FLJ na si Ma’am Rashila Alpha. Kuha ni Arnel Petil.

Noong hatinggabi ng Ika-14 ng Disyembre, Martes, ako’y nasa Yakal Residence Hall sa UP at nakikipagtalastasan sa pamamagitan ng Chikka sa aking kaibigan na si Angelito Angeles.  Pinag-uusapan namin si FPJ at ang aming pag-aalala sa kanyang kalusugan, na bagama’t hindi namin siya ibinoto sa pagkapangulo noong nakaraang halalan, hindi maiaalis na kami’y humanga sa kanyang kontribusyon bilang Hari ng Pelikulang Pilipino.  Sa katunayan, sa pagkakataong iyon, si Angelito ay nanunood ng pelikula ni FPJ.  Ngunit hindi siya mapalagay.  Ito ang itinakbo ng aming usapan:

Jose Angelito:

sana gumaling pa c FPJ. Di ako mapalagay. I am a big fan of FPJ. Although d ko cya binoto last election. Actually nanonood ako ngaun ng isa niyang flick noong 1980s with Eddie Garcia as the main antagonist, hehehe

Xiao:

Kanina ko pang umaga ipinagdadasal si FPJ, kahit nung naglalakad ako bago ako pumasok iniisip ko siya.  Sana dinggin ng langit ang panalangin nating lahat.  Naiiyak tuloy ako…

Jose Angelito:

I really like him, d talaga ako mapalagay habang pinapanood ko ang flick niya. =(

Xiao:

Sige, nood ka na dyan, tuloy-tuloy lang sa mga panalangin…

Jose Angelito:

Ok..

Habang nakikipagtalastasan kay Angelito, ako ay nagdodownload naman ng mga mahahalagang larawan ni FPJ mula sa internet upang gawing wallpaper.  Pagkalipas lamang ng ilang minuto, natanggap ko mula kay Angelito ang mensaheng ito sa ganap na 12:53 NU:

Pumanaw na si G. Fernando Poe, Jr.  Pls. pray 4 d eternal repose of his soul.

Dali-dali kong binuksan ang radyo, umaasang nawa ay kuryenteng balita na naman ito tulad kaninang hapon nang kumalat sa text na yumao na si FPJ, ngunit hindi.  Kinumpirma na ito ng media.  Sa DZMM, matapos ang balita mula sa St. Luke’s Hospital, pinatugtog ang Tears in Heaven.

Isinulat ko rin sa bulletin board ng dormitoryo “DA KING IS DEAD, LONG LIVE DA KING!”

Kinabukasan, ang aking pag-uulat sa pamamagitan ng PowerPoint sa kursong Science, Technology and Society.  Sa huling bahagi ng aking ulat, ipinamalas ko sa malaking klase ang dalawang larawan ni FPJ.  Inialay ko ang aking ulat sa kanyang karangalan.

Dahil nasira ang antenna ng dormitoryo, tanging radyo lamang ang aking pinagkukunan ng balita.

Nakauwi na ako sa Tarlac para sa bakasyong pangkapaskuhan nang mapanuod ko ang samut-saring mga programa at balita na nairekord ng aking Tito Kok-Chin sa VHS.  Dahil dito ako ay nagnais na maging bahagi ng mga taong nakikiramay, upang mapadagdag sa mga nakapila at nagsasabing hindi mamamatay ang Hari sa puso ng mga Pilipino.  Ninais kong maging bahagi ng makasaysayang tagpong ito kahit man lang maging isa sa mga nagtyagang pumila upang makita ang Hari.

Nagpaalam ako sa aking ama at sinabi kong makikisabay na ako sa kanya sa kanyang pagbalik sa Maynila, nais kong tumungo sa simbahan ng Sto. Domingo.  Hindi siya pumayag, masama ang kanyang kutob na baka guluhin ang lamay ng mga mapagsamantala, at sundan ko rin si Da King.  Inulit ko ang aking hiling, tumanggi siyang muli.

Pinakiusapan ko ang aking ina na siya na ang makiusap, na sabihin sa kanyang ayokong manghinayang sa huli na hindi ako nakapunta sa lamay ni FPJ.  Na kahit hindi niya ako isama sa Maynila, ako ay aalis din.

Kinabukasan, Sabado, sa oras na 8:00 NU, sabay kami ng aking amang umalis patungong Maynila.

2004-12-18-001 Sto. Domingo Church...

11:00 NU:  Hinatid ako ng aking ama sa Sto. Domingo.  Sinundan ko ang dulo ng pila ng mga taong nagtungo sa lamay ni FPJ, mula Sto. Domingo Ave., natagpuan ko ito sa P. Florentino.  Nakasama ko sa pila si G. Angelo Tabaquero ng Kabite.  Ilang minuto lamang ang lumipas, pagtingin namin sa likuran, ang dami nang tao.  Inilabas ko ang aking dalawang lumang magasin na naiukol sa kasal ni FPJ kay Susan Roces noong Pasko ng 1968.  Biniro ko si Dad noong umaga na kung ipapakita ko ito sa simbahan, baka mapansin ako ng media.  Tinignan ng mga kasama ko sa pila, pati na rin ng mga manlalako, ang aking mga magasin.  Bumili din ako ng bagong edisyon ng Insider na tungkol lahat sa buhay ni FPJ.

2004-12-18-008 FPJ Will Never Be Forgotten

Si Xiao Chua kasama si Angelo Tabaquero.

