IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

Month: October, 2013

XIAO TIME, 16 October 2013: WHISTLE BLOWER SA PILIPINAS: PRIMITIVO MIJARES (Whistle Blowers Part 1)

Text of the broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Primitivo Mijares at ang kanyang 16-years old na anak na si Boyet, mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Primitivo Mijares at ang kanyang 16-years old na anak na si Boyet, mula sa Eugenia Apostol Foundation.

16 October 2013, Wednesday: http://www.youtube.com/watch?v=Lz26rT8iCSE

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  “Benhur Luy, Luy, Luy | Oh she’s only lookin’ to me.”  Si Benhur Luy yang pinakakilalang whistleblower sa pinakahuling telenovela ng koruspsyon sa bansa—ang pork barrel scam.  Ngunit siya ay pinakahuli lang sa mahaba nang kasaysayan ng whistleblowing sa bansa.

Benhur Luy.  Mula sa Interaksyon.

Benhur Luy. Mula sa Interaksyon.

Benhur Luy.  Mula sa Rappler

Benhur Luy. Mula sa Rappler

Whistleblower.  Mula sa airobserver.wordpress.com.

Whistleblower. Mula sa airobserver.wordpress.com.

Maaari sigurong sabihin na ang whistleblowing ay singtanda na rin ng mismong korupsyon, dahil nangyayari ito kapag mayroong nilalantad na iregularidad o korupsyon sa isang institusyon.  Mula sa salitang whistle o yung pito na tinatawag ding silbato.  Ginagamit ito kapag may “foul” sa mga laro.  Alam niyo bang sa Estados Unidos ay nagkaroon na ng whistleblower protection law nang aprubahan ito ng Continental Congress noong 1778, matapos na resbakan ng commander-in-chief ang continental navy ang dalawang whistleblower nang sampahan niya ang mga ito ng libelo.  Alam niyo rin bang sa Estados Unidos may mismong Office of the Whistleblower na umaagapay naman sa mga whistleblower sa mga pribadong kumpanya na gumagawa ng anomalya.

Si Sean McKessy, Pinuno ng Office of the Whistleblower sa Estados Unidos.

Si Sean McKessy, Pinuno ng Office of the Whistleblower sa Estados Unidos.

Isa sa mga sikat na whistleblower sa US ay si “Deep Throat” na siyang nagbigay ng impormasyon sa dalawang Washington Post reporters na sina Bob Woodward at Carl Bernstein sa ilalim ng isang garahe.  Ang impormasyon ay ukol sa tangkang pagtatakip ng mismong Pangulong Richard Nixon sa panloloob na ginanap sa headquarters ng kalabang Democratic Party sa Watergate Building noong 1972.  Ang mga paghahayag ni Deep Throat na siya palang Associate Director ng Federal Bureau of Investigation na si Mark Felt, ang siyang nagtulak kay Nixon na magbitiw sa tungkulin bago ma-impeach.

"Woodstein" -- Si Bob Woodward at Carl Bernstein ng Washington Post.

“Woodstein” — Si Bob Woodward at Carl Bernstein ng Washington Post.

Opisina ng Democratic National Convention sa Watergate.

Opisina ng Democratic National Convention sa Watergate.

Si Deep Throat ay si Mark Felt.  Mula sa Wikipedia.

Si Deep Throat ay si Mark Felt. Mula sa Wikipedia.

Ang pagbibitiw ni Richard Milhous Nixon, August 9, 1974.

Ang pagbibitiw ni Richard Milhous Nixon, August 9, 1974.

Isa pang whistleblower ay si Linda Tripp, empleyado ng Pentagon, na kumaibigan kay Monica Lewinsky at siyang nagrekord ng mga pakikipag-usap niya kay Monica ukol sa sekswal na relasyon ni Monica sa Pangulong William Jefferson Clinton.  Isa ito sa ebidensya na ginamit upang ma-impeach si Clinton noong 1998.

Linda Tripp.

Linda Tripp.

Si Monica Lewinsky, intern ng White House, at ang kanyang "boss" na si Pangulong William Jefferson "Bill" Clinton.

Si Monica Lewinsky, intern ng White House, at ang kanyang “boss” na si Pangulong William Jefferson “Bill” Clinton.

