IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

Tag: kasaysayan

XIAOTIME, 31 December 2012: HIWAGA NI RIZAL, Huwag Matakot Sa Kinabukasan

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 31 December 2012, at News@1 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Ang larawan ni Rizal bilang isang aktor sa teatro.  Mula sa aklat na In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

Ang larawan ni Rizal bilang isang aktor sa teatro. Mula sa aklat na In Excelsis ni Felice Prudente Sta. Maria.

31 December 2012, Monday:  http://www.youtube.com/watch?v=GTQpYLFAl0I

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Hindi lang astig ang ating National Hero na si José Rizal, mahiwaga pa siya!  Huh???  129 years ago sa bukas sa Bagong Taon, January 1, 1883, isinulat niya sa kanyang diary na dalawang gabi na ang nakalipas, nagkaroon siya ng panaginip na nagbigay sa kanya ng damdamin o emosyon na siya ay nag-iisa sa kalungkutan.  Muntik na raw siyang mamamatay.  Na tila isa raw siyang aktor sa entablado sa isang eksena kung saan siya ay mamamatay.  Nadama raw niya ang kanyang hininga at lakas ay unti-unting nawawala.

Si Rizal na ipinagluluksa ni Inang Bayan. Dalawa sa mga manikin sa Intramuros and Rizal Light and Sound Museum sa rekonstruksyon ng Beaterio de la Compania de Jesus (Beato), Calle Victoria, Intramuros, Maynila.

Si Rizal na ipinagluluksa ni Inang Bayan. Dalawa sa mga manikin sa Intramuros and Rizal Light and Sound Museum sa rekonstruksyon ng Beaterio de la Compania de Jesus (Beato), Calle Victoria, Intramuros, Maynila.

Hindi siya makakita at tila napaloob siya sa dilim ng kawalan, ng lumbay ng kamatayan.  Nais niyang sumigaw dahil akala niya ay mamamatay na siya.  Sa kanyang paggising, siya ay nanghina at hindi makahinga.

07 Ayon kay Ambeth Ocampo

Ayon kay Ambeth Ocampo, tila isang psychic si Rizal, nakita niya ang kinabukasan.  Kung nangyari ang panaginip dalawang gabi bago ang Bagong Taon ng 1883, ang petsa ng panaginip ay December 30, 1882, eksaktong 14 years ago bago siya mamatay!  Hindi kaya nahulaan niya ang mismong naramdaman niya nang tamaan siya ng mga punglo sa harap ng napakaraming tao sa Luneta?  Amazing!

"Fuego!" Detalye ng wall painting ni Carlos V. Francisco para sa Sentenaryo ng Kapanganakan ni Rizal noong 1961.  Nakalagak ngayon sa Dambanang Rizal sa Fort Santiago, Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

“Fuego!” Detalye ng wall painting ni Carlos “Botong” Francisco para sa Sentenaryo ng Kapanganakan ni Rizal noong 1961. Nakalagak ngayon sa Dambanang Rizal sa Fort Santiago, Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.

May laro din siya na inimbento sa Dapitan at nagdisenyo pa siya ng trumpo para dito, ang Sibila Cumana, kung saan ikaw ay magtatanong sa isang manghuhula.  Tila itinuturo sa atin ni Rizal na huwag matakot sa kinabukasan.  May isa ring sanaysay si Rizal na isinulat noong 1889 hanggang 1890 na inilathala sa La Solidaridad kung saan hinulaan niya ang mangyayari sa loob ng one hundred years!  Ang Filipinas Dentro de Cien Años.  Sa sanaysay na ito, ilan sa mga senaryong hinulaan niya ay ito:  Kung hindi magbabago ang pamamalakad ng mga Espanyol sa Pilipinas, magkakaroon na ng isang madugong himagsikan.  Gayundin, magkakainteres sa Pilipinas ang isang bansa na noon ay hindi pa nagpapakita ng imperyalistang interes sa daigdig: Estados Unidos!

Pagdating ng Agila sa Pilipinas.  Ang kolonyal na mentalidad lalo na ang lagi na lamang pag-asa sa Amerika ay isa sa ugat ng ating mga problema.  Detalye ng mural na "Kasaysayan ng Maynila" ni Carlos "Botong" Francisco na ngayon ay nasa Tanggapan ng Alkalde, City Hall ng Maynila.

Pagdating ng Agila sa Pilipinas. Ang kolonyal na mentalidad lalo na ang lagi na lamang pag-asa sa Amerika ay isa sa ugat ng ating mga problema. Detalye ng mural na “Kasaysayan ng Maynila” ni Carlos “Botong” Francisco na ngayon ay nasa Tanggapan ng Alkalde, City Hall ng Maynila.

