IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

XIAO TIME, 7 May 2013: PATROCINIO GAMBOA, BABAENG ESPIYA NA TAGA-ILOILO

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Patrocinio Gamboa.  Mula sa Women of the Revolution.

Patrocinio Gamboa. Mula sa Women of the Revolution.

7 May 2013, Tuesday:  www.youtube.com/watch?v=pI3zfPJFWDM

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  November 17, 1898, kahit na bantay-sarado ang mga Espanyol sa daan mula Jaro patungong Sta. Barbara, Iloilo, tatlong libong tao mula sa dalampasigan at looban ng Panay ang nagtipon sa paligid ng isang kawayang tagdan sa harapan ng Casa Municipal.

Ang Sta. Barbara Municipal Hall noong 2006.  Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Ang Sta. Barbara Municipal Hall noong 2006. Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Bakit sila naroon?  Isang bandila na katulad ng iwinagayway ni Pangulong Heneral Emilio Aguinaldo sa Kawit ang itinaas sa Sta. Barbara.  Ito ang unang pagkakataon na iwinagayway ang bandila ng Pilipinas sa Kabisayaan.  Pinasinayaan ni Heneral Martin Delgado ang pamahalaang rebolusyunaryo sa Panay!  Malapit sa itinataas na bandila, isang babae ang nakitang buong pagmamalaking nakatayo.

Isang malaking-malaking bandilang Pilipino na iniilawan tuwing gabi, sumasagisag sa pagiging bahagi nito sa kasaysayan ng bandila ng Pilipinas.  Nakaharap ito sa monumento ni Heneral Martin Delgado.

Isang malaking-malaking bandilang Pilipino na iniilawan tuwing gabi, sumasagisag sa pagiging bahagi nito sa kasaysayan ng bandila ng Pilipinas. Nakaharap ito sa monumento ni Heneral Martin Delgado.

05 Ito ang unang pagkakataon na iwinagayway ang bandila ng Pilipinas sa Kabisayaan

544803_308328595935470_1486652543_n

18 Maluwalhating nailusot ang bandila para sa pagdiriwang

Siya ang dahilan kung paano napunta kina Delgado ang bandila—Si Patrocinio Gamboa y Villareal.  Huh??? Who’s that Pokemón???  Isinilang sa isang kilalang pamilyang ilustrado sa Jaro, Iloilo, 148 years ago, April 30, 1865.  Isang pasaway, patago niyang binasa ang mga nobela ni Rizal at ang mga sulatin ng kababayan niyang si Graciano Lopez Jaena.  Sa pagsisimula pa lamang ng himagsikan sa Iloilo, bahagi na siya ng mga pinuno nito, sumasama sa mga lihim na pulong ng comite conspirador sa Molo simula March 1898.  Dahil bahagi ng alta-sociedad, naging epektibong tiktik o espiya para sa mga mapanghimagsik, ni hindi man lamang nakahalata ang mga Espanyol.  Gayundin, nangalap siya ng mga gamot, pagkain, armas at mga bala para sa mga rebolusyunaryo, nakilala sa tawag na Tia Patron.

Tia Patron.  Mula sa Adarna.

Tia Patron. Mula sa Adarna.

Si Xiao at ang isa sa mga bandilang Pilipino na ginamit noong himagsikan ni Heneral Martin Delgado.

Si Xiao at ang isa sa mga bandilang Pilipino na ginamit noong himagsikan ni Heneral Martin Delgado.  Nasa Museo ng Sta. Barbara.

Heneral Martin Delgado.  Mula kay Arnaldo Dumindin.

Heneral Martin Delgado. Mula kay Arnaldo Dumindin.

Nanguna siya sa paggawa ng bandila ng Pilipinas hango sa ginawa nina Marcela Agoncillo sa Hongkong at siya rin ang pinag-abutan ng saber na kaloob ni Aguinaldo kay Delgado.  Ang problema, mahihirapan silang makapuslit patungo kay Delgado dahil lahat ng dumadaan patungo ng Sta. Barbara ay mahigpit na kinakapkapan, at binabaril ng walang awa ang makitang rebolusyunaryo.  Walang lalake ang gustong magdala ng mga gamit na ito.  Tanging si Tia Patron ang nagpresinta.  Ibinalot niya sa katawan ang bandila bago nagbihis ng patadiong at nasa loob naman ng tartanilla o calesa ang espada na tinakpan ng dayaming bungalon.  Ang nagpanggap na kutsero ay ang batang tinyente na si Honorio Solinap.  Sa tuwing may checkpoint ng mga cazadores ng mga Espanyol, sisigawan ni Tia Patron ang kutsero niya sabay kurot, kagat at sapak tulad ng isang nagger na asawa.  Sa tuwa sa kanila ng mga sundalo, nakakalimutan nilang inspeksyunin ang mga ito.  Maluwalhating nailusot ang bandila para sa pagdiriwang.

Panandang pangkasaysayan kay Patrocinio Gamboa sa Jaro, Iloilo.

Panandang pangkasaysayan kay Patrocinio Gamboa sa Jaro, Iloilo.

Pandanang pangkasaysayan para kay Heneral Martin Delgado sa Sta. Barbara, Iloilo.

Pandanang pangkasaysayan para kay Heneral Martin Delgado sa Sta. Barbara, Iloilo.

Patuloy na nag-alaga ng mga sugatan at maysakit na mapanghimagsik maging sa pagdating ng mga Amerikano.  Nang alukin siya ng pamahalaan sibil ng pensyon, tinanggihan niya ito sa pagsasabing, “Ibinigay ko ang serbisyo ko bilang pag-aalay ng pag-ibig sa bayan.  Hindi ako himihingi ng kapalit sa mga paglilingkod ko.” Namatay siyang matandang dalaga noong November 1953.  Tia Patron, Manang Patrocinio, daluyan ng ginhawa ng himagsikan, at patunay na sa himagsikang nagtagumpay laban sa mga Espanyol, kasama rin ang mga Bisaya at mga babae!  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 26 April 2013)

Mula sa Museo ng Sta. Barbara.

Mula sa Museo ng Sta. Barbara.

XIAO TIME, 6 May 2013: ANG PAGBAGSAK NG CORREGIDOR

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Postcard ng mga Hapones ng pagsuko ng mga Amerikano sa kanila sa Malinta Tunnel, Corregidor.

Postcard ng mga Hapones ng pagsuko ng mga Amerikano sa kanila sa Malinta Tunnel, Corregidor.

6 May 2013, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=ch3P8OSO13A

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  71 years ago, May 6, 2013, bumagsak sa mga Hapones ang isla ng Corregidor.  Ang pinakahuling balwarte na bumagsak sa mga Hapones sa Asya.  Matagal nang tanggulan ang maliit na islang ito.  Ang Corregidor kasi ang unang dadaanan ng mga barko kung pupunta ng Manila Bay.

Isla ng Corregidor mula sa ere.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Isla ng Corregidor mula sa ere.  Tinawag ito ng mga Amerikano na “The Rock.” Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Ang Corregidor sa bunganga ng Look ng Maynila:  Hugis butete.

Ang Corregidor sa bunganga ng Look ng Maynila: Hugis butete.

Pinangalanan ito ng mga Espanyol na Corregidor, mula sa salitang corregir, to correct dahil dito raw tinitingnan kung tama ang mga dokumento ng mga pumapasok na barko.  Sinasabing koreksyunal o piitan din ang isla.  Gayundin, napagkakamalian ng iba na sakop ang Corregidor ng kalapit na tangway ng Bataan, ngunit nasa hurisdiksyon pala ito ng Cavite.  Naglagay ang mga Espanyol ng lighthouse at ng mga kanyon pero kahit gayon, nalusutan sila ng mga Amerikano noong 1898.

Isa sa mga lighthouse na itinayo ng mga Espanyol bago ang digmaan.   Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Isa sa mga lighthouse na itinayo ng mga Espanyol bago ang digmaan. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Noong panahon ng mga Amerikano, pinatatag nila ang isla.  Iba’t iba’t ibang mga gusali na titirhan ng mga sundalong nakahimpil doon ang itinayo at lihim din nila itong nilagyan ng 23 mga batteries o mga grupo ng malalaking kanyon.  Lihim dahil sa bawal noon ang sobrang pag-aarmas ayon sa mga pandaidigang tratado.  At dahil sa kapraningan sa digmaan ng Dekada 1920s, ipinatayo ang mga grupo ng mga tunnel na kilala natin ngayon bilang Malinta Tunnel.

Ang Topside (Mile Long) Barracks sa kanyang kasagsagan bilang tahanan ng mga sundalong Amerikano.