Sa Pilipinas, nauna nang maging whistleblower ang isa sa pinakapinagkakatiwalaang propagandista ni Pangulong Ferdinand Marcos na si Primitivo Mijares.  Si Mijares ang sumulat ng mahaba at komprehensibong pagpapaliwanag kung bakit ipinroklama ang Martial Law sa Sunday Express noong September 24, 1972.  Kumbaga kung may Josef Goebbels si Hitler, may Tibo Mijres si Marcos.  Sinasabing maaari siyang pumasok sa opisina ng pangulo ng walang kaukulang appointment, lakas!

Primitivo Mijares.  Naging Pangulo ng Manila Press Club.  Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Primitivo Mijares. Naging Pangulo ng Manila Press Club. Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Ngunit nakaalitan ni Tibo ang kapatid ni Imelda Marcos na si Kokoy Romualdez kaya naman kumalas siya sa diktador noong 1975.  Tinangka ng rehimen sa suhulan siya ng US$ 100,000.00 ngunit sa kabila nito, tumestigo siya sa US Congress ukol sa mga iregularidad sa pamahalaan ni Marcos.  Sinulat niya rin ang aklat na The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I makalipas ang isang taon, matapos ito, nawalang sukat si Mijares.  Naging desaparecido.

Primitivo Mijares, awtor ng The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I.  Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Primitivo Mijares, awtor ng The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I. Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I.  Mula sa Koleksyon ng Sinupang Xiao Chua.

The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos I. Mula sa Koleksyon ng Sinupang Xiao Chua.

Autograph mula kay Primitivo Mijares, isang huling mensahe para sa bayan?  Mula sa http://thelivingrice.blogspot.com/2009/12/remembering-primitivo-mijares-and-his.html.

Autograph mula kay Primitivo Mijares, isang huling mensahe para sa bayan? Mula sa http://thelivingrice.blogspot.com/2009/12/remembering-primitivo-mijares-and-his.html.

Hindi naglaon, nakatanggap ang anak niyang si Boyet nang tawag sa telepono noong 1977 na nagsasabing buhay ang kanyang ama at gusto siyang makita.  Dalawang linggo matapos nito, natagpuang patay si Boyet, tonortyur, binunot lahat ng kuko at 33 saksak ng ice pick sa buong katawan, 16 na taong gulang lamang siya.

Boyet Mijares.  Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Boyet Mijares. Mula sa Eugenia Apostol Foundation.

Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan and that was Xiao Time.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 8 October 2013)

XIAO TIME, 15 October 2013: ANG HAJJ AT ANG EID AL-ADHA

Text of the broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang Tawaf.  Mula sa muftisays.com.

Ang Tawaf. Mula sa muftisays.com.

15 October 2013, Tuesday: http://www.youtube.com/watch?v=0Fbipnjf_ow

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Eid Mubárak ang pagbati natin para sa Ummah, o sa buong kapatirang Islam, sa araw ng Eid al-Adha, October 15 2013.  Ano ba ang kahulugan ng Eid Mubárak?  Ito ay pagbati na kapag isinasalin sa Filipino ay “Mapagpalang Kapistahan.”  Kaya po holiday ngayon, in fact, ang Pilipinas tanging bansang hindi Muslim na nagpapahalaga sa kapistahang ito ng ating mga kapatid sa Islam sa ganitong paraan.  Ang Eid al-Adha, o ang Kapistahan ng Sakripisyo o Greater Eid, ay ang pagdiriwang ng mga muslim ng pagtatapos ng Hajj.  Ang hajj ay paglalakbay patungong Mecca sa Arabia, ang sentro ng Islam, na dapat gawin minsan man lang sa buong buhay ng isang Muslim.  Sa hajj, pinapraktis ng mga Muslim ang tawaf, o ang paglakad ng pitong beses counter-clockwise sa paligid ng itinuturing na sentro ng pananampalatayang Islam, ang Kaaba.

Pagsasagawa ng tawaf Kaaba sa Mecca.  Mula sa Wikipedia.

Pagsasagawa ng tawaf Kaaba sa Mecca. Mula sa Wikipedia.

Kung papaano isinasagawa ang tawaf.  Mula sa Wikipedia.

Kung papaano isinasagawa ang tawaf. Mula sa Wikipedia.

Kung saan sa direksyon nito nananalangin ang lahat ng Muslim sa buong mundo.  Gayundin ang Ramy al-Jamarat, kung saan pitong beses nilang babatuhin ang isang poste o pader, ang Jamrat’al’Aqabah na kumakatawan sa demonyong uminis kay Abraham o Ibrahim.