Si Xiao Chua kasama si Angelo Tabaquero.

11:30 NU:  Tatlumpung minuto lamang ay nasa loob ng ako kapilya ni St. Martin de Porres, tila di gaanong mahaba ang pila sa tanghali.  Yakap-yakap ko ang mga lumang magasin, dumaan ako sa harapan ng kabaong.  Sinulyapan ko ang labi ni Ronald Allan Kelley Poe, tapos ay kinuhanan ko ito ng litrato.  Si FPJ na puno ng aksyon at sigla sa pelikula at pulitika ay nakita ko nang isang malamig na bangkay, ako’y nanlumo, nanginig at nangilabot.  Hinawakan pa ako ng nagbabantay ng kabaong dahil muntik na akong matumba.  Patay na nga ang Hari ng Pelikulang Pilipino.

2004-12-18-011 Da King of Philippine Cinema

Matapos akong pumila, itinanong ko kung paano ko maaaring makausap ang balo na si Ms. Susan Roces upang makapagbigay ng personal na pakikiramay at maipakita ang mga lumang magasin.  Sabi ng aking pinagtanungan na wala pa si Ms. Susan subalit maaari akong magtanong sa gate na pinapasukan ng pamilya.  Pumunta ako, at nagpakilalang estudyante ng kasaysayan sa UP Diliman.  At tulad ng inaasahan, sa tuwing naririnig ang pangalan ng aking eskwelahan, ako’y malugod na tinanggap, at nakilala ko ang mga FPJ Boys (tulad nina Mhon Esguerra, Joe Andrade at Julian Palad, III, at ang tanyag na cinematographer na si Romy Vitug.  Dahil sa mga lumang magasin, naaliw sila sa akin at nakakwentuhan ko na sila.  Nang malaman nilang ako’y estudyante ng kasaysayan, inilabas nila ang iba’t ibang paksa sa usapan—Ang pagkamatay ni Andres Bonifacio, Balangiga, Ninoy, Erap, etc. etc.  Napakagandang isipin na ang hamak na iskolar ng bayan mula sa Tarlac ay nakaututang-dila ang mga nakasama ni FPJ.

Si Xiao kasama si Romy Vitug.

Si Xiao kasama si Romy Vitug.

1:00 NH:  Dumating ang kapatid ni FPJ na si Freddie Poe.  Naisipan ni Julian Palad na ipakita ang lumang larawan ni Freddie mula sa aking magasin.  Napawika si Freddie, “Wala namang gaanong nag-iba, di ba?”  Nang makita ng ABS-CBN reporter na si Kristel Aliño ang magasin, kinunan nila ang mga larawan sa loob at itinanong nila kung sino ang may-ari ng mga ito.  Itinuro nila ako at napansin na ako ng media.  Kinapanayam ako ng TV Patrol World at ni Jason Torres, reporter ng ABC-5 sa pag-aakalang ako ay isang fanatico ni FPJ.  Napansin din ako ng isang writer ng ABS-CBN at inalok ako na sumama sa studio at ako ay kakapanayamin ng live sa Ek Channel (Nagtanong ako kung ano yun at isa pala yung programa sa ABS-CBN).  Sumama sa akin si Julian at kami ay dinala sa ABS-CBN Complex.  Nakakwentuhan ko si Julian sa loob ng Studio 5.  Siya raw ay kaklase ni Robin Padilla, lumabas na sa ilang show sa ABS-CBN at nakasama si FPJ sa nakaraang dalawang taon.  Si “manager” (taguri ng mga FPJ Boys kay Da King) ay talagang matulungin raw.  Ayon sa kanya, kung buhay pa ang FPJ, matutuwa daw iyon sa akin pag nakita yung mga magasin at magbibigay daw agad ng Php 20,000.00, ganoon siya kagalante.  Sinabihan ko ang aking ama, ina at ilang kaibigan na ako ay lalabas sa TV.  Pinakiusapan ko si Tito Kok-Chin na irekord ang aking paglabas.

Si Freddie Poe, tinitingnan ang aking PFJ memorabilia, kasama ang stuntman na si Julian Palad.

Si Freddie Poe, tinitingnan ang aking PFJ memorabilia, kasama ang stuntman na si Julian Palad, III.

1:30 NH:  Ipinakilala sa akin ni Julian ang isa sa mga direktor sa ABS-CBN.  Matapos noon, sa pamamagitan ng food stub na ibinigay sa amin ng Ek Channel na nagkakahalaga ng Php 40.00 ang isa, kumain kami ni Julian sa loob ng ABS-CBN.  Nakilala pa namin ang ilang mga babaeng dancer sa MTB.  Sinabi niya sa akin na ang aking pagpunta sa Sto. Domingo ay nagpapatunay na may Diyos at may dahilan na ako’y napadpad sa tamang panahon.  Ang paglabas ko sa TV ay regalo ni FPJ sa akin aniya.  Na kahit na siya ay yumao na ay natulungan pa rin niya ako kahit papaano.

2:00 NH:  Tumungo kami ni Julian sa Studio 4 ng ABS-CBN at naabutan na namin ang mga FPJ fans na nagkakantahan.  Nasasalamin sa kanila di lamang ang kanilang malalim na paghanga kay FPJ, kung hindi ang kanilang desperasyon sa buhay, na kanila nang iniasa ang kanilang kinabukasan kay Panday. Nakita ko rin si Xavier Gravides, ang aking kaklase sa Sosyolohiya 142, na kung dati bilang isang aktibista ay tinitira ang ABS-CBN, ngayo’y nagtatrabaho na dito.