Ang Topside (Mile Long) Barracks sa kanyang kasagsagan bilang tahanan ng mga sundalong Amerikano.

Isang sundalong nag-eenjoy mangabayo sa harapan ng Post Headuarters.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Isang sundalong nag-eenjoy mangabayo sa harapan ng Post Headuarters. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Ang Topside Barracks, sinehan atbp. bago ang digmaan.  Mula sa corregidor.org.

Ang Topside Barracks, sinehan atbp. bago ang digmaan. Mula sa corregidor.org.

Ang Battery Way, ang huling battery na pumutok laban sa mga Hapones.  Mula sa US Army Military History Institute.

Ang Battery Way, ang huling battery na pumutok laban sa mga Hapones. Mula sa US Army Military History Institute.

Lingid sa kaalaman ng marami ngayon, ang isla ay mayroong apat na baryo, tatlong sinehan, isang simbahan, mga tindahan.  Nang sumiklab ang digmaan, sa Malinta Tunnel inilikas sina Heneral Douglas MacArthur, Pangulong Manuel Quezon at ang pamahalaang Komonwelt at ginawa rin itong ospital.

Barrio San Jose.  Mula kay Dr. Ricardo Trota Jose.

Barrio San Jose. Mula kay Dr. Ricardo Trota Jose.

Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Cine Corregidor.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Cine Corregidor. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Ang replica ng chapel na itinayo mula sa dating kinalalagyan nito bago pulbusin ng digmaan.

Ang replica ng chapel na itinayo mula sa dating kinalalagyan nito bago pulbusin ng digmaan.

Mga sundalo sa bukana ng Malinta Tunnel. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Mga sundalo sa bukana ng Malinta Tunnel. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Mga sundalo sa loob ng Malinta Tunnel.

Mga sundalo sa loob ng Malinta Tunnel.

Si Heneral Douglas MacArthur sa loob ng Malinta Tunnel.

Si Heneral Douglas MacArthur sa loob ng Malinta Tunnel.

Ngunit bago makuha ang Bataan, inilikas din sila at iniwan kay Heneral Jonathan Wainwright ang pamumuno sa Corregidor.  Mula sa isla, pinatatag ng radio broadcasts ng Voice of Freedom ang mga kawal Pilipino-Amerikano ngunit nang bumagsak ang Bataan, April 9, 1942, bilang na ang araw ng Corregidor.

Gng. Aurora A. Quezon, Gng. Jean Faircloth MacArthur, Pangulong Manuel L. Quezon, Arthur MacArthur, Maria Aurora Quezon, sa Corregidor, 1942.  Mula sa Philippine Diary Project.

Gng. Aurora A. Quezon, Gng. Jean Faircloth MacArthur, Pangulong Manuel L. Quezon, Arthur MacArthur, Maria Aurora Quezon, sa Corregidor, 1942. Mula sa Philippine Diary Project.

Si Heneral Jonathan Wainwright at Heneral MacArthur.  Mula sa ibiblio.org.

Si Heneral Jonathan Wainwright at Heneral MacArthur. Mula sa ibiblio.org.

Si Heneral Jonathan Wainwwright, nangayayat sa pagtatapos ng digmaan.

Si Heneral Jonathan Wainwwright, nangayayat sa pagtatapos ng digmaan.

Ang Bataan ang pinagkukunan nito ng malinis na tubig.  Ngunit alam ng mga Hapones na hanggang ang dalawang natitirang battery ng Corregidor ay pumuputok, ang Geary at ang Way, hindi nila makukuha ito.

Pagpapraktis ng pagpapaputok sa isa sa mga batteries.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Pagpapraktis ng pagpapaputok sa isa sa mga batteries. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Battery Hearn.  Mula sa lastchinaband.com.

Battery Hearn. Mula sa lastchinaband.com.

Ang isa sa mga kanyon ng Corregidor habang pumuputok noong Labanan sa Corregidor.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Ang isa sa mga kanyon ng Corregidor habang pumuputok noong Labanan sa Corregidor. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Labanan sa Corregidor.

Labanan sa Corregidor.

Kaya ginawa nilang impiyerno ang buhay ng isla hanggang noong May 2, ang Battery Geary na pinaglalagyan ng mga bala ng Corregidor ay nasapol ng isang bala ng kanyon ng mga Hapones.  Parang posporo na tumilapon ang mga malalaking kanyon nito at 27 crew nito ang agad na namatay.

Ang Battery Geary nang mapulbos.

Ang Battery Geary nang mapulbos.

Labi ng Battery Geary sa kasalukuyan.

Labi ng Battery Geary sa kasalukuyan.

Battery Geary ngayon.  Mula sa bakithindi.com.

Battery Geary ngayon. Mula sa bakithindi.com.

Battery Geary ngayon.

Battery Geary ngayon.

Isa sa mga kanyon na tumilapon sa Battery Geary.  Mula sa markmaranga.com

Isa sa mga kanyon na tumilapon sa Battery Geary. Mula sa markmaranga.com

At sa isang radio broadcast, isinuko ni Heneral Wainwright ang isla.  Ngunit kahit natalo tayo, tinanggal pa rin sa pwesto si Heneral Masaharu Homma dahil imbes na dalawang buwan lamang, limang buwan na nakuha ang buong Pilipinas, napahiya ng todo ang mga Hapones.

Isang rare photo, ibang anggulo, ng radio address ni Wainwright ng pagsuko ng Corregidor.  Mula sa tragedyofbataan.com.

Isang rare photo, ibang anggulo, ng radio address ni Wainwright ng pagsuko ng Corregidor. Mula sa tragedyofbataan.com.

Heneral Masaharu Homma.  Bigo.

Heneral Masaharu Homma. Bigo.

Pagsuko ng Corregidor.  Mula sa corregidor.org.

Pagsuko ng Corregidor. Mula sa corregidor.org.

Ang mga Hapones sa may topside ng Corregidor.

Ang mga Hapones sa may topside ng Corregidor.  Mula sa pacifiwrecks.com

At dahil sa delay, nakapagpadala pa ang Monkey Point Radio Station ng Corregidor ng mga mahahalagang impormasyon na magagamit sa Battle of Coral Sea at Midway na siyang nakatulong ng malaki sa pagkapanalo ng buong Digmaang Pasipiko.

Ang muling pagtataas ng bandilang Amerikano sa Corregidor nang muling mabawi ni MacArthur ang isla, March 2, 1945.  Mula sa pacificwar.org.au.

Ang muling pagtataas ng bandilang Amerikano sa Corregidor nang muling mabawi ni MacArthur ang isla, March 2, 1945. Mula sa pacificwar.org.au.

Ang pagtataas ng bandila ng Amerika sa muling nabawing isla sa pangunguna ni MacArthur.  Mula sa http://steveandmarciaontherock.blogspot.com/

Ang pagtataas ng bandila ng Amerika sa muling nabawing isla sa pangunguna ni MacArthur. Mula sa http://steveandmarciaontherock.blogspot.com/

Si MacArthur sa muling nabawing isla ng Corregidor.  Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Si MacArthur sa muling nabawing isla ng Corregidor. Mula sa Corregidor ni Alfonso Aluit.

Sa tuwing May 6 taun-taon, ang liwanag mula sa Pacific War Memorial nito ay tumatama sa gitna ng altar nito.  Sa katahimikan ng Corregidor ngayon, hindi mo maaalintana na naging piping saksi ito sa katatagan ng sundalong Pilipino-Amerikano.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Mall of Asia, 3 May 2013)

47 sa Pacific War Memorial nito ay tumatama

Si Xiao Chua sa Pacific War Memorial noong Abril 7, 2013.  Kuha ni John Ray Ramos.

Si Xiao Chua sa Pacific War Memorial noong Abril 7, 2013. Kuha ni John Ray Ramos.

Steve and Marcia Kwiecinski sa isang anibersaryo May 6 habang ang liwanag ng Pacific War Memorial ay nasa gitna mismo ng altar.  Mula sa http://steveandmarciaontherock.blogspot.com/

Steve and Marcia Kwiecinski sa isang anibersaryo May 6 habang ang liwanag ng Pacific War Memorial ay nasa gitna mismo ng altar. Mula sa http://steveandmarciaontherock.blogspot.com/

Topside (Mile Long) Barracks ngayon.

Topside (Mile Long) Barracks ngayon.

409869759_7fba8df2ee_z 644604_561898923831512_291675085_n 544878_561899003831504_1435669507_n 541480_561899033831501_181985652_n

Si Xiao Chua sa kanyang ikatlong pagbisita sa Corregidor, April 7, 2013.  Kuha ni John Ray Ramos.