Pagbato sa representasyon ng demonyo sa Bundok Arafat, ang Jamrat'al'Aqabah.  Hindi si Yasser ha.  Mula sa hajjguide.org.

Pagbato sa representasyon ng demonyo sa Bundok Arafat, ang Jamrat’al’Aqabah. Hindi si Yasser ha. Mula sa hajjguide.org.

Ang mga nakatungo dito sa paglalakbay na ito ay tinatawag na mga Hajji o Hajja.  Sa pagtatapos ng paglalakbay, o ang mismong Eid al-Adha, kumakatay ng mga tupa upang pagsaluhan ng mga nasa Mecca bilang paggunita sa pagnanais ni Propeta Ibrahim na sundin ang kalooban ng Allah na isakripisyo ang kanyang panganay at pinakamamahal na anak bilang tanda ng kanyang pagmamahal sa Allah.  Nag-submit si Ibrahim, aslammah, pagsuko, ang kahulugan mismo ng salitang Islam.  Sa kabutihan ng Diyos nang saksakin niya ang anak hindi man lamang ito naano at may nakita silang ram o tupa na nakatay na at ito na lamang ang isinakripisyo.  Mabuti ang Diyos.  Kaibahan lamang, sa kwento ng Biblia ng mga Hudyo at Kristiyano, ang tinutukoy na pinakamamahal na anak ay si Isaac, ang itinuturing na ama ng mga Hudyo.  Habang sa Quaran ng mga Muslim, si Ismael, ang ama ng mga Arabo, ang ibinalak na isakripisyo.  Sa araw na iyon, pagsikat ng araw, ang mga Muslim ay tumutungo sa Masjid o Mosque, o maging sa eidgah o pook na dinadalanginan tuwing eid upang manalangin.  Exempted sa sama-samang pananalangin na ito ang mga may karamdaman, nagbibiyahe, at mga babaeng may dalaw, bagama’t kailangan pagsaluhan din nila ang kabutihan at pakikipagkapatiran ng mga Muslim sa araw na iyon sapagkat kadalasan matapos ang pananalangin, nagpipiging sila at kumakain.  At kung nagtataka kayo bakit nag-iiba-iba ang mga petsa ng kapistahang Muslim taon-taon, ito ay dahil ibinabatay ito sa kalendaryo lunaryo o sa paglitaw ng buwan.  Ayon kay Prop. Ayshia Fernando Kunting ng Western Mindanao State University ng Zamboanga, “Ang mga eid ang dalawang pagkakataon sa isang taon na nagkakasama-sama ang mga Muslim at nagdiriwang, simpleng pagre-affirm ng kapatiran, walang dekorasyon, walang parade, simpleng salu-salo ng magkakapatid.”

Ayshia Fernando Kunting, UP Diliman, August 2012.  Kuha ni Xiao Chua.

Ayshia Fernando Kunting, UP Diliman, August 2012. Kuha ni Xiao Chua.

Piging para sa Eid

Piging para sa Eid

Bilang paggalang sa mga kapatid nating Muslim ang ating pagpapahalaga sa araw na ito, ngunit sana magkaroon din ng Eid al-Adha sa kinabukasan na ipagdiriwang sa isang ganap na mapayapang Muslim Mindanao!  Assalamu Alaikum, Sumainyo ang kapayapaan.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Andrew Hall, DLSU Manila, 8 October 2013)

XIAO TIME, 11 October 2013: FR. PATRICK PEYTON AT ANG FAMILY ROSARY CRUSADE

Text of the broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Fr. Patrick Peyton at ang paborito niyang larawan ng Madonna and the Child ni Bartolome Esteban Murillo (nasa Galleria Palatina, Florence, Italya).

Fr. Patrick Peyton at ang paborito niyang larawan ng Madonna and the Child ni Bartolome Esteban Murillo (nasa Galleria Palatina, Florence, Italya).

11 October 2013, Friday: http://www.youtube.com/watch?v=y69dejB96Js

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  367 years ago, October 3, 1646, nagwagi ang dalawang outdated na barkong Espanyol laban sa malaking hukbong pandagat ng mga Olandes sa mga karagatan ng Pilipinas matapos ang limang labanan.

Ang Battle of La Naval.  Mula sa aklat na "The Saga of La Naval:  Triumph of a People's Faith."

Ang Battle of La Naval. Mula sa aklat na “The Saga of La Naval: Triumph of a People’s Faith.”

