Naglilingkod sa Diyos at sa Bayan sa pagtuturo ng Kasaysayan

Tag: personal

BRING UP WHEREVER YOU GO: The UP Universe and What It Taught Me

In commemoration of the 105th founding anniversary of the University of the Philippines, I would like to pay tribute to my alma mater by putting to light unedited this hitherto unpublished essay of mine about what I learned in UP.  Reading it now, I realized my thoughts have not changed except for a few things:  UP is not my universe anymore, UP is not the world.  The world outside is wider and UP people are needed there too, and I am not as bitter about my non-renewal as instructor. I still believe it was unjust, but I know I have a share in the blame.  Bottom line, I still have not left UP, and UP has not left me.  I am taking my Ph.D. in UP, I still live in UP, and I still love UP (18 June 2013):

Michael Charleston "Xiao" B. Chua, M.A. (History, 2010-2011)

Michael Charleston “Xiao” B. Chua, M.A. (History, 2010-2011)

Malayong lupain, di kailangang marating, dito maglilingkod sa bayan natin.

-UP Naming Mahal, from Lean, The Musical (Gary Granada)

I can remember clearly the very first time I was told about UP and its students.  I was a young schoolboy in Tarlac City when a school guard, Manong Alan, told me that UP students usually read their lessons while riding jeepneys, and that they tell priests if they gave wrong points during homilies.  And I thought that’s the school where I want to be.

During third year high school, in 1999, I listened to the musical about the late great student-leader from UP, Lean Alejandro.  I thought that its version of UP Naming Mahal was the actual alma mater song.  I loved it, especially the line, “Malayong lupain, di kailangang marating, dito maglilingkod sa bayan natin.”  I loved history and our heroes but I don’t have any idea how to love my country without getting killed.  UP will surely teach me how and I thought that’s the school where I want to be.

Lean Alejandro, UP student leader and martyr.  Photo by Kim Komenich.

Lean Alejandro, UP student leader and martyr. Photo by Kim Komenich.

And in that January day of 2001, when I learned that I passed the UPCAT, Popoy Lagman was killed at the UP Bahay ng Alumni.  Mom was reluctant to send me to Manila to study.  I might get into trouble.  But as always, she respected my decision to go ahead.

I was so amazed when I first entered the University Avenue riding the Philcoa jeepney, welcomed by the majestically simple inscription, “UNIBERSIDAD NG PILIPINAS 1908,” then entering the arched acacia trees ushering me to a beautiful universe of knowledge and freedom of thought.  It was a dream come true.  I still feel that first time thrill every time I looked up to the trees.

Trees in UP planted by the pioneer students of Diliman.  From

Trees in UP planted by the pioneer students of Diliman. From

Since then, UP has become the center of my universe.  For four years as a student, and for three years as member of the faculty and MA student.  Through the years, these are only some of the things that it taught me:

It taught me that UP is not just a university, it’s a lifestyle.

It taught me to be humble.  Seeing how my dorm mates in Kalayaan write creatively taught me that probably I’m not the brightest.  But it also taught me to aspire to be the best that I can be so I can be worthy of UP.

Xiao Chua defies urban legend and had his photo taken with the Oblation in 2001.  He graduated B.A. History on time, his M.A. took some time though.  From the Xiao Chua Library and Archives.

Xiao Chua defies urban legend and had his photo taken with the Oblation in 2001. He graduated B.A. History on time, his M.A. took some time though. From the Xiao Chua Library and Archives.

It taught me that education does not stop in the four walls of the classroom.  At dorm, before I sleep, the simple friendly chats turn to meaningful discussions on academic and, more importantly, life lessons.  Many of the things we learn come from listening to the different experiences of even the most humble workers of the university.  For in the UP universe, we have people from different backgrounds and social status.

Last general assembly of the second floor residents of Kalayaan Residence Hall, 2001-2002.  Xiao Chua was corridor representative.  From the Xiao Chua Library and Archives.

Last general assembly of the second floor residents of Kalayaan Residence Hall, 2001-2002. Xiao Chua was corridor representative. From the Xiao Chua Library and Archives.

It taught me that UP students can learn despite [some of] their professors, despite the pila, and despite the lack of university equipment.  The UP universe cannot provide everything conveniently to their students and faculty mainly because of the insufficient state subsidy.  But because of this, we had learned to be flexible and resilient, even when we go out of UP.

Xiao Chua at Kalayaan Residence Hall Room B-203, 2001-2001.

Xiao Chua at Kalayaan Residence Hall Room B-203, 2001-2001.  From the Xiao Chua Library and Archives.