Si Xiao Chua sa kanyang ikatlong pagbisita sa Corregidor, April 7, 2013. Kuha ni John Ray Ramos.

Si Xiao Chua habang hawak ang natural na namumulang "blood stone" sa Hotel Corregidor.  Kuha ni John Ray Ramos.

Si Xiao Chua habang hawak ang natural na namumulang “blood stone” sa Hotel Corregidor.  Nakakatuwa na sa Corregidor, The Rock, ang daming dugong dumanak.  Kuha ni John Ray Ramos.

XIAO TIME, 3 May 2013: RESPONSIBILIDAD NG MGA HAPONES SA DIGMAANG PASIPIKO

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

A Walk Through War Memories in Southeast Asia ni Shinzo Hayase:  Pagbalanse sa perspektibong Hapones at ng perspektiba ng mga nabiktima ng kanilang pananakop ng Asya.  Isang madaling basahin na gabay sa mga alaala at monumento ng Digmaang Pasipiko sa Timog Silangang Asya.  Inilimbag sa Pilipinas ng New Day.

A Walk Through War Memories in Southeast Asia ni Shinzo Hayase: Pagbalanse sa perspektibong Hapones at ng perspektiba ng mga nabiktima ng kanilang pananakop ng Asya. Isang madaling basahin na gabay sa mga alaala at monumento ng Digmaang Pasipiko sa Timog Silangang Asya. Inilimbag sa Pilipinas ng New Day.

3 May 2013, Friday:  http://www.youtube.com/watch?v=e6AyoessMfY

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  71 years ago, May 6, 1942, bumagsak ang isla ng Corregidor sa Cavite, ang pinakahuling tanggulan na sumuko sa mga Hapones sa buong Timog Silangang Asya.

Postcard ng mga Hapones ng pagsuko ng mga Amerikano sa kanila sa Malinta Tunnel, Corregidor.

Postcard ng mga Hapones ng pagsuko ng mga Amerikano sa kanila sa Malinta Tunnel, Corregidor.

Ang mga Hapones, kung maka-banzai ay wagas matapos ang pagbagsak ng Corregidor sa Battery Hearn.

Ang mga Hapones, kung maka-banzai ay wagas matapos ang pagbagsak ng Corregidor sa Battery Hearn.

Sa tatlong taong pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas, marami sa kanila ang naging malupit sa pagparusa, paggahasa at pagpatay sa lahat na ata ng klase ng tao, sundalo man o sibilyan, lalaki man, babae, maging ang mga comfort gay, at mga sanggol na binabayoneta.

Pagbayoneta ng mga Hapones sa isang sanggol sa Asya.

Pagbayoneta ng mga Hapones sa isang sanggol sa Asya.

Walang awa rin ang pagpatay sa mga prisoners of war sa ilang mga concentration camps.  Mula sa Rape of Nanking noong 1936 hanggang sa Rape of Manila noong 1945, maging sa mga sakay ng mga tinatawag na hell ships, milyon-milyon ang namatay sa mga war atrocities na ito.

Paglalarawan ng loob ng "hell ship."

Paglalarawan ng loob ng “hell ship.”

Ngunit alam ba ninyo, na sa mga teksbuk ng kasaysayan ng mga Hapones, hindi ito binabanggit?  Kung titingnan ang isang opisyal na publikasyon ng Japan Travel Bureau, History of Japan na isinulat ni Saburo Ienaga, ganito lamang ang pagbanggit ukol sa digmaan, “The story of the Pacific War and of its aftermath needs little mention.”  At iyon na iyon.

History of Japan.  Mula sa Aklatang Xiao Chua.

History of Japan. Mula sa Aklatang Xiao Chua.

Pahina nang tanging pagbanggit ng Digmaang Pasipiko sa "History of Japan."

Pahina nang tanging pagbanggit ng Digmaang Pasipiko sa “History of Japan.”

Wah???  E hindi ba kung hindi tayo lilingon sa nakaraan, maaaring ulitin natin ang pagkakamali ng nakaraan.  Oo nga, ngunit kailangan din nating maintindihan ang kaisipan ng mga Hapones.  Ayon kay Shinzo Hayase sa kanyang aklat na A Walk Through War Memories in Southeast Asia na isinalin sa Ingles at inilathala ng New Day, ang digmaang Pasipiko ay masakit din para sa mga Hapones.

Shinzo Hayase

Shinzo Hayase

Sinisisi lamang nila ang digmaan sa mga pinuno na hinatulan bilang mga Class-A war criminals sa Tokyo Trials.  Kulang-kulang dalawang milyong mga ordinaryong mga sundalong Hapones ang namatay sa digmaan sa pagsunod sa kanilang mahal na emperador upang pangalagaan ang kanilang mga pamilya, mga kaibigan at mga tradisyon.

Si Yamashita sa kanyang paglilitis sa Pilipinas.  Ang hatol sa kanya sa salang "command responsibility" sa mga naganap na pagpapahirap sa Pilipinas, BITAY.

Si Yamashita sa kanyang paglilitis sa Pilipinas. Ang hatol sa kanya sa salang “command responsibility” sa mga naganap na pagpapahirap sa Pilipinas, BITAY.

Ang Tokyo War Crimes Trial.

Ang Tokyo War Crimes Trial.

Ang mga namatay sa sundalong Hapones sa Tenaru River (Sealark Channel) sa Guadalcanal.  Mula sa nps.gov.

Ang mga namatay sa sundalong Hapones sa Tenaru River (Sealark Channel) sa Guadalcanal. Mula sa nps.gov.

Ang kanilang mga kaanak ay nagdalamhati, kung minsan, kapirasong papel lang ang nagbabalita sa pagkawala ng kanilang mahal sa buhay, hindi man lamang naiuuwi ang kanilang mga bangkay.  Para sa kanila, sila rin ay mga biktima.  Noong maging primer ministro ng Japan si Junichiro Koizumi, naugali niyang bisitahin ang magbigay-pugay sa mga namatay sa digmaan kabilang ang mga Class-A war criminals simula August 2001 sa Yasukuni Shrine.

Yasukuni Shrine

Yasukuni Shrine

Si Primer Ministro Junichiro Koizumi sa Yasukuni Shrine.

Si Primer Ministro Junichiro Koizumi sa Yasukuni Shrine.  Mula sa gopkorea.

Si Primer Ministro Koizumi na nagpupugay sa mga sundalong Hapones sa kanilang mga digmaan sa Yasukuni Shrine.

Si Primer Ministro Koizumi na nagpupugay sa mga sundalong Hapones sa kanilang mga digmaan sa Yasukuni Shrine.

Nagdamdam at nagpahayag ng protesta ang mga mamamayan ng Tsina at Korea, bakit nagpupugay pa ang mga pinuno ng Japan sa mga nagpahirap sa Asya.  Ngunit ayon kay Shinzo, kailangan maintindihan na sa mga Shinto, naniniwala silang bumabalik ang mga kaluluwa ng kanilang mga mahal na namatay sa digmaan sa shrine na iyon.  Pangako nila bago umalis na matapos ang digmaan magkikita muli sila “under the cherry trees at Yasukuni Shrine” buhay man sila o patay.

Ang "monumento" sa sayt ng kapanganakan ng Kamikaze sa Mabalacat, Pampanga sa may SCTEX.  Mula sa wgordon.web.wesleyan.edu.

Ang “monumento” sa sayt ng kapanganakan ng Kamikaze sa Mabalacat, Pampanga sa may SCTEX. Mula sa wgordon.web.wesleyan.edu.

Protesta laban sa mga pagbisita ni Koizumi sa Yasukuni Shrine.   Mula sa japanfocus.org

Protesta laban sa mga pagbisita ni Koizumi sa Yasukuni Shrine. Mula sa japanfocus.org

Mga bumibisita sa Yasukuni Shrine.

Mga bumibisita sa Yasukuni Shrine.

Mga bumibisita sa Yasukuni Shrine.  Mula sa theage.com.au.

Mga bumibisita sa Yasukuni Shrine. Mula sa theage.com.au.

Mga cherry trees ng Yasukuni Shrine.  Mula sa auelib.aichi-edu.ac.jp

Mga cherry trees ng Yasukuni Shrine. Mula sa auelib.aichi-edu.ac.jp

Pagsasadula ng pagbabalik ng mga beterano sa Yasukuni Shrine.  Mula sa Telegraph.