Dominic Ochoa at Jaja Bolivar, mga unang nagpanayam ng live kay Xiao Chua.

Dominic Ochoa at Jaja Bolivar, mga unang nagpanayam ng live kay Xiao Chua.

2:30 NH:  Dumating na ang mga sikat na mga host at panauhin ng Ek Channel-Y Speak Tribute Special na alay sa Da King, Fernando Poe, Jr.  Nang ipakita si Dominic Ochoa na kasama ang mga fans ni FPJ, naroon ako sa kanyang gilid.  Magiliw si Dominic sa mga fans.  Kinausap ko din ang isa pang kakapanayam sa akin, ang cute na cute na si Jaja Bolivar na nagtapos pala sa UP!  Napakabait niya sa akin, actually.  Matapos ang panayam ni Ogie Diaz sa kontrobersyal na si Karen Davila, na pinagtampulan ni Susan Roces ng kanyang galit sa ABS-CBN, ayun na ang aking “Three Minutes Of Fame:”

[Nasa youtube:  http://www.youtube.com/watch?v=6FUUKmAeghY]

Studio 5

Ogie Diaz:  Dominic, heto na… tatawagin naman natin, mga kaibigan, si Dominic para maikwento naman niya sa atin kung ano naman ang mga memorabilia na ipinakita sa kanya ng mga tagahanga ni FPJ.

Studio 4

Dominic Ochoa:  Yes, thank you so much Ogie and Ms. Karen Davila, at least malinaw na lahat ang mga bagay-bagay na ganyan.  Kasama ko po ngayon si Jaja at si Michael Chua na may-ari ng mga FPJ memorabilia na nakikita po natin ngayon.

Jaja Bolivar:  Yes, thank you, Dominic, on a lighter note Michael ano ba ang hawak mo ngayon?

Michael Chua:  Ito ay isang special magazine noong wedding ni Fernando Poe, Jr at ni Susan Roces noong December 25, 1968.

Jaja:  Yes, bakit ba mayroong kang kopya nito?

Michael:  Ah, ito’y ano…actually ako kasi’y isang Filipiniana collector dahil history student ako sa Diliman.  So, I brought this in a shop sa Cubao.  And then…

Dominic:  Cubao?  Kailan mo binili ito?

Michael:  Ah, last year.

Dominic:  Ah last year lang.

Michael:  Sabi ko, “Wow!  This is [a] historic document.

Dominic: Michael, are you an FPJ fan?

Michael:  Uhm, sasabihin kong tagahanga ako pero hindi kasing lalim ng pagmamahal ng mga tao na nasa paligid ko ngayon, but I can say na, uhm, tayo kasing mga Pilipino, ako lumaki sa mga pelikula ni FPJ, pinapanood ko yan.

Dominic:  Ako kinalakihan ko siya talaga.

Jaja:  Yes, oo, Michael, ano ba ang highlights ng wedding of the year noong 1968.  Can you tell us some trivia about the wedding.

Dominic:  Ako, meron akong alam bago si Michael, sila papunta naghoneymoon sila sa Tokyo, ayan o (tatawa), sige Michael.

Jaja:  ah, ok, ayan.

Michael:  (Bubuklatin ang magasin) Ito yung gown, 3:00 AM palang ay naghahanda na sila for the wedding ano, and then, kasi 7:00 AM yung wedding, napakaunusal nga kung ngayon.  Yan yung gown niya na dinesign ni, if I’m not mistaken, Pitoy Moreno, ano?  Tama ba?

Jaja:  Yes!

Michael:  And then, ito yung hitsura ni Da King nung hinihintay na niya yung ano, ang gwapo…

Jaja:  Sabi nga ni Dominic sino angt kamukha niya?

Dominic:  Kamukha ito nung kaibigan kong si Shintaro Valdez.  Si FPJ.

Jaja:  (Tatawa)

Dominic:  Gwapo at matipuno.

Dominic:  Pero ito mayroon akong nabalitaan dito kay Michael, na si Michael pala ay taga-Tarlac at ikaw ayaw kang payagan ng tatay mong pumunta dito para bisitahin si FPJ, at tumakas ka.

Michael:  Nag-aalala…Hindi ako tumakas, pinilit ko siya, nag-aalala siya na baka raw may mangyari and whatever, but I said, sayang ito, ito yung pagkakataon ko na ipakita sa lahat ng Pilipino na si FPJ, kahit na hindi fan yan, basta lahat ng Pilipino, nakaugat dyan si FPJ…

(Palakpakan)

Michael:  At saka nasa kamalayan na yan ng Pilipino.

Jaja:  Exactly.  Thank you very much Michael Chua.

Dominic:  Right, thank you.

Michael:  Marami pong salamat.

Matapos ng aking munting paglabas sa telebisyon, ilang kaibigan ang nagtext at tumawag.  Matapos noon ay lumapit na ako sa mga personalidad na naroroon upang makapagpalitrato, humingi ng autograph at makipag-ututang dila:  FPJ Impersonator Bobby Henson, Berting Labra, Jaja Bolivar, Angelika dela Cruz, Ryan Agoncillo, Ramon Zamora, Dominic Ochoa, Vandolph Quizon, Dennis Padilla, FPJ Stuntman Andy Laura, Fred Panopio, Matet de Leon, Robert Seña, Jamie Rivera, Amanda Page, Karen Davila, Ogie Diaz, at Rica Peralejo.