Ang sinasabing mahimalang pangyayari na ito ay dahil diumano sa sama-samang pagdarasal ng mga tao sa mahal na Birhen ng Sto. Rosario sa Sto. Domingo Church sa Intramuros.  Kaya naman tinawag ang birhen na La Naval at ang pista nito ay ipinagdiriwang tuwing ikalawang linggo ng Oktubre hanggang ngayon na nailipat na ang Simbahan sa Lungsod Quezon.

Nuestra Señora del Santissimo Rosario de La Naval de Manila, kuha ni Aldwin Ong mula sa aklat na "The Saga of La Naval:  Triumph of a People's Faith."

Nuestra Señora del Santissimo Rosario de La Naval de Manila, kuha ni Aldwin Ong mula sa aklat na “The Saga of La Naval: Triumph of a People’s Faith.”

Nang umusad ang panahon at naging moderno na ito, tila unti-unting nawawala ang tradisyon ng sama-samang pagdarasal.  Isang dayuhan ang tutulong naman na ipalaganap muli ang pagdarasal ng rosaryo ng mga pamilya ng sama-sama.  Naaalala niyo ba si Fr. Patrick Peyton, yung paring Holy Cross na lumalabas-labas sa TV noon?

Father Patrick Peyton, CSC., Servant of God.

Father Patrick Peyton, CSC., Servant of God.

Well, naniniwalang binibiyayaan ng Diyos ang mga pamilyang sama-samang nagdarasal.  Isinilang noong 1909 sa Ireland, pang-anim sa siyam na anak ni John at Mary Payton.  Mahirap, laging natutulog ng gutom ngunit bawat gabi ang nanay niya ay tatawagan sila para sa pananalangin at pangungunahan ng kanilang ama ang pagdarasal ng rosaryo.  Ayon kay Fr. Patrick, “Praying to God was as natural to him as breathing the air.”  Malaki ang impak ng pananampalatayang ito ng kanyang mga magulang.

Pamilya ni John at Mary Payton, si Patrick ay nasa kaliwa ng kanyang ina (kanan sa nakatingin).  Mula sa Family Rosary Crusade.

Pamilya ni John at Mary Payton, si Patrick ay nasa kaliwa ng kanyang ina (kanan sa nakatingin). Mula sa Family Rosary Crusade.

Upang makaraos sa kahirapan, nagtungo sa Amerika kasama ang kapatid noong 1928 sa Scranton, Pennsylvania at naging janitor sa Katedral ng St. Joseph.  Makalipas ang isang taon, pumasok kasama ng kapatid sa Holy Cross Seminary sa Notre Dame, Indiana.  Biglang natigil ang pagaaral ng isang taon nang lumala ang kanyang tuberculosis.  Mamamatay na siya nang manalangin siya kay Maria at ipinangako na kung gumaling siya, gagawin niya ang lahat upang ipalaganap ang muling pagdarasal ng pamilya ng sama-sama.  Matapos ang isang linggo, gumaling na siya at nakabalik agad sa pag-aaral.

Nakababatang Fr. Patrick Peyton.

Nakababatang Fr. Patrick Peyton.

The Savior, The Redeemer at the Master ay mga pelikula ukol sa buhay ni Hesukristo na nasa misteryo ng Santo Rosaryo.  Sino bang hindi nakapanood ng mga ito kapag Holy Week?  Mula sa Family Rosary Crusade.

The Savior, The Redeemer at the Master ay mga pelikula ukol sa buhay ni Hesukristo na nasa misteryo ng Santo Rosaryo. Sino bang hindi nakapanood ng mga ito kapag Holy Week? Mula sa Family Rosary Crusade.

Isang Rosary Rally kung saan milyon ang dumadayo upang makinig kay Padre Peyton.

Isang Rosary Rally kung saan milyon ang dumadayo upang makinig kay Padre Peyton.

Isang video grab mula sa Manila Rally noong Disyembre 1985 (Marian Year) kung saan dalawang milyong tao ang dumagsa sa Luneta upang makiisa kay Father Peyton.  Matapos ang dalawang buwan, nagka-EDSA na.

Isang video grab mula sa Manila Rally noong Disyembre 1985 (Marian Year) kung saan dalawang milyong tao ang dumagsa sa Luneta upang makiisa kay Father Peyton. Matapos ang dalawang buwan, nagka-EDSA na.