Ngunit, hiwaga ba at bolang kristal ang ginamit niya para mahulaan ito?  Hindi po.  Binuksan niya ang sansaysay sa pamamagitan ng mga katagang ito, “Upang mabatid ang tadhana ng isang bayan, lubhang kinakailangang buksan ang aklat na nagsasalaysay ng nakaraan nito.”  Paano natin malalaman kung magkakaroon tayo ng magandang bukas?  Kapag binalikan natin ang nakaraan, matututo tayo mula sa mga pagkakamali natin.  Kapag binalikan natin ang nakaraan, maibabalik natin ang mga magagandang kaugaliang unti-unti nating nakakalimutan.  Kapag binalikan natin ang nakaraan, malalaman natin ang ugat ng ating mga problema upang masolusyunan ito.  Kapag binalikan natin ang nakaraan at nakita natin ang ating karanasan at katapangan, malalaman natin kung sino talaga tayo bilang mga Pilipino.  Sa taong 2012 binigyan niyo po ng pagkakataon ang inyong lingkod at ang Telebisyon ng Bayan na araw-araw magbalik-tanaw sa nakaraan, mga salaysay na tama, totoo at tugma sa Pinoy.  Dacal salamat pu!  Sa bagong taon ng 2013, nawa’y samahan niyo pa kami sa nagpapatuloy nating pagsisikap na ipakita kung bakit kailangang ipagmalaki:  AKO AY PILIPINO.

Nakikibakang Pinoy.  Detalye ng mural na "Kasaysayan ng Maynila" ni Carlos "Botong" Francisco na ngayon ay nasa Tanggapan ng Alkalde, City Hall ng Maynila.

Nakikibakang Pinoy. Detalye ng mural na “Kasaysayan ng Maynila” ni Carlos “Botong” Francisco na ngayon ay nasa Tanggapan ng Alkalde, City Hall ng Maynila.

Maginhawang Bagong Taon po sa inyong lahat.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Sun Garden Hotel, Tarlac City, 27 December 2012)

XIAOTIME, 3 October 2012: ANO ANG KASAYSAYAN?

Broadcast of Xiaotime news segment earlier, 3 October 2012, at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Si Dr. Zeus Salazar at ako, nang una kaming magkakilala, Freshman Walk malapit sa Melchor Hall, UP Diliman, 30 Setyembre 2004

3 October 2012, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=4oH8oTl_LHI&feature=plcp

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  Noong isang linggo tinalakay natin na walang talab sa puso ng marami at boring ang pag-aaral ng history sapagkat kung ito ay nakasulat na dokumento ng nakaraan, ang nagsusulat lamang nito ay ang mga edukado at mayayaman.  Sa Pilipinas, mga dayuhan ang sumulat tungkol sa atin nakaraan.  Kaya naman na mahalaga na magkaroon tayo ng pakahulugan sa pag-aaral ng nakaraan sa saswak sa ating sitwasyon.  At ang katumbas na salita ng History sa pambansang wika natin ay kasaysayan.  Ayon kay Dr. Zeus A. Salazar, ang salitang ugat nito na “saysay” ay dalawa ang kahulugan:  ang saysay ay isang salaysay o kwento at saysay rin ang katuturan, kabuluhan at kahalagahan.  Kaya naman ang kasaysayan ay mga salaysay na may saysay.  Ngunit, kailangang tanungin:  Kung ito ay may saysay, may saysay para kanino?  Siyempre para sa sinasalaysayang grupo o salinlahi.  In short, para sa tao.  Sa ganitong pakahulugan, mga kwentong may kwenta para isang bayan, hindi na nalilimita sa mga opisyal na dokumento nang makapangyarihan ang kasaysayan.  Ang mga pasalitang tradisyon na tulad ng mga epiko, alamat, mito, kwentong bayan at maging at mga kanta at jokes, bagama’t kathang isip ay maaaring maging batis ng kaisipan at paniniwala ng mga tao na hindi nagsisulat ng mga dokumento, lalo na ang mga lolo at lolang ninuno natin.  Halimbawa, sa mito ng mga Bisaya na “Sicalac at Sicavay,” ang lalaki at babae ay sabay na lumabas sa halaman o sa ibang bersyon ay sa kawayan.  Kumalat ito at pinagpasa-pasahan dahil nakarelate ang mga ninuno natin dito tulad ng pagresend natin sa emo texts na natatanggap natin kapag emo din tayo.  Dalawa ang maaaring pinapakita ng kwento ukol sa aktwal na mga ninuno natin.  Sabay lumabas ang lalaki at babae kaya pantay ang pagtingin sa kasarian ng mga ninuno natin noon at itinuturing natin ang kalikasan bilang ating pinagmulan at kasamang may buhay.  Mga teh, ang kasaysayan ay mahalaga sapagkat ito ay sumasalamin sa mga kwento at kaisipan natin.  Sa pamamagitan nito makikilala natin ang ating sarili at ang ating bayan.  Tanging kung kilala lamang natin ang bayan, doon lamang natin pwendeng sabihin na tunay nating minamahal ito.  Paano mo mamahalin ang isang irog kung hindi mo siya kilala.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, 27 September 2012)

 

 

WALKING HISTORY

Adoring the Manunggul Jar at the National Museum and learning about the common culture and belief of all Austronesians, the ancestors of Filipinos.

