IT'S XIAOTIME!

Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

XIAO TIME, 24 April 2013: FERNANDO AMORSOLO, ANG “GRAND OLD MAN OF PHILIPPINE ART”

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Fernando Cueto Amorsolo.  Mula sa opisyal na websayt ng mga Amorsolo.

Fernando Cueto Amorsolo. Mula sa opisyal na websayt ng mga Amorsolo.

24 April 2013, Wednesday:  http://www.youtube.com/watch?v=nC9hVHbGCSA Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  41 years ago ngayong araw, April 24, 1972, sumakabilang buhay ang noon ay kinikilalang “Grand Old Man of Philippine Art” na si Fernando Cueto Amorsolo sa sakit sa puso sa edad na 79, dalawang buwan matapos na maratay sa St. Luke’s Hospital.

Ang hindi natapos ni Amorsolo na portrait ng isang hindi kilalang parokyano dahil sa kanyang pagkaratay.  Ito ang sinasabing uli niyang obra.  Nakalagak ngayon sa Pambansang Museo ng Pilipinas.

Ang hindi natapos ni Amorsolo na portrait ng isang hindi kilalang parokyano dahil sa kanyang pagkaratay. Ito ang sinasabing uli niyang obra. Nakalagak ngayon sa Pambansang Museo ng Pilipinas.

Matapos lamang ang apat na araw, iginawad sa kanya ng Pangulong Ferdinand E. Marcos ang pinakaunang Gawad Pambansang Alagad ng Sining sa Sining Biswal sa Sentrong Pangkultura ng Pilipinas.  Sinasabing tinatayang sampung libo ang mga nagawa niyang paintings at sketches sa buong buhay niya.

Ang batang Amorsolo.

Ang batang Amorsolo.

Si batang Amorsolo habang nagpipinta ng isng hubad na babae sa kanyang studio.  Mula kay Dr. Ambeth Ocampo.

Si batang Amorsolo habang nagpipinta ng isng hubad na babae sa kanyang studio. Mula kay Dr. Ambeth Ocampo.

06 paintings at sketches sa buong buhay niya

Habang tinatapos ang mga larawan niya ng mga pangulo ng Pilipinas--Roxas, Quezon at Osmena.  Mula sa Pambansang Aklatan ng Pilipinas.

Habang tinatapos ang mga larawan niya ng mga pangulo ng Pilipinas–Roxas, Quezon at Osmena. Mula sa Pambansang Aklatan ng Pilipinas.

01 sumakabilang buhay ang noon ay kinikilalang “Grand Old Man of Philippine Art” 31 ng kanyang mga painting at papipiliin ka kung ano ang gusto mo ipagawa Naging apprentice ng dakilang guro ng sining Don Fabian dela Rosa sa edad lamang na trese, nagturo sa UP.  Sumikat siya sa kanyang disenyo sa logo ng Ginebra San Miguel, Marca Demonio, at sa kanyang malaganap na nailimbag sa mga brosyur ng Pilipinas noong panahon ng mga Amerikano, ang “Rice Planting” (1922).

Maestro Fabian dela Rosa.  Mula sa Vibal Foundation.

Maestro Fabian dela Rosa. Mula sa Vibal Foundation.

Fabian dela Rosa habang nagpipinta.

Fabian dela Rosa habang nagpipinta.

Ginebra San Miguel Marca Demonio ni Fernando Amorsolo.

Ginebra San Miguel Marca Demonio ni Fernando Amorsolo.

Rice Planting

Rice Planting

Rice Planting na may Bulkang Mayon bilang background.

Rice Planting na may Bulkang Mayon bilang background.

Rice Planting, iba-ibang bersyon.  Kaloka.

Rice Planting, iba-ibang bersyon. Kaloka.

Dinner in the Sun, may Bulkang Taal naman.

Dinner in the Sun, may Bulkang Taal naman.

Tinulungan ng mga mayayamang mga Ayala na maglakbay sa Paris, Madrid at New York upang lalong lumawak ang karanasan.  Nakilala siya sa kanyang mga obra na nagpapakita ng kabukiran ng Pilipinas at mga tila buhay na mga portraits ng mga tao.