Itinatag niya ang Family Rosary Crusade noong 1942, at noong 1947 Family Theater na nagpapalabas ng mga radio show at pelikula na may kapupulutang aral, tulad noong Jesus Christ na hindi nakikita ang mukha kapag mahal na araw.  Malalaking artista sa Hollywood ang sumuporta sa kanyang mga gawain.  Noong 1948, sinimulan niya ang mga malalaking rosary rally na nang maglaon ay dinaluhan ng 28 Milyong tao sa iba’t ibang bansa sa mundo, 6 Milyon mula sa iba’t ibang pagbisita niya sa Pilipinas, pinakamalaking bilang sa alinmang bansang kanyang napuntahan.  Namatay siya noong June 3, 1992 sa San Pedro, California.

Si Padre Peyton habang nananalangin.  Mula sa Family Rosary Crusade.

Si Padre Peyton habang nananalangin. Mula sa Family Rosary Crusade.

Noong taong iyon, Grade 2 ako, nanonood na ako ng kanilang programa sa telebisyon.  Walang cable noon kaya ito lang ang mapapanood ng Sabado ng umaga.  Sinulatan ko pa nga sila at sumagot naman sila.  At kahit na hindi na ako Katoliko, ang mga kwento ni Bernard Factor Cañaveral sa “Once Upon A Saint” ay naging inspirasyon sa akin na patuloy na maging malaab sa aking mga paniniwala.

Sagot sa sulat ko sa Family Rosary Crusade noong Grade 2 ako.  Walong taong gulang pa lamang ako noon.  Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Sagot sa sulat ko sa Family Rosary Crusade noong Grade 2 ako. Walong taong gulang pa lamang ako noon. Mula sa Sinupan ng Aklatang Xiao Chua.

Si Xiao Chua kasama ang idoloniyang si Bernard Factor Canaveral.  Kuha ni Xiao Chua.

Si Xiao Chua kasama ang idolo niyang si Bernard Factor Canaveral. Kuha ni Xiao Chua.

Si Padre Peyton sa harapan ng billboard ng Family Rosary Crusade sa Pilipinas.

Si Padre Peyton sa harapan ng billboard ng Family Rosary Crusade sa Pilipinas.

Iiwan ko kayo sa pamamagitan ng mga sikat na habilin lagi ni Fr. Patrick, “The family that prays together, stays together,” at “The World at Prayer is a world at peace.”    Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 5 October 2013)

XIAO TIME, 9 October 2013: IBANG BERSYON NG PAGPATAY KAY GOBERNADOR HENERAL BUSTAMANTE

Text of the broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

"El Asesinato del Gobernador Bustamante y Su Hijo" (Ang Pagpaslang Kay Gobernador Bustamante at sa Kanyang Anak).  Mural ni Felix Resurrecion Hidalgo na nakalagak ngayon sa Pambansang Sinupan ng Sining sa Pambansang Museo ng Pilipinas.  Koleksyong Leandrom Locsin.  Mula kay pupuplatter.

“El Asesinato del Gobernador Bustamante y Su Hijo” (Ang Pagpaslang Kay Gobernador Bustamante at sa Kanyang Anak). Mural ni Felix Resurrecion Hidalgo na nakalagak ngayon sa Pambansang Sinupan ng Sining sa Pambansang Museo ng Pilipinas. Koleksyong Leandrom Locsin. Mula kay pupuplatter.