Kasama si EPJ.

Kasama si EPJ

Kasama si Berting Labra

Kasama si Berting Labra

Kasama si Ramon Zamora

Kasama si Ramon Zamora

Kasama si Vandolph Quizon

Kasama si Vandolph Quizon

Kasama si Fred Panopio (umawit ng Pitong Gatang)

Kasama si Fred Panopio (umawit ng Pitong Gatang)

Kasama si Karen Davila

Kasama si Karen Davila

Ilang mahahalagang tagpo ng aking pakikipag-ulayaw sa mga personalidad.  Nakipagkwentuhan ako kay Berting Labra tungkol kay FPJ na kanyang nakasama sa maraming pelikula, unang-una na ang Lo-waist Gang.  Ako’y nag “Sieg Heil” kay Ramon Zamora at kinuwento sa kanya na nirekord ko ang panayam sa kanya sa dokumentaryo ng ABS-CBN.  Sinabi ko na ipagpatuloy ni Bobby Henson ang kanyang sinagawa upang kahit papaano manatiling buhay si FPJ, ikinuwento rin niya sa akin ang kanyang karanasan sa huling rally ni FPJ noong tumakbo siya sa pagpangulo, na nang tawagin si FPJ, siya ang unang lumabas.  Nang sabihin ko kay Vandolph na napanood ko ang kanyang ipinakitang emosyon nang mabalitaang mamatay ang kanyang ninong, kanyang winika sa akin, “Hindi nila ako naintindihan noon, mali naman ako.”  At sinabi kong naiintindihan ko siya sapagkat hindi inaasahan ang kanyang pagyao, na akala ko ay nakakaligtas pa siya.  At sinabi niyang hindi rin niya ito mapaniwalaan dahil si FPJ ay malakas pa naman.  Kapansin-pansin na si Vandolph pala ay magalang, madaling lapitan ay accommodating naman.  At kahit medyo hindi ako sang-ayon sa kanyang ginawa sa harapan ni Susan Roces, pinuri ko naman si Karen Davila sa kanyang pagiging totoo sa napakahirap na sitwasyon na iyon.  Kung saan siya ay nagpasalamat.

2004-12-18-039 Da King Is Dead...

5:00 NH:  Kinapanayam ako ng TV Patrol World ukol sa mga memorabilia at kay FPJ.

Kinapanayam para sa TV Patrol World pero actually, wala silang pinalabas.  Ginamot lang nila ito para makuha ang mga imahe sa aking memorabilia.

Kinapanayam para sa TV Patrol World pero actually, wala silang pinalabas. Ginamot lang nila ito para makuha ang mga imahe sa aking memorabilia.

5:30 NH:  Bumalik ako sa Sto. Domingo.  At dahil kilala na ako ng bantay, ako ay pinapasok sa gate ng mga pamilya at media.  Tinangka kong pumasok sa pintuan ng pamilya subalit ako ay pinigil.  Naghintay pa ako ng tamang panahon upang makapasok sa kapilya.  May nakakilala pa sa akin na dalawang dilag dahil sa aking paglabas sa telebisyon kanina.  Pinanood ko din ng live ang news update ng ABC-5 ng 7:00 NG.  Wala pa ring patid ang pila.  At kung makakapagtiis sila ng tatlo hanggang apat na oras sa pagpila, isang pilang kilometro ang haba, ay masasabing mahal nga talaga ng Pilipino si FPJ.  At dahil alam kong marahil hindi ko na maipapahatid kay Ms. Susan Roces ang aking personal na pakikiramay at paghanga, ay minabuti kong lapitan ang kapatid ni FPJ na si Freddie Poe upang ibigay ang pakikiramay ng pamilya Chua ng Tarlac sa pamilya Poe.