Fernando Amorsolo at isang obra na nagpapakita ng kanyang unang asawa.  Mula kay Dr. Ambeth Ocampo/

Fernando Amorsolo at isang obra na nagpapakita ng kanyang unang asawa. Mula kay Dr. Ambeth Ocampo/

Fruitgatherer

Fruitgatherer

hqdefault

Dalagang Bukid

Dalagang Bukid.  Nasa GSIS Museo ng Sining

Young Girl with Jar

Young Girl with Jar

tumblr_lr75anwJHm1qappado1_400

Oracion

Oracion

Young Girl

Young Girl

Young Girl

Young Girl

Mother and Child

Mother and Child

Studies para sa mga portrait ng Pamilya Lacson.

Studies para sa mga portrait ng Pamilya Lacson.

Ang kanyang pinakamalaking kontribusyon sa sining sa Pilipinas ay ang paglalaro ng light and shade o chiaroscuro.  Na mas kilala natin ngayon sa tawag na backlighting.

Under The Mango Tree

Under The Mango Tree

Burning of the Idols, nagpapakita ng pagsunog ng mga ninuno natin sa kanilang mga anito tulad ng ipinag-utos ng mga mananakop na Espanyol.  Suwabe sa backlighting.

Burning of the Idols, nagpapakita ng pagsunog ng mga ninuno natin sa kanilang mga anito tulad ng ipinag-utos ng mga mananakop na Espanyol. Suwabe sa backlighting.

Kung ngayon, puro papuri ang natatanggap niya mula sa mga eksperto at mamamayan ng Pilipinas, matatandaan na noong kanyang panahon kontrobersyal na pigura siya sa sining.  Sinasabing hindi sinasalamin ng kanyang mga painting ang totoong buhay ng mga tao halimbawa sa kanyang mga depiksyon ng bukid.  Masyadong idealized.  Na parang ang saya-saya ang mga tao, makukulay ang mga suot nila at ubod ng linis.

Dalagang Bukid.  Nasa Ayala Museum.

Dalagang Bukid. Nasa Ayala Museum.

Barrio Fiesta

Barrio Fiesta

dd4235596bfeb76466a7b7d9264611e6

Doncella Filipina

Doncella Filipina

116728_big

Woman In Tobacco Field

Woman In Tobacco Field

Rice Harvesting

Rice Harvesting

Rice Harvesting

Rice Harvesting

amor13

Harvesting Rice

Harvesting Rice

c1225

c1371

Ang Sabungero

Ang Sabungero

Cockfight

Cockfight

Antipolo

Antipolo

Harvest Scene

Harvest Scene

a0

fernandoamorsolo12

Along Mountain Trail

Along Mountain Trail

Bullock Cart

Bullock Cart

El Regreso de los Pescadores

El Regreso de los Pescadores

Market Place Before a Church

Market Place Before a Church

Malate Church

Malate Church

bayan ko-waterfall

Oo nga naman, mahirap kaya at mainit ang buhay sa bukid.  Marami rin siyang obra na nagpapakita ng kasaysayan ng Pilipinas.  Iyon nga lang, may painting siya na pinamagatang “Early Sulu Wedding” ngunit paano magiging kasal ito sa Sulu e ang mga Muslim dapat balot na balot ang mga kababaihan, hubad sa larawan niya!  Kaloka.

Confeccion de la Standarte Nacional (Making of the Philippine Flag).  Nasa tanggapan ng COB-CEO Vicente R. Ayllón sa ika-30 palapag ng Insular Life Corporate Centre (ILCC) sa Filinvest Corporate City in Alabang.

Confeccion de la Standarte Nacional (Making of the Philippine Flag). Nasa tanggapan ng COB-CEO Vicente R. Ayllón sa ika-30 palapag ng Insular Life Corporate Centre (ILCC) sa Filinvest Corporate City in Alabang.

First Baptism in the Philippines.  Proud si Amorsolo sa Research na ginawa niya para sa obrang ito.  Nasa Ayala Museum.