Pagsasadula ng pagbabalik ng mga beterano sa Yasukuni Shrine. Mula sa Telegraph.

Isang cute na batang Hapones sa isang hindi masyadong cute na costume.  Mula sa Getty.

Isang cute na batang Hapones sa isang hindi masyadong cute na costume. Mula sa Getty.

Kumbaga, para ito sa pagpawi ng lumbay ng isang naulilang bansa.  Ngunit, sinumulan din ni Shinzo sa kanyang mga estudyante Osaka City University sa Japan na ituro naman sa mga Hapones ang digmaan sa punto de bista ng mga nabiktimang bansa sa Asya.  Sa pagkakaintindihan lamang ng ating mga kultura tunay na uusbong ang tunay na pagkakaibigan ng mga bansa.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan and that was Xiao Time.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 27 April 2013)

XIAO TIME, 2 May 2013: PAGKAKULONG AT PAGLILITIS KAY SUPREMO ANDRES BONIFACIO

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Si Aling Oryang habang inaalagaan ang asawang si Andres Bonifacio sa Indang.  Obra ni Egai Fernandez mula sa Supremo.

Si Aling Oriang habang inaalagaan ang asawang si Andres Bonifacio sa Indang. Obra ni Egai Fernandez mula sa Supremo.

2 May 2013, Thursday:  http://www.youtube.com/watch?v=8xWk-r-MVeE

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  116 years ago, April 28, 1897, ang Supremo Andres Bonifacio na sugatan sa kaliwang balikat at kanang leeg, kasama ng kanyang kapatid na si Procopio ay inaresto sa Limbon, Indang, Cavite.  Napatay sa enkwentro ang kapatid nilang si Ciriaco.

Andres Bonifacio.  Mula sa Kasaysayan:  The Story of the Filipino People.

Andres Bonifacio. Mula sa Kasaysayan: The Story of the Filipino People.

Procopio Bonifacio.  Mula kay Isagani Medina sa Great Lives Series.

Procopio Bonifacio. Mula kay Isagani Medina sa Great Lives Series.

Sinasabing dinala sila sa kumbento ng Indang at sa testimonya ng Supremo sa kanyang paglilitis binanggit niyang habang inaalagaan at binabalutan ang sugat niya ng kanyang asawang si Gregoria de Jesus, Aling Oriang, ay biglang pumasok si Agapito Bonzon at pilit na hinihila ang asawa.  Mabuti naman at dumating si Hen. Tomas Mascardo at napigilan ang masamang balak sa Lakambini ng Katipunan.

Gregoria de Jesus.  Mula sa Adarna.

Gregoria de Jesus. Mula sa Adarna.

Koronel Agapito "Yntong" Bonzon, mula kay Isagani Medina.

Koronel Agapito “Yntong” Bonzon, mula kay Isagani Medina.

Heneral Tomas Mascardo

Heneral Tomas Mascardo

Matapos nito, dinala rin siya at ibinalik sa kung saan nagpulong ang Supremo noon para sa Naic Military Agreement, ang Casa Hacienda de Naic.  Ayon kay Santiago Alvarez,

Santiago Alvarez

Santiago Alvarez

“Ang Supremo Andres Bonifacio, matapos …manghina sa malubhang sugat, ay inilagay sa duyan; ang kapatid nitong Procopio nama’y mahigpit na ginapos….  Manggaling dito’y itinuloy ng Naik, at doon ang magkapatid na Bonifacio’y inilagay sa isang silid na makipot at madilim sa ilalim ng hagdan ng asyenda ng mga Pari; ipininid na mahigpit ang pintong makapal na tabla ng batong kulungan….  Inalisan pa rin ang dalawang bilanggo ng dalaw at pakikipag-usap sa kaninuman, at sa loob ng tatlong araw na pagkakakulong, ay mamakalawa lamang pinakain; mga pagkaing di na dapat sabihin.”  Ang gusali at ang bartolina sa ilalim ng hagdanan, pati na ang pintong makapal na tabla, ay naroroon pa rin sa Naic Elementary School.

Ang bartolina ng magkapatid na Bonifacio sa ilalim ng hagdanan ng Casa Hacienda de Naic.  Kuha ni Xiao Chua.

Ang bartolina ng magkapatid na Bonifacio sa ilalim ng hagdanan ng Casa Hacienda de Naic. Kuha ni Xiao Chua.

Ang mga estudyante ni Prop. Xiao Chua habang nakapila sa pagsulyap sa bartolina.

Ang mga estudyante ni Prop. Xiao Chua habang nakapila sa pagsulyap sa bartolina.

Ang bartolina sa Naic.  Kuha ni Xiao Chua.

Ang bartolina sa Naic. Kuha ni Xiao Chua.

Ngunit sa matagal na panahon wala man lamang marker na nagpapaalala ng malungkot na karanasan na ito ng Supremo.  Kaya noong November 2010, kami na mismo ng mga estudyante kong Lasalyano ang nagpalagay ng marker doon.

Ang paglalagay ng marker ng mga Lasalyano sa bartolina sa Naic, Nobyembre 2010.

Ang paglalagay ng marker ng mga Lasalyano sa bartolina sa Naic, Nobyembre 2010.

Sa gusali rin na iyon nagsimula ang lihim na paglilitis sa Supremo ng Consejo de Guerra ng pinagsanib na Magdalo at Magdiwang noong April 29-30.  Ang kanya diumanong pagkakasala:  Hindi pagkilala sa pamahalaang mapaghimagsik at tangkang pagpatay sa Pangulong Emilio Aguinaldo.  Ngunit nakuha ng mga Espanyol ang Naic, Cavite, kaya ang isang pagtatangka na iligtas ang magkapatid sa pangunguna ni Ariston Villanueva at Diego Mojica ay hindi natuloy.   Inilipat ang paglilitis sa Maragondon, Cavite, sa lumang bahay na ito noong May 1. Ayon kay Dr. Milagros Guerrero, sinasabing sa kasilyas sa ikalawang palapag nito na nakahiwalay sa bahay ikinulong sa magkapatid na Bonifacio, ang sugat ni Bonifacio na nag-gangrene o nabulok.

Ang matandang bahay sa Maragondon kung saan nilitis ang Supremo Andres Bonifacio.  Mula sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

Ang matandang bahay sa Maragondon kung saan nilitis ang Supremo Andres Bonifacio. Mula sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

Mula sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

Mula sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

Dr. Milagros Guerrero at Xiao Chua sa unang araw ng kanyang pagiging guro, Hunyo 2005.

Dr. Milagros Guerrero at Xiao Chua sa unang araw ng kanyang pagiging guro, Hunyo 2005.

Halimbawa ng bahay na may kasilyas sa ikalawang palapag na nakahiwalay sa mismong bahay.  Modelo ng lumang munisipyo ng Angeles, Pampanga.  Kuha ni Xiao Chua sa Museo ning Angeles.

Halimbawa ng bahay na may kasilyas sa ikalawang palapag na nakahiwalay sa mismong bahay. Modelo ng lumang munisipyo ng Angeles, Pampanga. Kuha ni Xiao Chua sa Museo ning Angeles.

At dito, napatunayan ng Consejo de Guerra na ang magkapatid na Bonifacio ay nagkasala at nagtaksil sa bayan.  Sila ay lihim na hinatulan kapwa ng kamatayan noong May 6.  Ipinasa kay Heneral Emilio Aguinaldo ang hatol kinabukasan at, in fairness, naglabas siya ng indukto.  Pinigil niya ang pagpapatupad ng utos at inutos ipatapon na lamang sa malayo o sa bundok ang magkapatid.

Diorama ukol sa paglilitis kay Andres Bonifacio sa Bahay Pinaglitisan sa Maragondon, Cavite.  Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Diorama ukol sa paglilitis kay Andres Bonifacio sa Bahay Pinaglitisan sa Maragondon, Cavite. Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Diorama ukol sa paglilitis kay Andres Bonifacio sa Ayala Museum.

Diorama ukol sa paglilitis kay Andres Bonifacio sa Ayala Museum.

Mariano Noriel.  Mula kay Isagani Medina.

Mariano Noriel. Mula kay Isagani Medina.

Pio del Pilar.  Mulay kay Isagani Medina.

Pio del Pilar. Mulay kay Isagani Medina.

Nang malaman ito ni Mariano Noriel at Pio del Pilar, lumapit sila kay Aguinaldo upang pakiusapan siyang ituloy ang pagpatay.  Ano ang gagawin ni Heneral Emilio Aguinaldo?  Abangan ang susunod na kabanata.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 26 April 2013)

Heneral Emilio Aguinaldo y Famy.