2004-12-18-056 Inside The Chapel of Da King

7:30 NG:  Nakita ko si G. Joe Andrade na pinuno ng mga taga-suporta ni FPJ at ngayon ay koordineytor sa libing ni FPJ.  Naalala naman niya ako ngunit sinabi niya sa akin na ako na ang humanap ng diskarte kung paano papasok sa loob ng kapilya.  Kaya naman, nagpakilala akong isang estudyante ng UP at pinakiusapan ko ang mga pulis na padaanin ako sa rehas.  Noong una ay hindi sila pumayag ngunit pagtalikod ko, muli akong tinawag at pinapasok rin ako.  Umupo ako at nakatabi ang isang muslim na babae na ang pangalan ay Rashila Alpha na nagmula pa sa Visayas at palilipasin na lang ang mga araw sa Sto. Domingo upang sa huling sandali ay makapiling si FPJ, pinakain pa niya ako ng biskwit ng muslim at nag-aalok pa ng baon-baong tubig.  At dahil napansin na naman ang memorabilia kong mga magasin, kaming dalawa ay kinapanayam ng isang taga Abante Tonite na si G. Aries Cano na ilalabas sa mismong araw ng libing ni FPJ.  Isa pa sa aking mga nakilala ay isang kompositor na si Rey M. Grande na nagmula sa Amerika at inalayan si Susan Roces ng mga awit para kay FPJ, ilan sa mga ito ay ang “Ninakaw na Pangarap,” at “The Final Battle.”  Mayaman o mahirap, may-pinag-aralan o wala, Kristiyano o Muslim, kaming lahat ay nagsama-sama sa pagdadalamhati, at pinagkaisa ng aming paghanga sa Hari ng Pelikulang Pilipino, na hindi lamang pala bayani sa pelikula, kundi bayani sa tunay na buhay sa dami ng kanyang natulungan at hindi ipinaalam sa madla.  Sa tagpong iyon, inisip ko na ako ang kinatawan ng mga bagong henerasyon, na hindi naman talagang tagahanga ni FPJ, ni hindi nga siya ibinoto noong nakaraang halalan, subalit lumaki pa rin sa panonood ng kanyang mga pelikula at subconsciously ay ginawa siyang modelo ng lalaking Pilipino at naging tagasunod ng mga aral na kanyang ibinabahagi sa pelikula.  At kahit na siya’y nabahiran na ng putik ng maruming pulitika, na maaaring naging sanhi pa ng kanyang kamatayan, ay mahirap ng matibag ang kanyang limang dekadang ambag na nagpataas ng antas ng pelikula at kalinangang Pilipino.  Nagpapatunay lamang na tunay nga, kahit hindi die-hard FPJ fan, basta ikaw ay Pilipino at nakapanood ng kanyang mga pelikula, nakapaloob sa ‘yo si FPJ.  Si FPJ ay nakapaloob na sa kalinangan at kamalayang Pilipino.

Mula sa Abante Tonite December 22, 2004.

Mula sa Abante Tonite December 22, 2004.

9:30 NG:  Natapos na ang misa sa Sto. Domingo ngunit hindi ko pa rin makita si Ms. Susan Roces, hindi na ako makakapaghintay at lumalalim na rin ang gabi.  Muli ko binalikan ang labi ni FPJ.  Kinuhanan ko ulit siya ng larawan, yumuko at ibinulong, “Rest in peace po!”

2004-12-18-057 Ronald Allan Kelley Poe (1939-2004)

Sa aking paglabas, inabutan ako ng Royal Lite, at tila hindi pa rin gabi at nagpapatuloy ang piyesta.  Mas marami na ang mga tao.  May ilang malalaking tabing na ipinapalabas ang pelikulang Hagedorn na kinatampukan siyempre ni Da King.  Ang pila ay lalong mas mahaba, at kinausap ko ang Hari sa aking isipan, “Look, there’s a line out there that stretches for miles, it only goes to show that your efforts were not wasted and recognized.  And through your excellence and dedication in cinema you showed your love to the Filipino people, you are now loved in turn.”

At kahit nakalayo na ako ng Sto. Domingo, tumatakbo pa rin sa akin ang awit ni FPJ sa pelikulang Batang Quiapo na paulit-ulit na pinatutugtog sa paligid ng simbahan—na sa kanyang pagkamatay ay lalong nagkaroon ng kahulugan at naging mas makabagbag-damdamin:

Kung natapos ko ang aking pag-aaral

Disin sana’y mayroon na akong dangal

Na ihaharap sa ‘yo at ipagyayabang

Sa panaginip lang ako ay magdiriwang

 

Kung di dahil sa barkada ay tapos ko na

Ang pag-aaral na nagbibigay ng halaga

Sa awitin kong ito ko lang madarama

Mga pangarap kong walang pangamba

 

Doon ay kaya kong ipunin lahat ng bituin

Doon ay kaya kong igapos ihip ng hangin

Doon ay kaya kong ipagbawal buhos ng ulan

Sa panaginip lang kita nahahagkan twina

Doon lang…

Ngunit hindi lamang sa panaginip natin makakadaupang-palad muli si Da King, kundi sa ating mga puso at mga isipan.  Pinupuri ko ang Diyos na nabuhay at lumakad sa mundo ang isang FPJ, na lalong nagbigay kulay sa ating pagka-Pilipino.

Ika-21 ng Disyembre 2004, 11:00 NU,

5058 Polara Lane,Fairlane Subd.,

Lungsod ng Tarlac

Post Script:

Si Da King, Fernando Poe, Jr. ay hinimlay ng kanyang pamilya, kasama ng sambayanang Pilipino, noong umaga ng Ika-22 ng Disyembre 2004 sa libingan ng mga Poe sa Manila North Cemetery, matapos ang isang apat na oras na martsa mula sa Simbahan ng Sto. Domingo na dinaluhan ng daan-daang libong tao.  Bukang liwayway nang magsimula ang martsa, na tila sumasagisag na nagsimula na rin ang ang martsa tungo sa minimithiing Bagong Umaga ni Da King.  Bagama’t ang masa ay galit na galit sa sinasabing pag-agaw ng kasalukuyang pangulo sa panalo ni Da King, nakitang ang lahat ay nagkaisa sa kapayapaan upang ihatid si Da King sa huling hantungan, wala nang iba pa…

FPJ - Martsang Libing Tungo sa Bagong Umaga 08

XIAOTIME, 14 December 2012: IMAHE NG BAYANI, Pagbabalik-tanaw sa Alaala ni Fernando Poe, Jr.

Broadcast of Xiaotime news segment yesterday, 14 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Si Ronald Allan Kelley Poe noong kanyang kasal kay Jesusa Purificacion Sonora a.k.a. Susan Roces, noong December 25, 1968, mula sa koleksyon ng Sinupang Xiao Chua.