It taught me to be true and be answerable to the beliefs and principles I hold dear.  The UP universe offers lots of -isms and some parents fear that sending their children to UP is as good as turning them into agnostics.  It is also home for many strong egos that may distract and discourage our growth.  UP is not for the faint-hearted.  I’ve seen people lose their focus and not finish their studies, for it offers so much freedom and so much variety of beliefs.  But it is also a venue where we can be respected if we can stand up for what we believe and focus on why we are here:  to get a degree and be a productive citizen of our society.

Xiao Chua, head of Freshman Block N-13, wearing one of his favorite UP shirts, the Philippine Collegian dictum:  Kung Hindi Ngayon Kailan Pa?

Xiao Chua, head of Freshman Block N-13, wearing one of his favorite UP shirts, the Philippine Collegian dictum: Kung Hindi Ngayon Kailan Pa?

It taught me to be true to myself, and express it.  That in the UP universe, I can be as weird as I can be as long as I don’t harm others.  People laughed at me but I also met true friends who accepted me for who I am and let me feel that it’s cool to be me.  Because of this, I got to know myself better, enhanced my true capabilities, and learned that as a UP student, there is power in my hands to change things.

Xiao Chua being himself.  From the Xiao Chua Library and Archives.

Xiao Chua being himself. From the Xiao Chua Library and Archives.

It taught me that my being a iskolar ng bayan, I am not only answerable to my parents.  For however expensive my parents paid for my tuition fee, the bulk of the cost for the quality of education that I get in this universe is shouldered by the workers, the bayan.  Therefore, if we don’t give our best effort in a subject, we are wasting about a month’s wage of a poor worker.

Xiao Chua and just three of his best friends in Kalayaan:  Jeremy Ryan Yap, Jeremiah Dalas, and Rey PJ Celiz.  From the Xiao Chua Library and Archives.

Xiao Chua and just three of his best friends in Kalayaan: Jeremy Ryan Yap, Jeremiah Dalas, and Rey PJ Celiz. From the Xiao Chua Library and Archives.

Finally, it taught me to ask, in everything that I do, for whom am I doing this?  I must be iskolar para sa bayan!  I owe so much to this university.  But I can pay it forward to the ones who sent me to school—the Filipino people.  In history, I learned that Andres Bonifacio didn’t only preach that one must die for one’s bayan, he also said that one must live for it, “Diligence in the work that gives sustenance to thee is the true basis of love—love for thine own self, for thine wife and children, for thine brothers and countrymen.”  Pag-ibig sa bayan is not only manifested in the battlefield or the parliament of the streets, but also by being the best that I can be.  By striving to make a difference, inspire, spark change.  As a history professional, I must write and speak to our people, in their language and perspective, their story.

Xiao Chua writing his Kalayaan journal, photo by Neil Axalan.  From the Xiao Chua Library and Archives.

Xiao Chua writing his Kalayaan journal, photo by Neil Axalan. From the Xiao Chua Library and Archives.

I tried to live the UP dream and give back what I owe the university by teaching in the hollowed walls of Palma Hall were Agoncillo, Constantino, Salazar and Guerrero once taught the bright future leaders of this country.  My non-renewal as a faculty taught me that it is not a perfect institution however idealistic it is, like all human institutions are.  But my students, who moved to let their disagreement be heard, made me to continue to believe in the UP dream, despite this little nightmare.  I did not teach in vain.

Xiao Chua teaching his memorable summer class of 2006, where he assembled the "Lunch Club."

Xiao Chua teaching his memorable summer class of 2006, where he assembled the “Lunch Club,” Palma Hall.  From the Xiao Chua Library and Archives.

After that, a former student told me “Bring UP wherever you go.”

Well, I have news for her:  I will.

12 July 2008, 5:45 PM

Pook Amorsolo, UP Campus, Quezon City


Matagal na ito pero maaaring magbigay pa rin ito ng ideya ukol sa aking mga unang taon at kabataan hanggang 2007 at kung bakit ako nagkaganito:


(A Brief History of Xiao)

Nothing’s really exciting in my life, except perhaps, my attempting to be in touch with HISTORY…

Ang pusod, minsan sa buhay ng bawat isang tao, ay naging mahalagang daluyan ng buhay para sa atin. Ito ang nagdurugtong sa atin sa ating ina noong tayo ay nasa sinapupunan pa lamang. Ayon kay Prop. Lino Dizon, sa mga Kapampangan, pinaniniwalaan na kung maingatan ang pusod matapos ang kapanganakan ng isang bata at ilagay ito sa isang mataas na lugar sa tahanan, magiging BIBO ang bata sa kanyang paglaki.