Heneral Emilio Aguinaldo y Famy.

XIAO TIME, 1 May 2013: PAANO AT SAAN NAGSIMULA ANG “LABOR DAY”

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang pakikibaka ng mga manggagawa para sa isang 8-hour day.  Mula kay Perry, A History of the World.

Ang pakikibaka ng mga manggagawa para sa isang 8-hour day. Mula kay Perry, A History of the World.

1 May 2013, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=YJGbe5zrcoU

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Ang Mayo Uno ay International Labor Day?  Huh??? What’s that Pokemón??? Araw ba yan ng mga malapit nang manganak.  Hindi po.  Araw po ito ng paggawa—o pagkilala sa kontribusyon ng mga manggagawa sa pagpapatakbo ng ating lipunan.  Paano ito nagsimula?

02 Araw po ito ng paggawa—o pagkilala sa kontribusyon ng mga manggagawa sa pagpapatakbo ng ating lipunan

Noong mga 1800s, ang mga manggagawa sa Estados Unidos at Europa ay nagtatrabaho ng higit sampung oras at kung minsan ay umaabot pa ng labing-anim na oras!  Imagine!  Kaya naisip ni Robert Owen ng New Lanark, Britanya noong 1817, ang adhikain na dapat ay magkaroon ng mas maikling pagtatrabaho o ang eight-hour day, “Eight hours labour, Eight hours recreation, Eight hours rest.”  Pinaniniwalaan na magiging mas produktibo, balanse at maganda ang buhay ng tao kung ipapatupad ito. Matagal ang naging pakikibaka ng mga manggagawa para matamo ang tinatamasa ng marami sa atin ngayon na eight-hour day.

Ang mga mangagawa sa Europa noong panahon ng Rebolusyong Industriyal.

Ang mga mangagawa sa Europa noong panahon ng Rebolusyong Industriyal.

Mga child laborers sa Europa.

Mga child laborers sa Europa.

Robert Owen

Robert Owen

Ang 8-hour day memorial sa Melbourne, Australia.  Mula sa www.ww2incolor.com.

Ang 8-hour day memorial sa Melbourne, Australia. Mula sa http://www.ww2incolor.com.

Sa kabila ng pagkakaroon na ng mga Australyano at New Zealander ng walong oras na araw noong Dekada 1840s at 1850s pa lamang, matatamo lamang ito ng karamihan sa daigdig sa kalagitnaan ng 20th Century, humigit kumulang 130 years pa ang lilipas.   Ang itinuturing na unang Mayo Uno na araw ng paggawa ay isinagawa ng magmartsa sa Michigan Avenue, Chicago noong May 1, 1886, 127 years ago, ang 80,000 na tao sa pangunguna ng pamilya ni Albert Parsons, pinuno ng Chicago Knights of Labor.

Albert Parsons

Albert Parsons

Lucy Parsonas

Lucy Parsonas

Michigan Avenue, Chicago, May 1, 1886.

Michigan Avenue, Chicago, May 1, 1886.

Matapos nito, sa buong Estados Unidos, sinamahan sila ng 350,000 mga manggagawang nagwelga sa 1,200 pabrika.  Dahil dito umikli ang oras ng paggawa ng marami sa mga manggagawa, ang iba binawasan ang sweldo, ang iba hindi.  Matapos ang tatlong araw, pinaputukan ng mga pulis ang mga nagwewelga sa planta ng McCormick sa Chicago.  Apat ang patay, maraming sugatan.  Kinabukasan, May 3, 1886, bilang protesta sa ginawang ito ng pulis, muling nagmartsa ang mga tao sa Haymarket Square.  Isang bomba ang sumabog at sinisi ng mga awtoridad ang mga Knights of Labor.

Mula sa Wikipedia:  "Exhibit 129a from the Haymarket trial: Chemists testified that the bombs found in Lingg's apartment, including this one, resembled the chemical signature of shrapnel from the Haymarket bomb."

Mula sa Wikipedia: “Exhibit 129a from the Haymarket trial: Chemists testified that the bombs found in Lingg’s apartment, including this one, resembled the chemical signature of shrapnel from the Haymarket bomb.”

Ang Haymarket Incident sa Chicago.  Mula sa Wikipedia:  "This 1886 engraving was the most widely reproduced image of the Haymarket Affair. It inaccurately shows Fielden speaking, the bomb exploding, and the rioting beginning simultaneously."

Ang Haymarket Incident sa Chicago. Mula sa Wikipedia: “This 1886 engraving was the most widely reproduced image of the Haymarket Affair. It inaccurately shows Fielden speaking, the bomb exploding, and the rioting beginning simultaneously.”

D6A-25-ExplorePAHistory-a0j8p3-a_349

Humina ang organisasyon nila ngunit lumakas naman ang pandaigdigang paggunita sa Mayo Uno bilang Araw ng Paggawa.  Bagama’t sa Estados Unidos, ginawang unang Lunes ng Setyembre ang Araw ng Paggawa upang mailayo sa pagdiriwang ng mga sosyalista at komunista, sa Pilipinas, sinunod ang pandaigdigang petsa ng Mayo Uno.

24 Humina ang organisasyon nila ngunit lumakas naman ang 25 pandaigdigang paggunita sa Mayo Uno bilang Araw ng Paggawa

Ang mga haligi ng pandaigdigang Komunismo:  Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Lenin, Josef Stalin, Mao Zedong.

Ang mga haligi ng pandaigdigang Komunismo: Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Lenin, Josef Stalin, Mao Zedong.

Nang maaresto nang dahil sa pangunguna ng welga laban sa MERALCO ang Ama ng Philippine Organized Union na si Don Isabelo de los Reyes na pinuno ng Union Obrera Democratica, pinalitan siya ni Dominador Gomez, ang lolo ni Richard Gomez, at inorganisa niya ang unang Mayo Uno sa Pilipinas noong 1903 nang mahigit isanlibong katao ang nagmartsa patungong Palasyo ng Malacañang.  Naaresto rin si Gomez ngunit nagpapatuloy pa rin ang pakikibaka matapos ang higit isang siglo.

Isabelo de los Reyes

Isabelo de los Reyes

Dominador Gomez.  Mula sa Bayang Magiliw ng Adarna.

Dominador Gomez. Mula sa Bayang Magiliw ng Adarna.

Nakalulungkot ito, ibig sabihin kakaunti pa lamang ang nagbabago sa kondisyon ng mga manggagawa.  Laganap din ngayon ang union-busting.  Sa mga manggagawa, patuloy sana tayong makibaka para sa ating karapatan ng mahinahon at maayos.  At sa ilang mga kapitalista, bawas-bawasan ang kasakiman, hindi ninyo madadala ang inyong salapi sa kabilang buhay.  Maging parehas po tayo.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 27 April 2013)

Si Ka Crispin Beltran sa Liwasang Bonifacio na nangunguna sa protesta para sa Araw ng Paggawa, 2003.  Mula sa Filway's Philippine Almanac  2012.

Si Ka Crispin Beltran sa Liwasang Bonifacio na nangunguna sa protesta para sa Araw ng Paggawa, 2003. Mula sa Filway’s Philippine Almanac 2012.

Ang walang hanggang paghingi ng pagtaas sa sahod ng mangagawa noong Araw ng Paggawa 2003.  Mula sa Filway's Philippine Almanac 2012.

Ang walang hanggang paghingi ng pagtaas sa sahod ng mangagawa noong Araw ng Paggawa 2003. Mula sa Filway’s Philippine Almanac 2012.

"Mga mangagawa ng daigdig, magkaisa!  Walang mawawala sa inyo kundi ang inyong mga tanikala!" - Karl Marx

“Mga mangagawa ng daigdig, magkaisa! Walang mawawala sa inyo kundi ang inyong mga tanikala!” – Karl Marx

 

LUTONG MACOY: Philippine Elections under the Marcos Regime, Comparisons and Lessons for Today

Image

Karagdagang papel na binuo bilang karagdagan para sa For Democracy and Human Rights exhibit, ng Center for Youth Networking and Advocacy at ng Friedrich Ebert Stiftung na naging opisyal na exhibit ng ika-40 anibersaryo ng Proklamasyon ng Batas Militar sa Pilipinas noomg 21 Setyembre 1972 ng Never Again Remember Martial Law@40 Committee.  Para sa nalalapit na halalan 2013, ang eksibit ay nasa Taytay Municipal Hall, Taytay, Rizal mula 29 Abril hanggang 3 Mayo 2013:

LUTONG MACOY

Philippine Elections under the Marcos Regime,

Comparisons and Lessons for Today

By Michael Charleston “Xiao” Chua and John Joshua Duldulao

In many interviews, Former First Lady Imelda Marcos used to boast, “Martial law is the most democratic time in Philippine History.”  She claimed that during her husband’s administration, there were a number of elections held for 3 Million elected positions throughout the archipelago, so it was not really a time of dictatorship.  How can there be a dictatorship if there were elections and consultative assemblies?  This presentation is about key events that happened in relation to elections held under the regime of Ferdinand Marcos as President of the Philippines.  These stories will show us how a democratic process such as the elections can be appropriated by a dictatorship to show that it has legitimacy.