9 October 2013, Wednesday: http://www.youtube.com/watch?v=BSRbRo_CQ8E

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  294 years ago, October 11, 1719, pinaslang sa mismong Palacio del Gobernador si Gobernador Heneral Fernando Manuel de Bustillo Bustamante y Rueda, ang liberal na gobernador heneral ng Pilipinas at Field Marshal ng Emperyong Espanyol mula 1717 hanggang 1719.  Ito ay matapos na suwayin niya ang mga kagustuhan ng mga prayle dahil sa patuloy na pag-aresto sa mga may utang sa gobyerno kahit sila ay humihingi ng sanktwaryo sa simbahan.  Nang ang mga nabastos na opisyal na simbahan ay umalma at nagtangkang, “Ipapa-excommunicate ka namin!”  Ay lalo niyang ipinakulong ang mga Obispo, pati na ang Arsobispo ng Maynila, Francisco de la Cuesta.  Kaya ayun, ayon sa mga tradisyunal na tala sa ating mga aklat, nagbalak ang mga prayle at nagtipon ang mga pari kasama ang kanilang mga kabig mula sa Simbahan ng San Agustin at nagmartsa patungong Palacio del Gobernador sa loob ng Intramuros.  Sinugod nila ang ikalawang palapag, dinampot ang Gobernador Heneral, kinaladkad at pinagsasaksak hanggang mamatay.  Dumating ang kanyang anak upang iligtas siya ngunit ang anak niya rin ay napatay.  Dalawang asasinasyon ang nangyari.  Matapos noon, nagmartsa sila patungong Fort Santiago, pinalaya ang mga obispo at arsobispo, at ang Arsobispo ng Maynila ay ginawang interim na Gobernador Heneral sa loob ng ilang linggo.  Lalo itong nare-reinforce dahil sa isa sa pinakasikat na mural ni Felix Resurreccion Hidalgo, isang bayaning pintor ng ating bansa noong panahon ng propaganda, ang The Assassination of Governor General Bustamante and His Son.  Ipinapakita nito Bustamante na kinakaladkad at sinasaksak ng napakaraming prayleng dominikano!  Pero ayon sa isang artikulo ni Padre Cantius Koback, may mga tala na matatagpuan sa archives ng Unibersidad ng Santo Tomas na hindi talaga mga prayle ang pumatay kay Bustamante.  Sugatan siya nang dalhin sa dungeon ng palasyo, ngunit tinapos siya ng isa sa kanyang accountant na natagpuang nagnanakaw ng pera ng gobyerno.  Sa mga tala, isang Don Vicente Lucea ang pumatay sa kanya.  Ayon naman sa isang labandera sa palasyo, yung Don Vicente ay si Padre Sebastian de Totanes pala na Superyor ng mga Pransiskano.  Kung paniniwalaan si Padre Dr. Fidel Villarroel, isang respetadong historyador na Espanyol, teologo ng Dominican Order at dating archivist ng UST.

Fr. Fidel Villaroel.  Mula sa Philippine Daily Inquirer.

Fr. Fidel Villaroel. Mula sa Philippine Daily Inquirer.

Hindi maaaring mga prayle ang gumawa ng krimen sapagkat sila ay nakakulong sa Fort Santiago.  Binanggit din niya na ang obra maestra ni Hidalgo ay sinadyang maging historically inaccurate.  Ang tagapayo raw ni Hidalgo ay si Antonio Regidor, isang sikat na mason na kilalang kalaban ng mga prayle.

Felix Resurreccion Hidalgo.  Mula sa Lopez Museum.

Felix Resurreccion Hidalgo. Mula sa Lopez Museum.

Antonio Ma. Regidor.

Antonio Ma. Regidor.

Kung gayon, talagang inilagay na mga pari lamang ang pumatay sa gobernador upang mas magkaroon ng matinding epekto sa nakakakita at magbigay ng mensahe ng kapangyarihan ng Simbahang Katoliko sa Pilipinas.  Samakatuwid ang obra ay isang pulitikal na propaganda.  Anuman, ang mga obra maestra ni Fernando Amorsolo at ang mga diorama ng Ayala Museum na nagpapakita na kapwa mga taumbayan at mga prayle ang pumatay kay Bustamante.

"Ang Pagpaslang Kay Gobernador Heneral Bustamante." Obra Maestra ni Fernando Amorsolo na nasa Judge Guillermo Guevara Room ng Aklatan ng Unibersidad ng Pilipinas.

“Ang Pagpaslang Kay Gobernador Heneral Bustamante.” Obra Maestra ni Fernando Amorsolo na nasa Judge Guillermo Guevara Room ng Aklatan ng Unibersidad ng Pilipinas.

"Ang Pagpaslang Kay Gobernador Heneral Bustamante."  Diorama sa Ayala Museum.

“Ang Pagpaslang Kay Gobernador Heneral Bustamante.” Diorama sa Ayala Museum.

Case Unclosed ang kaso ng pagpatay kay Gobernador Heneral Bustamante dahil sinarado agad ang kaso at hindi na pinaimbestigahan pa.  Sangkot man ang mga prayle o hindi, ang sentimyento ng taumbayan ay nagmula sa pagpapakulong ni Bustamante sa mga opisyal ng Simbahan.  Bottomline, ang insidente ay nagpapakita pa rin ng napakalakas na impluwensya ng Simbahan sa ating bansa, noon at ngayon.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan and that was Xiao Time.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 5 October 2013)