Hi this is Xiao Chua, a student of history.

…and it’s XIAOTIME!

This is my new blog which I created to anticipate the closure of my multiply blog, Ang Tarlakin (winner of the 2007 Wikipinoy of the Year for History) by December.  I would also like to have a more accessible and permanent home for my more serious thoughts.

Earlier today, I toured two sets of people in Luneta and Intramuros — about a hundred or so college students, and then, some kids.  In between being a student and teacher of history, I am a lakwatchero, who uses the spaces around us to teach history.

The past will always be a part of travelling.  Yup.  Everywhere we go, there are remnants and monuments of what used to be.  But to many, the past is irrelevant.  The dictionary definition of History is “the written record of past events,” and since we Filipinos did not keep records before the foreigners came, most of what we have read was their narratives on us in their perspective and language.  We became too harsh on ourselves in the process—thinking we are an inferior, bad people.  But try to view the past in the Filipino perspective, and we will be selling the idea that our best tourism asset is really our people.  I was taught by my mentor, historian Dr. Zeus Salazar, that the root word of our equivalent term for History, Kasaysayan, is “saysay.”  Saysay can mean “story” but it is also a word for “meaning.”  Seeing in the past what is meaningful and relevant to us, the people?  Hmmm, this sounds like a novel idea since we are coming from a perception that history classes are irrelevant and are the best sleeping pills.

Saysay of Lakwatcha

What does Lakwatcha really mean?  Lakwatcha editor Ai Macalintal once asked me this question.  Since I am not an expert on languages, I consulted mentors and friends.  Dr. Nilo Ocampo of the UP Department of Filipino referred me to the Vito Castillo Santos’s “Vicassan’s Pilipino-English Dictionary,” in which it says Lacuacha is a word from the Spanish that means “truancy.”  Truancy???  That explains why, when I asked Dr. Salazar and my friend Prof. Alvin Campomanes of the University of Asia and the Pacific what Lakwatcha meant for them, they both said it’s to loiter, roam around or promenade to shirk from duty.

Not a very positive word, it seems.  But we all know that culture and words are dynamic and the people can redefine them over time.  In this magazine, we can redefine lakwatcha to mean not just a vacation to get away from “the grey and frenzied hurly burly of the city life,” as Jose Mari Chan puts it.  It can also mean to travel and know ourselves as a people by discovering our different and shared histories and cultures.  Another mentor of mine Dr. Vic Villan of the UP Depatment of History, had another theory on how lakwatcha can mean to us.  It can come from the Cebuano “lakaw,” or the Hiligaynon “lakat” and the Tagalog “lakad,” all refers to the act of walking.

Saysay in Lakwatcha

Aside from being a teacher and historian, I am a historian-on-board buses for Linangan Education Trips (which specializes in historical educational tours) which I have been doing since 2006.  With this, I am able to lead students to remember the past in the spirit of the Katipunan’s “peregrinasyon.”  I learned from Dr. Jimmy Veneracion that during the years after the Philippine Revolution of 1896, the veterans of the Katipunan, returned to their battlefields, in groups remembering their fallen comrades, mga kapatid, which they called “peregrinasyon” or pilgrimages (as when we have spiritual journeys to the Holy Land).  When we travel to Fort Santiago, Banahaw, Biak-na-Bato, Mt. Nagpatong in Cavite, Luneta, Pinaglabanan, Corregidor, and many other places around the archipelago, we are honoring those who died before us so we can be free and have the opportunity to be good Filipinos.

Recently, I learned from the other tour company which hires my services, the Heroes Square Heritage Corporation (it owns the beautiful commercial building in front of Fort Santiago and it facilitates Intramuros tours with actors portraying historical personages for young kids) that in European museums, they call tour guides “docents.”  It’s the first time I heard it used in the Philippines.  For Heroes Square, the docent is not just a tour guide but is also a passionate teacher who teaches love of country.  In the next blogs, I hope that you join me as fellow travellers in a “pereginasyon” to know how great a people we are.  It’s time to recognize ourselves in the words of Tito Boy Abunda, “We are Filipinos, we are your best friends in Asia.”

I am proud to be a docent.  I give meaning to lakwatcha.  I am walking history…

This first post is dedicated to Dr. Ambeth R. Ocampo, whose birthday we celebrate tomorrow, for bringing me to the journey of history with his book Rizal Without The Overcoat when I was in grade 5.  Reading him and trying to catch his tone I first realized how I wanted to be a cool history teacher just like him.