 

Also we would look at what changes happened after People Power and the ouster of Marcos, and how these changes affect today’s elections.  We would see that People Power improved the electoral situation as compared to elections held under Marcos.  It democratized participation, but not as much as we desire it to be, “Lutong Macoy,” under new and improved ways, seems to still exist.  But hope is seen in the continued participation and commitment of the Filipino people to clean, honest and orderly elections.

Read all:  Lutong Macoy The Marcos Elections.

Para sa katalogo at iba pang papel ni Xiao Chua kaugnay ng For Democracy and Human Rights exhibit:  https://xiaochua.wordpress.com/2012/09/16/dalawang-papel-ukol-sa-batas-militar-sa-pilipinas-tortyur-at-people-power/

Michael Charleston “Xiao” Chua is currently Assistant Professor of History at the De La Salle University Manila and is a regular TV historical commentator.  John Joshua Duldulao is Program Officer of the Pipol Power Institute, Inc. and a member of the Young Public Servants—YouthVotePhilippines.

XIAO TIME, 29 April 2013: ANG PAMANA NI SENADOR GERRY ROXAS

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Senador Gerardo "Gerry" Roxas.  Obra Maestra ni Vicente Manansala.  Mula sa opisyal na bahay-dagitab ng Gerry Roxas Foundation.

Senador Gerardo “Gerry” Roxas. Obra Maestra ni Vicente Manansala. Mula sa opisyal na bahay-dagitab ng Gerry Roxas Foundation.

29 April 2013, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=9NuOApaibnY

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  31 years ago, April 19, 1982, sumakabilang-buhay si Gerardo Manuel Roxas de Leon.  Huh???  Who’s that Pokemón??? Siya po ay walang iba kundi ang dating senador Gerry Roxas.  Ikinalungkot ng bayan ang kanyang pagkawala.  Ama niya ang Pangulong Manuel Roxas ng Capiz at lolo niya sa ina ay isang ring dating Senador rin na si Ceferino de Leon ng Bulacan na miyembro ng Kongreso ng Malolos noong 1898.  Kumbaga, nasa lahi niya ang pagiging pulitiko.

Manuel at Trinidad Roxas, mga magulang ni Gerry.

Manuel at Trinidad Roxas, mga magulang ni Gerry.

Si Gerry kasama ang kanyang mga magulang at kapatid na si Ruby.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry kasama ang kanyang mga magulang at kapatid na si Ruby. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Aba!  Si Gerry ay nag-aral kapwa sa De La Salle College noong elementarya at sa Ateneo de Manila noong hayskul.  Ngunit, sa UP siya nag-abogasya at nakapasa sa bar noong 1949.  Noong 1955, nagpakasal sa isang babaeng nagmula sa isang prominenteng pamilyang Bisaya, si Judy Araneta at nagkaroon ng tatlong supling.

Ang pamilya Roxas mga 1970.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Ang pamilya Roxas mga 1970. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Noong 1957, naging congressman ng Capiz at noong 1963, nagtamo ng pinakamaraming boto sa mga senador na nahalal sa halalang iyon.  Naging pangulo ng Partido Liberal at Minority Floor Leader at itinatanghal ng ilang beses sa Philippines Free Press bilang isa sa mga outstanding lawmakers.

Si Gerry bilang Floor Leader ng Senado.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry bilang Floor Leader ng Senado. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry kasama ang mga kapwa senador Sergio "Serging" Osmena, Jr. at Benigno "Ninoy" Aquino, Jr.

Si Gerry kasama ang mga kapwa senador Sergio “Serging” Osmena, Jr. at Benigno “Ninoy” Aquino, Jr.

Si Gerrry Roxas (nasa gitna) nang mahalal na Pangulo ng Partido Liberal kasama si Pangulong DIosdado Macapagal (kaliwa).  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerrry Roxas (nasa gitna) nang mahalal na Pangulo ng Partido Liberal kasama si Pangulong DIosdado Macapagal (kaliwa). Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry Roxas, naging Pangulo ng Partido Liberal.

Si Gerry Roxas, naging Pangulo ng Partido Liberal.

Si Gerry pinaliligiran ng mga kapwa senador Jovito Salonga, Serging Osmena, Ninoy Aquino, at iba pa.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry pinaliligiran ng mga kapwa senador Jovito Salonga, Serging Osmena, Ninoy Aquino, at iba pa. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry kasama si Jovy Salonga at Ninoy Aquino sa Senado.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry kasama si Jovy Salonga at Ninoy Aquino sa Senado. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Sa isang rali ng Partido Liberal--Ninoy, Gerry, Serging at Jovy.

Sa isang rali ng Partido Liberal–Ninoy, Gerry, Serging at Jovy.

Si Gerry sa tanggapan ni Senador Roy.

Si Gerry sa tanggapan ni Senador Roy.

Mula kay Senador Jovito Salonga.

Mula kay Senador Jovito Salonga.

Mula kay Senador Jovito Salonga.

Mula kay Senador Jovito Salonga.

Ngunit hindi siya naaalala ng maraming tao dahil sa kanyang katayuan sa buhay o sa posisyong tinanganan sa pamahalaan.  Naaalala natin ang isang senador na sugatang binubuhat mula sa pagbomba sa Plaza Miranda ngunit kahit naka-wheelchair at puro benda ay patuloy na nagtrabaho.

Ang rali ng Partido Liberal sa Plaza Miranda, August 21, 1971.

Ang rali ng Partido Liberal sa Plaza Miranda, August 21, 1971.

Ang sugatang si Gerry habng binubuhat.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Ang sugatang si Gerry habng binubuhat. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry habang binibisita ni Ninoy sa Hospital.  Mula sa Delusions of a Dictator.

Si Gerry habang binibisita ni Ninoy sa Hospital. Mula sa Delusions of a Dictator.

Si Gerry habang tinutulungang maupo sa kanyang wheelchair para mangampanya.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry habang tinutulungang maupo sa kanyang wheelchair para mangampanya. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Patuloy na nagtrabaho.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Patuloy na nagtrabaho. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Naaalala natin ang isang pulitikong malakas din na kandidato sa pagkapangulo noong halalan noong 1973, ngunit handang magparaya sa mas popular na kapartidong si Ninoy Aquino para sa pagkakaisa ng lapian kung hindi lang naiproklama ang Batas Militar noong 1972.  Tila naalala natin siyang muli nang maulit ang kasaysayan at magparaya ang anak niyang si Mar Roxas kay Noynoy Aquino noong halalan ng 2010.

Si Ninoy at Gerry.  Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Ninoy at Gerry. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Ninoy, Serging at Gerry.

Si Ninoy, Serging at Gerry.

Si Mar at si Noynoy, 2010.

Si Mar at si Noynoy, 2010.

Si Mar at si Noynoy, 2010.

Si Mar at si Noynoy, 2010.

Naaalala natin siya bilang senador na kasama ng iba pa niyang mga kapwa senador ay nagpalitratong hawak ang kandado ng kanilang ipinasarang kongreso, ngunit hindi tumigil sa pagtulong sa pagkontra sa diktadura.

Sina Senador Doy Laurel, Eva Kalaw, Ramon Mitra, Gerry Roxas at Jovito Salonga habang nagpapalitrato sa harapan ng kanilang nakakandadong kongreso.  Mula kay Gng. Judy Roxas.

Sina Senador Doy Laurel, Eva Kalaw, Ramon Mitra, Gerry Roxas at Jovito Salonga habang nagpapalitrato sa harapan ng kanilang nakakandadong kongreso. Mula kay Gng. Judy Roxas.

 

Naaalala natin ang maykayang pulitiko na hindi kinalimutan ang mga mahihirap na kabataan.  Noong 1958, kongresista pa lamang noon, sinumulan niya ang isang munting iskolarsyip program para sa mga mahihirap ngunit matatalinong estudyante ng kaniyang distrito.  Itinatag niya ang Roxas Educational Advancement Committee.