Si Ronald Allan Kelley Poe noong kanyang kasal kay Jesusa Purificacion Sonora a.k.a. Susan Roces, noong December 25, 1968, mula sa koleksyon ng Sinupang Xiao Chua.

14 December 2012, Friday:  http://www.youtube.com/watch?v=13oRBZq4aOw

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Binabati ko ang mga delegado ng National Rizal Youth Leadership Institute na ngayon ay nasa Lungsod ng Baguio mula sa amin sa Order of the Knights of Rizal.  Enjoy tayo diyan.  Walong taon na ang nakalilipas ngayong araw, December 14, 2004 nang sumakabilang buhay si Ronald Allan Kelley Poe.  Huh???  Who’s that Pokemón???  Siya na nga ang Hari ng Pelikulang Pilipino na si Fernando Poe, Jr. na mas kilala bilang si FPJ, o Da King.  Noong December 18, 2004, sa kabila ng alinlangan ng aking nanay, lumuwas ako mula sa aking pagbabakasyon sa Tarlac pa-Maynila at hinatid ako ng aking ama upang makipila upang matanaw ang labi ni FPJ.

Ang larawan ng pagbisita ni Xiao Chua sa labi ni Fernando Poe, Jr. dala-dala ang kanyang FPJ memorabilia ay naging frontpage pa ng Abante, December 18, 2004.

Ang larawan ng pagbisita ni Xiao Chua sa labi ni Fernando Poe, Jr. dala-dala ang kanyang FPJ memorabilia ay naging frontpage pa ng Abante, December 18, 2004.

Ang haba ng pila.  Bakit ganoon na lamang ang pagmamahal ng mga tao kay Da King, e artista lang naman daw siya.  Liwanagin natin.  Isinilang si FPJ noong August 20, 1939 kina Allan Fernando Poe y Reyes at Elizabeth “Bessie” Kelley y Gatbonton.

Mula sa bahay-dagitab na Video 48, na pinagkunan ng maraming larawan ng TV segment.

Mula sa bahay-dagitab na Video 48, na pinagkunan ng maraming larawan ng TV segment.

Kahit anak ni Fernando Poe, Sr. na isa sa pinakasikat na artista ng kanyang panahon, nagsimula siya bilang messenger ng mga film company at di naglaon, stuntman???  Ang pelikulang Lo Waist Gang ang nagpasikat sa kanya noong 1957.  Di naglaon, hindi lamang siya naging action star, naging direktor na rin ng pelikula sa ngalang Ronwaldo Reyes.  Nagkamit ng maraming parangal at naging box office king.  Ngunit bakit nga ba nag-click si FPJ?  Ayon sa mga sanaysay nina Zeus Salazar, Prospero Covar at Agustin Sotto sa aklat na “Unang Pagtingin sa Pelikulang Bakbakan,” ang pelikulang aksyon ay maituturing na modernong bersyon ng mga sinaunang epiko na nagpapakita ng naratibong liwanag-dilim-liwanag.  Isasalaysay ang mapayapang buhay ng bida o bayani ng epiko at nang kanyang pamilya sa kanyang bayan, matapos ay darating ang kalaban na sisira sa kaayusan, at sa huli, ipaglalaban ng bayani ang kanyang bayan at matatamo ang magandang katapusan ng kwento.

Si FPJ bilang bayani sa pelikula.  Mula sa PCIJ.

Si FPJ bilang bayani sa pelikula. Mula sa PCIJ.

Si FPJ bilang bida sa pelikula ay tila kinatawan din ang bayani ng mga epiko sa Pilipinas.  Makisig, may mabuting kalooban, may charm sa kababaihan, matapat na kaibigan, simpleng manamit at hindi hiwalay sa bayan at mga maralita, protektor ng mga maliliit, pasensyoso pero pag nagalit parang bulkan, hindi nananakit ng babae, at puwede mo siyang saktan pero hindi ang kanyang pamilya.  Kahit ang pinakasikat niyang papel bilang “Ang Panday” ay kaugnay ng sinaunang manglilinang sa Pilipinas.

Lam-ang, bayani ng epiko.

Lam-ang, bayani ng epiko.

Ang panday, bayani.

Ang panday, bayani.

Kaya ang kanyang isinabuhay sa pinilakang tabing ay ang modelo ng isang tunay na Pilipino.  Kaya naman ang laking kabalintunaan na ang modelo ng tunay na Pilipino ay pinaratangan nang siya ay tumakbo bilang pangulo noong 2004 na may dugong Amerikano na dapat ay madisqualify.  Ang katanungan na lamang ay ito:  ang imahe ba ni FPJ ay pareho rin sa kanyang imahe sa likod ng pinilakang tabing.  Lumabas na lamang ang mga kasagutan nang siya ay mamatay.  Hindi man siya perpekto at terrible raw kung magalit, siya ay simpatiko at mapagmahal lalo na sa kanyang swani, si Ma’am Susan Roces.

Tatlong hari:  Sina Dolphy,  FPJ at Erap Estrada sa Palasyo ng Malacanang.

Tatlong hari: Sina Dolphy, FPJ at Erap Estrada sa Palasyo ng Malacanang.

