XIAOTIME, 30 January 2013: ANG BATTLE OF MENDIOLA NOONG REHIMENG MARCOS

by xiaochua

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 30 January 2013, at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang mga aktibista sa mismong bukana ng Palasyo ng Malacanan noong Battle of Mendiola, January 30, 1970.  Mula sa Delusions of a Dictator.

Ang mga aktibista sa mismong bukana ng Palasyo ng Malacanan noong Battle of Mendiola, January 30, 1970. Mula sa Delusions of a Dictator.

30 January 2013, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=GXatwgaeX3Q

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  43 years ago, January 30, 1970, apat na araw matapos ang madugong pagbaklas sa rally ng kabataan sa lumang Kongreso matapos ang SONA ng Pangulong Ferdinand Marcos, naganap ang tinatawag na “Battle of Mendiola,” bahagi ng tinatawag na First Quarter Storm.  Isa sa pinakamadugong demonstrasyon na nangyari sa Pilipinas.  Mababasa ang kwento ng First Quarter Storm sa aklat na Days of Disquiet, Nights of Rage ni Jose “Pete” Lacaba.

Jose "Pete" Lacaba a.k.a. Ruben Cuevas kasama si Xiao Chua

Jose “Pete” Lacaba a.k.a. Ruben Cuevas kasama si Xiao Chua

Noong araw na iyon, inimbitahan ni Pangulong Marcos sa Palasyo ng Malacañan sina Edgar Jopson, ang pinuno ng moderatong aktibistang National Union of Students of the Philippines (NUSP) at Portia ilagan ng National Students’ League (NSL) para sa isang dayalogo.

Edgar Jopson.  Mula sa U.G.

Edgar Jopson. Mula sa U.G.

Ayon sa pangulo, may karapatan raw ang mga estudyante na magpahayag ng kanilang mga hinaing sa publiko at sa totoo lang suportado niya ang kanilang mga makatwirang mga kahilingan.  Ngunit, nang himukin ni Edjop ang pangulo na pumirma ng isang nakasulat na kasunduan na hindi na siya tatakbo para sa ikatlong termino kahit na mabago ang Saligang Batas, na kanyang iwinasiwas sa harapan ng pangulo, sumagot si Marcos, “Who are you tell me what to do! You’re only a son of a grocer!”

Ang pagpupulong nina Marcos at Edjop at mga kasama.  Mula sa U.G.

Ang pagpupulong nina Marcos at Edjop at mga kasama. Mula sa U.G.

Si Edgar Jopson habang iwinawasiwas sa harapan ng pangulo ang kasunduan.  Mula sa Batas Militar.

Si Edgar Jopson habang iwinawasiwas sa harapan ng pangulo ang kasunduan. Mula sa Batas Militar.

Upang hupain ang tensyon, sumabat si Portia, “Tingling!  Ops, break muna!  Break!”  Bago magpatuloy ang pulong, sinabihan si Marcos na kailangan na nilang lumisan dahil may nangyayari na sa labas.  Alas seis na noon ng gabi.  Matapos na mapayapang magwakas ang demonstrasyon sa harap ng lumang kongreso upang iprotesta ang mga naganap apat na araw ang nakalilipas, ang mga radikal ay hindi umuwi, bagkus dumiretso sa Mendiola patungo sa mismong Gate [6] ng Palasyo ng Malacañan, sumisigaw ng “Makibaka! Huwag matakot!” at “Sigaw ng Bayan, Himagsikan!”  Sa pagdilim, hiniling ng mga estudyante na “Sindihan ang ilaw!”  Nang sindihan ito ng palasyo, isa-isa na lamang itong binasag ng mga raliyista sa pamamagitan ng mga bato at pamalo.  May mga nagsasabi naman na aktibista na may mga batong nagmumula sa direksyon ng palasyo kaya gumanti sila at nakipagbatuhan na rin.  Hindi lang bato ang itinapon ng mga raliyista kundi mga pill boxes at Molotov cocktails.

Mula sa U.G.

Mula sa U.G.

Sina Edjop ay isinakay sa bangka sa likod ng palasyo, hindi na nakabalik sa kotse niyang sinunog na ng mga raliyista.  Nang isang trak ng bumbero ang nagtangkang bombahin sila ng tubig upang ma-disperse ang mga kabataan, inagaw nila ang trak, ni-liberate ito at ibinundol sa gate.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

At sa pagbukas nito, tumahimik daw ang lahat.  At doon narinig ang sunod-sunod na putok mula sa Presidential Guard Batallion.  Daan-daang estudyante ang bumagsak, apat ang namatay.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Naghabulan ang mga awtoridad at ang mga raliyista hanggang sa mga nakapaligid na mga erya, Azcarraga (Recto), Divisoria at España at umabot ng madaling araw.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Si Jerry Barican habang tinutulungan ang isang sugatan.  Mula sa Not on Our Watch.

Si Jerry Barican habang tinutulungan ang isang sugatan. Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Mula sa Not on Our Watch.

Ito ang climax ng Sigwa ng Unang Kwarto ngunit hindi ito ang huling pag-aalsa ng kabataan.  Ayon sa ilan, ang mga estudyanteng radikal ang may kasalanan sa nangyari, sabi naman ng iba, binuyo talaga ni Marcos ang mga pangyayari upang magkaroon ng dahilang maghigpit.  Marahil, pareho nilang ninais mangyari ito.  Anuman, binago ng mga pangyayari ang kasaysayan.  Tutungo na ang bansa sa dilim ng Batas Militar.  Binago rin nito ang buhay ng marami katulad ng moderatong si Edjop na kinaiinisan ng mga radikal.

Si Edjop matapos mahuli noong June 17, 1979.  Mula sa U.G.

Si Edjop matapos mahuli noong June 17, 1979. Mula sa U.G.

Sumama rin siya sa mga radikal upang ipaglaban ang kalayaan.  Natugis siya at pinatay ng mga militar sa Davao noong 1983.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 26 January 2013)