Si Gerry Roxas sa kanyang aklatan, may pagpapahalaga sa edukasyon ng kabataan. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Si Gerry Roxas sa kanyang aklatan, may pagpapahalaga sa edukasyon ng kabataan. Mula kay Senador Jovito Salonga.

Dahil sa respeto na ibinigay sa kanya ng mga lider-estudyante sa panahon ng ideyalismo sa mga pamantasan, inudyok siya ng College Editors Guild of the Philippines at Secondary Schools Guild na magkaroon ng gawad sa kanyang pangalan na kikilala sa mga estudyanteng may natatanging pamumuno, kahusayan sa pag-aaral at pakikisangkot sa lipunan.  Noong 1966, isinilang ang Gerry Roxas Leadership Award na ipinamamahagi sa maraming paaralan sa Pilipinas, at sa sumunod na taon naman, ipinamahagi ang Gerry Roxas Scholarship Grant na magbibigay tulong pinansyal sa mga nararapat bigyan ng pagkakataon makapagkolehiyo sa mga nagtamo ng gawad.

Mula sa Gerry Roxas Foundation

Mula sa Gerry Roxas Foundation

31 Noong 1966, isinilang ang Gerry ... paaralan sa Pilipinas

Mula sa Gerry Roxas Foundation.

Ang Gerry Roxas Foundation noon at ngayon.  Mula sa Gerry Roxas Foundation.

Hanggang ngayon, naaalala natin ang diwa ni Gerry sa daan-daang mga Gerry Roxas awardees na binigyang inspirasyon ng halimbawa at integridad ng isang taga-Capiz na naglingkod sa buong bansa.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 20 April 2013)

MGA KWENTONG RISA 4: SI RISA BILANG ISANG BABAENG PINAY

New Picture (5)

Makasaysayang araw po!  Ako po si Xiao Chua, isang guro ng kasaysayan.  Nais ko pong ibahagi sa inyo ang kwento ng isang babae na nagngangalang Ana-Theresia Hontiveros-Baraquel.  Huh??? Who’s that Pokemón.  Siya ay walang iba kundi si Risa Hontiveros.  Dalawang beses na naging kinatawan para sa partylist na Akbayan sa kongreso ng Pilipinas at isa sa pinakakilalang lider na babae sa Pilipinas.  Lider na babae???  Bakit ba maraming lider na babae sa Pilipinas e hindi ba patriyarkal at macho ang lipunan natin at noong unang panahon puro mga lalaki ang mga lider natin.  Well, oo nga’t ang mga kolonisador ang nagturo sa atin na lalaki ang mas malakas kaysa sa babae ngunit bago pa dumating ang mga Espanyol, pantay ang papel ng lalaki sa babae.  Makikita ito sa mito n gating pinagmulan, sina Malakas at Maganda, na sabay na lumabas sa kawayan.  Walang nauna at walang nahuli.

Si Malakas at si Maganda.  Dibuho ni Nestor Redondo.

Si Malakas at si Maganda. Dibuho ni Nestor Redondo.

Kinatawan din ang kapangyarihan ng babae sa dalawang papel na ginampanan niya sa sinaunang lipunan.  Noon, kung ang datu ang pinunong pulitikal ng isang bayan, ang babaylan naman ang pinunong epirituwal ng bayan.  Ngunit hindi lamang siya tagapamagitan ng tao at ng mga anito na nakatira sa kalikasan, siya rin ay manggagamot at taga-kwento ng mga epiko na nagbibigay ng pagkakaisa sa bayan.  Kumbaga, ang babaylan ang daluyan ng buhay at ginhawa ng bayan.  Sa taas ng tingin sa babaylan, may mga lalaki na nagnais na maging babaylan at ginaya ang kanilang mga kasuotan.

Babaylan.  Guhit ni Christine Bellen.

Babaylan. Guhit ni Christine Bellen.

Liban sa babaylan, sa Kabisayaan nariyan ang mga binukot.  Sila ang mga mapuputi at mga magagandang babae na itinatago sa sa loob ng bahay, hindi pinapaapak sa lupa at hindi pinapaarawan.  Wala silang ginawa kundi magmemorya at magchant ng epiko.  Madalas ligawan ng mga datu at nagsisilbing simbolo ng kanilang dangal at kapangyarihan.

Binukot.  Mula sa thegialloantico.blogspot.com

Binukot. Mula sa thegialloantico.blogspot.com

Kung titingnan si Risa bilang isang babaeng pinuno, tila isa siyang binukot, isang magandang babae na ikinararangal ng mga kababayan, nahalal na isa sa Ten Outstanding Young Men (TOYM) Award noong 2001 at na-nominate pa sa Nobel Peace Prize noong 2005.

wrisa01-tag risa-hontiveros Rep Risa Hontiveros

Tila isa rin siyang babaylan, tagakwento ng kwento ng bayan bilang dating tagapagbalita at brodkaster sa telebisyon at nakatanggap pa mula sa Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas (KBP) ng Golden Dove Award for Best Female Newscaster in 1994,

Si Risa, umalahokan ng bayan bilang mamamahayag.

Si Risa, umalahokan ng bayan bilang mamamahayag.

Si Risa, pakikinggan ka.

Si Risa, pakikinggan ka.

manggagamot sa kanyang pangangalaga ng Reproductive Health at ng kalusugan ng mga ina at sanggol, at ipinaglaban ang buhay at ginhawa ng bayan bilang bahagi ng government peace panel at pagsusulong ng pangangalaga sa kalikasan at sa mga naapi tulad ng mga bahagi ng LGBT community at sa maraming mga inaapi pa ring mga babae sa buong bansa.  Ako po si Xiao Chua, at yan ang kwento ng laban ng isang babaeng pinay, si Risa Hontiveros, hindi lang maganda, matapang pa.

teampnoy-thumb400-hontiveros

Si Risa, magiliw sa bayan.

Si Risa, magiliw sa bayan.

Flower power...

Flower power…

Ang binukot ng bayan habang nag-aayos ng sarili sa gitna ng isang rally.

Ang binukot ng bayan habang nag-aayos ng sarili sa gitna ng isang rally.

Si Risa sa isang hindi gwardyading tagpo.

Si Risa sa isang hindi gwardyadong tagpo.  Mjula sa fb ni Risa.

Ang mga mamamayan na para kay Risa.

Ang mga mamamayan na para kay Risa.  Mula sa Cebu Daily News

MGA KWENTONG RISA 3: SI RISA BILANG ISANG INA

Si Risa bilang ina:  Aalagaan ka!

Si Risa bilang ina: Aalagaan ka!

Makasaysayang araw po!  Ako po si Xiao Chua, isang guro ng kasaysayan.  Nais ko pong ibahagi sa inyo ang kwento ng isang ina na nagngangalang Risa.  Si Risa ay maybahay ni Koronel Francisco Baraquel, isang respetadong sundalo mula sa Sinagtala Class ng 1986 na nagtapos sa Philippine Military Academy.  Kung tutuusin, kwento ito ng pag-iibigan ng isang aktibista at ng isang sundalo na nangakong habang minamahal nila at isa’t isa, pareho nilang pagsisilbihan ang bayan.  Isang pag-iibigan na nagbunga ng apat na supling, isang lalaki at tatlong babae.

Si Risa noong kanyang kabataan.  Mula sa Koleksyong Dante Ambrosio sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Si Risa noong kanyang kabataan. Mula sa Koleksyong Dante Ambrosio sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Kahit na kongresista na si Risa, nauunawaan niyang kailangan matutukan ang kapakanan at kalusugan.  Sa kabila ng kanyang kabusyhan, ang lola mo, dinadala pa rin niya ang kanyang mga anak sa paaralan.  Ito ang paraan niya upang masundan ang kanilang paglaki at maka-bonding ang kanyang mga minamahal na anak.

Si Risa kasama ang mga anak na sina  Issa at Sinta.  Mula kay Wacky Gochoco.

Si Risa kasama ang mga anak na sina Issa at Sinta. Mula kay Wacky Gochoco.

Ngunit, isang trahedya ang nangyari sa buhay niya at ng kanyang mga anak.  Sumakabilang buhay si Koronel Baraquel pitong taon na ang nakalipas habang nasa gitna ng kanyang unang termino sa Kongreso.  O anong sakit para sa kanya na maagang nawaglit ang haligi ng kanilang tahanan, ngunit sa kabila nito, hindi pinanghinaan si Risa.

Tuloy ang laban ng byudang ina.

Tuloy ang laban ng byudang ina.