Nagnais arugain ang mga maliliit sa industriya ng pelikula at isa sa mga nag-isip ng MOWELFUND kasama sina Erap at Dolphy.  May mga aktibista rin na nagsasabi na kahit na ninong niya sa kasal ang Pangulong Marcos, hindi nagkait ng tulong sa mga nakikibaka laban sa diktadura.

Ninong Andy:  Si Ferdinand Marcos noong kasal nina FPJ at Susan Roces, Pasko ng 1968.

Ninong Andy: Si Ferdinand Marcos noong kasal nina FPJ at Susan Roces, Pasko ng 1968.

Kapag nagbibigay ng relief goods, hindi nagsasabi na ito ay galing sa kanya.  Nitong nakaraang Hulyo, tinanggap na ng pamilya ni FPJ mula kay Pangulong Noynoy Aquino ang gawad para sa kanya na Pambansang Alagad ng Sining sa Pelikula, pagkilala sa kanya bilang tunay na bayani ng ating sining at kultura.

Paggawad ng Pambansang Alagad ng Sining para sa pelikula para kay Fernando Poe, Jr. mula sa "tunay" na pangulo ng Pilipinas, Noynoy Aquino.  Tinanggap nina Susan Roces at ng kanilang anak na si Grace Poe-Llamanzares, 2012.

Paggawad ng Pambansang Alagad ng Sining para sa pelikula para kay Fernando Poe, Jr. mula sa “tunay” na pangulo ng Pilipinas, Noynoy Aquino. Tinanggap nina Susan Roces at ng kanilang anak na si Grace Poe-Llamanzares, 2012.

Sa kanyang mga pelikula, ipinakita ni FPJ na ang bayani ay hindi dapat nahihiwalay sa kanyang bayan tulad ng linya niya bilang si Asedillo, “San Antonio, hindi ako maaaring magtaksil sa inyo.  Huwag niyo akong talikuran, kayo ang batis, ang ilog at ang dagat, at ako ay isda, paano ako mabubuhay kung wala kayo.”

32 tulad ng linya niya bilang si Asedillo

Ang bayani rin ay laging nagbibigay ng pag-asa, tulad ng kanyang paalala ukol sa ating maralita, “Huwag niyo silang aalisan ng pag-asa. Baka yun na lang ang natitira.”  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan and that was Xiao Time.

(Zaide DLSU Manila at PTV, 6 December 2012)

XIAOTIME, 13 December 2012: EMILIO JACINTO, Ang Tunay na Utak ng Himagsikan

Broadcast of Xiaotime news segment last Thuesday, 13 December 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Postcard boy:  Emilio Jacinto

Postcard boy: Emilio Jacinto

13 December 2012, Thursday:  http://www.youtube.com/watch?v=Nt_XoWnzxGA

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Alay po ang episode na ito sa alaala sa namayapang asawa ng aking tita, si Wilmar “Tito Willie” Cadaing na ka-birthday ng bayaning aking tatalakayin sa araw na ito.  Isa pang batang bayani ang ating tatalakayin ngayon araw na ito.  137 years ago sa Sabado, December 15, 1875, ipinanganak sa Trozo, Maynila ang isa sa ating pambansang bayani na si Emilio Jacinto.  Kung si Rizal ang tinatawag kong first emo, puwede kayang si Jacinto ang second emo dahil parehong one sided ang hati ng kanilang buhok, haha, biro lang.

Monumento ni Jacinto malapit sa City Hall ng Maynila sa likod ng Bantayog ni Bonifacio.  Kuha ni Xiao Chua.

Monumento ni Jacinto malapit sa City Hall ng Maynila sa likod ng Bantayog ni Bonifacio. Kuha ni Xiao Chua.

Bata pa lamang siya, natutunan na niyang mangastila, ngunit hindi hadlang ito upang makalimutan niyang hasain ang husay niya sa Wikang Tagalog.  Sa hirap ng buhay, binibili lamang siya ng mga segunda manong damit na hindi natubos sa prendahan, naging tampulan ng tukso si Jacinto.  Sa kabila nito, nakakuha ng magandang edukasyon, sa pribadong paaralan siya nagtapos ng elementarya at nagtapos ng Batsiller en Artes sa Colegio de San Juan de Letran.  Nag-aabogasya siya sa UST nang sumiklab ang rebolusyon noong 1896.  Kailangan niyang tumigil.

Andres Bonifacio at Emilio Jacinto, detalye ng monumentong nilikha ni Guillermo Tolentino sa Caloocan.

Andres Bonifacio at Emilio Jacinto, detalye ng monumentong nilikha ni Guillermo Tolentino sa Caloocan.

Noon kasing 1894, 19 years old pa lamang siya, sumapi siya sa Katipunan at kinuha ang alyas na “Pingkian” na ang kahulugan ay “talaban” halimbawa sa mga bolo.  Napansin siya ng Supremo Andres Bonifacio at ginawang pinakamalapit niyang tagapayo at naupo sa mga posisyong kalihim, piskal, patnugot at naging heneral.

Emilio Jacinto at ang Kartilya, detalye ng bas relief sa Bantayog ng mga Bayani sa Mt. Samat, Pilar, Bataan.

Emilio Jacinto at ang Kartilya, detalye ng bas relief sa Bantayog ng mga Bayani sa Mt. Samat, Pilar, Bataan.