First Baptism in the Philippines. Proud si Amorsolo sa Research na ginawa niya para sa obrang ito. Nasa Ayala Museum.

Early Sulu Wedding.  Nasa Ayala Museum.

Early Sulu Wedding. Nasa Ayala Museum.

Ngunit nang maranasan ang digmaan ayon kay Ambeth Ocampo, makatotohanan ang mga dibuho niya ng paghihirap at pagkawasak ng bayan.

Burning of the Intendencia, 1942.

Burning of the Intendencia, 1942.

Detalye ng Burning of the Intendencia.  Mula sa Lopez Museum.

Detalye ng Burning of the Intendencia. Mula sa Lopez Museum.

Ilan lamang sa maraming drowing ni Amorsolo noong panahon ng digmaan.  Montage kasama ng nasirang Post Office Building mula sa Lopez Museum.

Ilan lamang sa maraming drowing ni Amorsolo noong panahon ng digmaan. Montage kasama ng nasirang Post Office Building mula sa Lopez Museum.

Defense of a Filipina Woman's Honor.

Defense of a Filipina Woman’s Honor.

Bombing of Manila

Bombing of Manila

Aktwal na larawan ng kanyang ipininta sa "Bombing of Manila"

Aktwal na larawan ng kanyang ipininta sa “Bombing of Manila”

Gayundin, masyado raw komersyal si Amorsolo.  Para mabuhay noon, nilalako niya ang mga foto ng kanyang mga painting at papipiliin ka kung ano ang gusto mo ipagawa.  Depende sa bayad mo ang pagkapulido ng gawa.  Kaya may iba-ibang bersyon ang kanyang mga obra.

Rice Harvesting

Rice Harvesting

Rice Harvesting

Rice Harvesting

Bather by the Water

Bather by the Water

Bathing, 1931

Bathing, 1931

Bathing

Bathing

Bathing

Bathing

Bathing

Bathing

Lavandera, 1957

Lavandera, 1957

Bathing

Bathing

2134446_f520

Lavandera

Lavandera

Lavanderas

Lavanderas

Lavanderas

Lavanderas

The Offering

The Offering

Nude

Nude

Sipi ng ulat ni Nick Joaquin (Quijano de Manila) ukol sa koneksyon ng personalidad na exhuberant ni Amorsolo at ng kanyang mga produksyon.

Sipi ng ulat ni Nick Joaquin (Quijano de Manila) ukol sa koneksyon ng personalidad na exhuberant ni Amorsolo at ng kanyang mga produksyon.

Naging regular customers niya ang mga Araneta at si Don Jorge Vargas.  Maging ang batang reporter noon na si Ninoy Aquino ay nagsakripisyo ng dalawang buwang suweldo para ipapinta lamang ang portrait ng kanyang nililigawan noon na si Maria Corazon Sumulong Cojuangco, Tita Cory.  Sweet.

Don Jorge Vargas

Don Jorge Vargas

Maria Corazon Sumulong-Cojuangco (Aquino), regalo ni Ninoy.

Maria Corazon Sumulong-Cojuangco (Aquino), regalo ni Ninoy.

Lagda ni Amorsolo, 1937

Lagda ni Amorsolo, 1937

Mula sa CCP Library/ American Historical Collection.

Mula sa CCP Library/ American Historical Collection.

Ok fine, hindi raw makatotohanan ang obra ni Amorsolo, ngunit ang sining naman talaga ay pale imitation lang ng totoong buhay.  Ang nais ni Amorsolo ay mag-iwan ng magandang imahe ng ating bayan.  Tayo rin naman gusto natin mag-iwan ng magandang imahe ng sarili natin hindi ba?  Sa puntong ito, nagtagumpay nga siya.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime. (Pook Amorsolo, UP Diliman, 20 April 2013)

Bayanihan

Bayanihan

El Ciego (The Blind Man)

El Ciego (The Blind Man)

Ipininta ni Amorsolo ang kanyang sarili.  Nag-wan ng malaking pamana sa Sining sa Pilipinas.