Risa Hontiveros 001 showandtellph(1)

Hindi lamang siya ilaw ng kanilang tahanan.  Bilang isang ina na binigyan ng pagkakataon na makapagsilbi bilang kinatawan ng bayan sa kongreso, pinatatag niya ang kanyang loob at muling lumusong sa magandang laban.  Upang pangalagaan ang mga kapwa niya ina at ang kanilang mga anak, isa siya sa pinakabokal na nagsulong sa Reproductive Health Law at ang Cheaper Medicines Law.

2318405994_39e8f202ec_z risa_kaka_1

Kung bibigyan natin siya ng pagkakataon sa Senado, patuloy niyang isusulong ang ibayong pagbibigay ng budget sa Universal Healthcare at ang pag-iwas sa dumadaming bilang ng may HIV sa Pilipinas pamamagitan ng pagbibigay suporta sa mga Barangay Health Workers at sa edukasyon na ibinibigay nila.  Alay ni Risa ang kanyang mga tagumpay at pakikibaka hindi lang sa kapwa niya mga ina, kundi maging sa alaala ng kanyang kabiyak at sa kanyang mga anak, at sa kanilang magiging mga anak.  Ako po si Xiao Chua, at yan ang kwento ng laban ng isang ina, si Risa Hontiveros, hindi lang maganda, bago at makabuluhan pa.

risa

MGA KWENTONG RISA 2: SI RISA BILANG ISANG IBANG KLASENG AKTIBISTA

Si Risa bilang isang aktibista:  Ipaglalaban ka!

Si Risa bilang isang aktibista: Ipaglalaban ka!

Makasaysayang araw po!  Ako po si Xiao Chua, isang guro ng kasaysayan.  Kailangan nating maintindihan na hindi iisang klase ang aktibista.  Iba-iba po ang klase ng mga aktibista.  Nais ko pong ibahagi sa inyo ang kwento ng isang aktibista na nagngangalang Risa.  Nagmula si Risa sa isang maykayang pamilya.  Ngunit hindi siya nagbulag-bulagan sa kahirapan, katiwalian at pang-aapi na nakikita sa kanyang paligid.  Mula pa noong kanyang kabataan, hanggang ngayon, sinamahan niya ang bayan sa pakikibaka.

Ngunit ano nga bang klaseng aktibista si Risa?  Si Risa ay isang SocDem o social democratSocial democrat, huh??? What’s that Pokemón???  Lingid sa kaalaman ng marami, si Ninoy Aquino rin ay aminadong isang social democrat na sa ibang pagkakataon ay tinawag niyang Christian Democratic Socialism.  Hayaan na nating siya ang magpaliwanag:

Nag-alay ng buhay si Ninoy para sa kanyang mga paniniwala.  Mula sa Philippine Daily Inquirer.

Nag-alay ng buhay si Ninoy para sa kanyang mga paniniwala. Mula sa Philippine Daily Inquirer.

What do I mean by Christian Socialism? Very simply, Christian Socialism means to me an equal opportunity for advancement and the full development of the human being. This means that the poorest person in the land must be given the equal opportunity for education. Not all men are created equal in their talents. Some are more brilliant than others but we must give every citizen of the republic the equal right and the equal opportunity to quality education. That’s number 1.’

 

“Number 2, the Christian Socialist believes that the great legitimizer of the government is the ballot, not the bullet, and therefore because we believe in the ballot, we believe in a majority rule, so if that the majority should opt and should win in a contest, then the minority should accept the majority mandate, but we put colatilla, that if majority, even if it wins, must respect minority rights.

 

“Number 3, we do not believe in the exploitation of man by man, meaning we do not believe in unbridled capitalism where the rich will get richer and the poor will get poorer. In a developed country, in America, you may have capitalism, but in a country like the Philippines with very meager resources and a developing economy, we must harness our meager economy and maximize their benefit, and therefore there should be centralized economic planning and the government must actually give the direction as to prevent any overlap.

 

“Example: In the Philippines today, because it’s profitable to have condominiums and profitable to have office buildings, all the millionaires in the Philippines are putting up all of their money in buildings and condominiums to the detriment of our industrial development. The go over the ‘quick-buck’ is. I believe that we should go where the long-range interest of the Filipino people is.

 

“Finally, I do not believe in the monopoly of basic industries. Why should one family monopolize one electric company in the Philippines? Or why should one family monopolize the ownership of one airline company in the Philippines? Or why should one company monopolize the telephone company in the Philippines? So since the government is funding all of these to begin with, these families are borrowing from government institutions and must depend on government guarantees, then I say, let the government own them and let the people share in the profit. Christian Socialism therefore is nothing more than democracy.” (Ninoy Aquino, 15 February 1981, Wilshire Ebell Theater in Los Angeles http://www.youtube.com/watch?v=QVGL5eTYWJk)

Kaya sa mga taon matapos mamatay si Ninoy Aquino, naroon na ang kabataang si Risa sa laban, kasama ang mga manggagawa, magsasaka, mga kabataan, mga gitnang uri, ang mga mamamayan.  Nakilahok siya sa mga protesta na nagbunsod ng mapayapang People Power sa EDSA, ang himagsikan ng bayan na naging katapusan ng isang dalawang dekadang diktadura na tiningala at ginaya ng mundo.

Si Risa Hontiveros bilang lider-estudyante.  Mula sa Koleksyong Dante Ambrosio sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Si Risa Hontiveros bilang lider-estudyante. Mula sa Koleksyong Dante Ambrosio sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Ngunit hindi natapos sa tagumpay ng EDSA ang laban ni Risa.  Ipinagpatuloy niya ang laban ni Ninoy para sa demokratikong sosyalismo—ng pantay na pagkakataon maging sa mga walang-wala.  Isa siya sa naging mga pinuno ng Pandayan Para sa Sosyalistang Pilipinas at hindi naglaon, naging pinuno ng Akbayan, at natalaga bilang isa sa mga kinatawan nito sa kongreso ng Pilipinas.

Isang streamer ng Pandayan noong Dekada 1980s.  Mula sa Socdem na inedit ni Benjamin Tolosa.

Isang streamer ng Pandayan noong Dekada 1980s. Mula sa Socdem na inedit ni Benjamin Tolosa.

Si Risa (sa pinakakanan), habang umaawit kasama ng Makabayang Alyansa para sa Sining Obrero (MASO), ang pangkat pangkalinangan ng Pandayan.  Mula sa Socdem na inedit ni Benjamin Tolosa.

Si Risa (sa pinakakanan), habang umaawit kasama ng Makabayang Alyansa para sa Sining Obrero (MASO), ang pangkat pangkalinangan ng Pandayan. Mula sa Socdem na inedit ni Benjamin Tolosa.

Si Risa bilang kinatawan ng Akbayan.

Si Risa bilang kinatawan ng Akbayan.

Si Risa sa isang konsultasyon sa mga mamamayan.

Si Risa sa isang konsultasyon sa mga mamamayan.

Kung kinakailangan dinadala pa rin niya ang laban sa lansangan at minsan nang naaresto noong panahon ni Gloria.  Ngunit hindi rin niya sinayang ang dalawang terminong pagkakataon na ibinigay sa kanya ng mamamayan na katawanin niya sila, isinulong niya ang mga panukalang batas na magbibigay ng mas pantay na pagkakataon sa mga walang-wala:  Cheaper Medicines Law, Comprehensive Agrarian Reform Program with Extensions and Reforms Law at Tax Exemption for Minimum Wage Earners Law.

Si Risa noong martsa para sa International Women's Day noong 2006 kung saan siya...

Si Risa noong martsa para sa International Women’s Day noong 2006 kung saan siya…

...ilegal na inaresto.

…ilegal na inaresto.

Si Risa, hindi iniwan ang bayan...

Si Risa, hindi iniwan ang bayan…

Kung bibigyan natin siya ulit ng pagkakataon na maluklok, ngayon naman sa senado ng ating republika, itutuloy niya ang laban para sa pangkalahatang benepisyo sa kalusugan o universal healthcare, pangangalaga sa karapatan ng bawat estudyanteng Pilipino, pagbibigay proteksyon sa hanapbuhay ng mga maliliit sa Security of Tenure Bill at Anti-Discrimination Bill at pagpapanatili na transparent at accountable ang pamalahaan sa pamamagitan ng Freedom of Information bill.  Ako po si Xiao Chua, at yan ang kwento ng laban ng isang aktibista, si Risa Hontiveros, hindi lang maganda, bago at makabuluhan pa.

407105_10200323975074456_1682888686_n

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 10,616 other followers