Minsan, gumawa silang dalawa ni Bonifacio ng magiging saligang batas ng Katipunan, ngunit nakita ni Bonifacio na mas maganda ang kay Jacinto kaya nagparaya siya kaya ang sa nakababatang Jacinto ang naging opisyal na aral na ginamit sa Katipunan, ang Kartilya.  Na nagpapakita sa atin na sa saligang batas ng Katipunan, mabuting kalooban ang pag-ibig ang kinakailangan upang guminhawa ang bayan, na siyang tunay na kalayaan.

Unang pahina ng limbag na edisyon ng Kartilya ng Katipunan.  Mula sa pribadong koleksyon ni Emmanuel Encarnacion.

Unang pahina ng limbag na edisyon ng Kartilya ng Katipunan. Mula sa pribadong koleksyon ni Emmanuel Encarnacion.

Naging editor ng Kalayaan, ang pahayagan ng Katipunan na sa isang edisyon lamang nito, dumami ang miyembro ng Katipunan mula 300 hanggang 3,000 na kasapi!  Gumamit sila ng mga konsepto at wika na naiintindihan ng bayan kaya sila naging epektibo.

Si Jacinto nagpupunit ng sedula, detalye ng monumento para sa Unang Sigaw ng Himagsikan sa Lungsod Quezon.

Si Jacinto nagpupunit ng sedula, detalye ng monumento para sa Unang Sigaw ng Himagsikan sa Lungsod Quezon.

Sa isang sanaysay dito isinulat ni Jacinto kung saan nagpakita ang isang magandang babae sa isang batang umiiyak, tinanong ng bata kung sino ang babae.   Ang sagot, “Nang dahil sa adhikain ko’y napagkakaisa ang mga tao at kinalilimutan ng bawat isa ang pansariling pakinabang at walang nakikita kundi ang higit na kabutihan ng lahat.  Ang pangalan ko ay KALAYAAN.”  Tama nga naman, tunay lang magiging malaya ang mga tao kung hindi silang nag-aaswangan.  Sa alyas na Dimas-Ilaw, sinulat niya ang mga sanaysay na “Liwanag at Dilim” at ang tulang “A La Patria.”

Si Bonifacio at Jacinto habang nangunguna sa Labanan sa Polvorin, San Juan del Monte.  Likhang Sining ng BayaniArt.

Si Bonifacio at Jacinto habang nangunguna sa Labanan sa Polvorin, San Juan del Monte. Likhang Sining ng BayaniArt.

Sa pagsiklab ng himagsikan, si Bonifacio at Jacinto ang namuno sa pagsalakay ng Katipunan sa Polvorin, San Juan del Monte, at matapos nito ay si Jacinto rin ang nagpanggap na Tsino sa isang barko upang itakas si Rizal.  Tumanggi ang national hero.

Si Emilio Jacinto sa labanan, likhang sining ni Florante “Boy” Beltran Caedo na itinayo noong Sentenaryo ng kapanganakan ni Jacinto.  Dito rin nakalibing ang mga labi ni Jacinto sa Himalayang Pilipino sa Lungsod Quezon.

Si Emilio Jacinto sa labanan, likhang sining ni Florante “Boy” Beltran Caedo na itinayo noong Sentenaryo ng kapanganakan ni Jacinto. Dito rin nakalibing ang mga labi ni Jacinto sa Himalayang Pilipino sa Lungsod Quezon.

Pebrero 1898, pinatay na ang kanyang mahal na Bonifacio, nagpatuloy siya sa paglaban sa Maimpis, Magdalena, Laguna.  Nasugatan siya sa hita at nahuli.  Sa kumbento ng Magdalena walang-awa siyang ibinagsak malapit sa hagdan.  Pinaniniwalaang ang mga bakas ng kanyang dugo ay narito pa rin sa mga sahig nito.  Nilinlang niya ang mga Espanyol at nakatakas.

Sahig ng kumbento ng Magdalena kung saan makikita raw ang mga bakas ng dugo ni Emilio Jacinto.  Kuha ni Xiao Chua.

Sahig ng kumbento ng Magdalena kung saan makikita raw ang mga bakas ng dugo ni Emilio Jacinto. Kuha ni Xiao Chua.

Namatay siya sa sakit na malaria sa edad na 23 noong April 6, 1899 sa Santa Cruz, Laguna.  Mukhang nag-iwan pa ng buntis na kabiyak sa puso na si Catalina de Jesus.  Sabi ng ilan, si Apolinario Mabini raw ang Utak ng Himagsikan habang si Jacinto ay Utak lamang ng Katipunan.  Sabi ng asawa ng Supremo, Gregoria de Jesus, paano nangyari yaon e 1898 pa lamang sasali si Mabini sa Himagsikan?  Kaya naman, kailangan talagang kilalanin si Emilio Jacinto bilang Utak ng Himagsikan na nagbigay ng saysay at moralidad sa magiging unang konstistusyunal na demokrasya sa Asya.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(DLSU Manila Library, 5 December 2012)

Ang tanging larawan ni Emilio Jacinto ay ang recuerdo de patay na ito na kinunan nang mamatay ang bayani.  Ang buntis na babae na nakatingin sa kanyang mukha ay si Catalina de Jesus.  Mula kay Dr. Ambeth Ocampo.

Ang tanging larawan ni Emilio Jacinto ay ang recuerdo de patay na ito na kinunan nang mamatay ang bayani. Ang buntis na babae na nakatingin sa kanyang mukha ay si Catalina de Jesus. Mula kay Dr. Ambeth Ocampo.