Ipininta ni Amorsolo ang kanyang sarili. Nag-wan ng malaking pamana sa Sining sa Pilipinas.

XIAO TIME, 23 April 2013: KASUNDUAN SA NAIC; KOMPRONTASYON NINA BONIFACIO AT AGUINALDO

Broadcast of the news segment Xiao Time, the three-minute history documentaries at News@1 and News@6 of PTV 4, simulcast over Radyo ng Bayan DZRB 738 khz AM:

Nang mabuking si Heneral Emilio Aguinaldo na nakikinig sa usapan nina Supremo Andres Bonifacio at mga kabig matapos na lagdaan ang kanilang kasunduang militar sa Casa Hacienda de Naic na nagpapatibay na si Bonifacio pa rin ang pangulo ng pamahalaang mapanghimagsik.  Guhit ni Egai Fernandez mula sa aklta na Supremo.

Nang mabuking si Heneral Emilio Aguinaldo na nakikinig sa usapan nina Supremo Andres Bonifacio at mga kabig matapos na lagdaan ang kanilang kasunduang militar sa Casa Hacienda de Naic na nagpapatibay na si Bonifacio pa rin ang pangulo ng pamahalaang mapanghimagsik, April 19, 1897. Guhit ni Egai Fernandez mula sa aklta na Supremo.

23 April 2013, Tuesday:  http://www.youtube.com/watch?v=8zyDiv_-fh4

Makasaysayang araw po, it’s Xiaotime!  116 years ago noong Biyernes, 19 April 1897, nilagdaan ni Supremo Andres Bonifacio ang dokumentong Naic Military Agreement kasama ng kanyang mga heneral at kabig.  Sa dokumentong ito muli niyang sinasabi tulad ng ginawa niya sa Acta de Tejeros noong March 23, 1897 na siya pa rin ang Pangulo ng Pamahalaang Mapanghimagsik sa kabila ng pag-angkin din sa pwesto ni Heneral Emilio Aguinaldo.

Si Andres Bonifacio at Emilio Aguinaldo.  Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Si Andres Bonifacio at Emilio Aguinaldo. Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Huling pahina at mga lagda sa Acta de Tejeros, March 23, 1897.    Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Huling pahina at mga lagda sa Acta de Tejeros, March 23, 1897. Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Huling pahina at mga lagda sa Acta de Naic, April 19, 1897.  Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Huling pahina at mga lagda sa Acta de Naic, April 19, 1897. Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Sa labas ng Cavite, maging sa mga kalabang Espanyol, tulad ng makikita sa tila wanted na poster na ito sa isang dyaryong Espanyol noong Pebrero, ipinakilala si Bonifacio bilang Titulado o Presidente ng Republica Tagala.

Isang pahina ng La Ilustracion Espanola y Americana ng Pebrero 1897 na kumikilala sa Supremo bilang Presidente ng Republika ng Tagalog.    Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Isang pahina ng La Ilustracion Espanola y Americana ng Pebrero 1897 na kumikilala sa Supremo bilang Presidente ng Republika ng Tagalog. Mula sa Tragedy of the Revolution, Studio 5 Designs.

Sa araw na iyon, nagpahanda para sa pulong ng mga pagkain ang Supremo sa ikalawang palapag ng Casa Hacienda de Naic, na ngayon ay Naic Elementary School habang may mga tao sina Aguinaldo na nabihag sila sa unang palapag.  Sinasabing isa sa mga tagasunod ni Aguinaldo ang natakas, o napadaan at narinig ang ukol sa pagpupulong, si Major Lazaro Makapagal.

Casa Hacienda de Naic, ngayon ay Naic Elementary School mula sa kampanaryo ng Simbahan ng Naic.  Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

Casa Hacienda de Naic, ngayon ay Naic Elementary School mula sa kampanaryo ng Simbahan ng Naic. Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

Bukana ng Naic Elementary School.  Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

Bukana ng Naic Elementary School. Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

Ang pulong nina Supremo Bonifacio para sa Naic Military Agreement sa ikalawang palapag ng Casa Hacienda de Naic.  Nakasabit sa function room ng paaralan.

Ang pulong nina Supremo Bonifacio para sa Naic Military Agreement sa ikalawang palapag ng Casa Hacienda de Naic. Nakasabit sa function room ng paaralan.

Lazaro Makapagal, mula kay Isagani Medina.

Lazaro Makapagal, mula kay Isagani Medina.

Dali-daling pinuntahan ni Makapagal si Heneral Aguinaldo na noon ay nakaratay sa banig ng karamdaman at nagsumbong.  Napatayo sa kanyang malaria ang heneral at dali-daling tumungo sa Naic.  Kahit pinigilan ng mga gwardiya ni Bonifacio, pilit na nakaakyat si Aguinaldo sa ikalawang palapag at mula mismo sa kwento niya, sumilip siya sa puwang ng pintuan at nakinig.  At siya ay nabigla!  Kasama ni Bonifacio ang kanyang ministro na si Artemio Ricarte, at ang dalawa niyang mahal na heneral, Mariano Noriel at Pio del Pilar!  Narinig niyang binabasa ni Bonifacio ang isang dokumento na nagsasabing “Isusuko ng Heneral Emilio Aguinaldo ang lahat ng tropa ng Himagsikan, sa pagpasok ng Kastila dito sa Naic.”  Nakita ni Koronel Procopio Bonifacio, kapatd ng Supremo, ang Heneral, tinulak ang pinto at sinabing, “Narito po at nakikinig sa pintuan ang Heneral Emilio Aguinaldo.”

Ang mismong hagdanan patungo sa ikalawang palapag ng Casa Hacienda de Naic.  Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

Ang mismong hagdanan patungo sa ikalawang palapag ng Casa Hacienda de Naic. Kuha ng isang estudyanteng Lasalyano ni Xiao Chua.

 

Artemio Ricarte.  Mula kay Isagani Medina.

Artemio Ricarte. Mula kay Isagani Medina.

Mariano Noriel.  Mula kay Isagani Medina.

Mariano Noriel. Mula kay Isagani Medina.

Pio del Pilar.  Mulay kay Isagani Medina.

Pio del Pilar. Mulay kay Isagani Medina.

Procopio Bonifacio.  Mula kay Isagani Medina sa Great Lives Series.

Procopio Bonifacio. Mula kay Isagani Medina sa Great Lives Series.

Malamang nagulat ang lahat at pinatuloy ng Supremo si Aguinaldo at sinabing, “Magtuloy po kayo at makinig sa aming pulong.”  Magalang na sagot ni Aguinaldo, “Salamat po at marahil kung ako’y inyong kailangan, disin sana ay inanyayahan ninyo ako.”  Tama!  Oo nga naman.  Nagpaalam tsaka bumaba, at sa liwanag ng posporo nahanap niya ang kanyang mga kawal.  Pinalaya niya ang mga ito.  Muling pinatawag ng Supremo si Aguinaldo at inisip niya, labanan na kaya ito?  Ngunit paanyaya pala ulit ito na making sa pulong.  Muling tumanggi si Aguinaldo at muli sinabing, “Kung ako’y inyong kailangan, disin sana ay inanyayahan ninyo ako.”  Sa kanyang pag-alis, iniwasan na nina Bonifacio ang gulo at lumisan ng gusali.  Iniwan ang pagkain na kinain naman ng mga tao ni Aguinaldo.  Ipinatawag ng heneral sina Mariano Noriel at Pio del Pilar at hindi magkamayaw na nagpaumanhin kay Aguinaldo.

Ang monumento ni Pio del Pilar, "bayani" ng Makati.

Ang monumento ni Pio del Pilar, “bayani” ng Makati.

Dahil sa pagpapatawad na ni Aguinaldo, ang dalawang ito ang naging numero unong nag-udyok sa batang heneral na patayin ang mga Bonifacio dahil mapanganib sila sa himagsikan.  Isang himagsikan na si Bonifacio ang Ama?  Huh?  Abangan ang susunod na kabanata.  Ako po si Xiao Chua para sa Telebisyon ng Bayan, and that was Xiaotime.

(Pook Amorsolo, UP Diliman, 20 April 2013)