Bagama’t marami sa mga pamahiin ay hindi ko pinaniniwalaan, itong tungkol sa pusod ay gusto kong paniwalaan. Noong una akong kumita ng liwanag nuong Ika-19 ng Enero 1984, bisperas ng kapistahan sa aking sinilangan, ang bayan ng Tarlak, binalot ng aking mga mararangal na magulang na sina Charles Chua at Vilma Briones ang aking pusod sa isang edisyon ng pahayagan noong araw na iyon at isinabit sa kisame ng aming kwarto. Nais kong maniwala na may kaugnayan ang pagkakaingat ng aking pusod at ang pagkakabalot nito sa pahayagan sa aking pagkakahilig sa bayan at kasaysayan, at sa masigasig na paglalahad nito. Wika nga ng historyador na si Gregorio F. Zaide, “Today’s events, tomorrow’s history.”

Nais ko ring maniwala na ang aking hilig sa kasaysayan ay dulot ng pagkakita ng aking mga magulang sa pagdaan ng karo ng bangkay ni Ninoy Aquino sa monumento habang ako’y pinagbubuntis ng aking nanay. Ngunit mas kapani-paniwala na ang naging haligi ng aking pagkahilig sa kasaysayan ay ang aking paglaki sa panahon ng pagbagsak ng diktadura at ng sinasabing bagong demokrasya. Ang makasaysayang tagpong ito sa buhay ng ating bansa ay malamang sa malamang, tumatak sa aking murang isipan. Naaalala ko pa rin ang aming pagsigaw kasama ang aking mga kalaro ng “Coree! Coree!” sa tuwing may daraan ng chopper sa aming lugar.

Itinuturing ko ang sarili ko na isang bibong socio-political animal na interesado sa pakikipag-ulayaw sa mga taong nakapaligid sa akin. Maaring ito ang naging dulot ng pinakaunang alaala ng aking pagkabata. Iyon ay noong pagdiriwang ng aking unang taong kaarawan. Maliban sa ang akingcake ay kulay asul, naaalala ko na mula sa aking birthday party, ipinasok ako sa aming kwarto upang matulog na. Wala akong nagawa kundi umiyak ng umiyak. Marahil, nais ko pang makisalamuha sa aking mga bisita.

Sa aking paglaki, unti-unti nang lumago ang mga saligan ng aking mga hilig, interes, personalidad at paniniwala.

Malaking impluwensya ang aking ina, sapagkat siya ang aking naging huwaran ng pagmamahal. Dahil full-time housewife, sinubaybayan niya ang aking paglaki at ng aking mga kapatid na sina Michelle at Mark. Ang pag-aarugang ito ang naglayo sa amin sa maraming katarantaduhan na dinaranas ng maraming mga kabataan ngayon.

Malaki ring impluwensya ang aking ama, sapagkat siya ang aking naging huwaran ng tatag at dedikasyon. Siya ang nagtaguyod ng aming pamilya sa kabila ng mga krisis na hinarap ng ating bayan sa paglipas ng panahon.Hindi siya nagsasawang maging mabuting tagapagbigay ng aming mga pangangailangan, maging hanggang sa kasalukuyan. Ang kanyang mga pasya ay puno ng karunungan kaya patuloy namin siyang minamahal at ginagalang.

Malaking impluwensya rin sa akin ang aking lola na isang butihing guro, si Bb. Ching D. Chua, o “Mommy.” Spoiled ako kay Mommy sapagkat lagi niya akong ipinagtatanggol sa tuwing pinagagalitan ako ng aking ina. Bilang unang apo, sinasabi niyang ako ang kanyang paborito. Sa maraming pagkakataon, noong bata pa ako, dinadala niya ako sa kanyang paaralan sa San Juan de Mata, Tarlac. Ako ang saling pusa sa klase na minsan pupunta sa harapan ng blackboard upang kunwari ay magturo sa mga bata. Nang makipagsapalaran siya sa Canada upang mabawi ang aming bahay sa pagkakasangla, pinadalhan niya kami ng isang set ng lumangEncyclopedia na aking pinakialaman sa aking murang edad matapos akong matutong magbasa.

Malaking impluwensya rin ang magulang ng aking ina na sina Jesus at Leonora Briones, sampu ng aking mga tiyuhin, tiyahin at pinsan sa aking ama at ina. Sapagkat todo suporta sila sa akin sa lahat ng pagkakataon.

Masasabing dahil sa pagmamahal na nakapalibot sa akin, sa pangkalahatan, nagkaroon ako ng isang masayang kamusmusan.

Ayon sa aking mga magulang, nang ako ay isilang, napansing kakaiba ang laki ng aking ulo. Nasabi ng doktor na may posibilidad na ako ay mamatay bago ako tumuntong ng limang taong gulang. Ngunit kung malalampasan ko ang edad na ito, garantisado na ang paglaki ko ng normal. Dahil dito, maraming Biyernes akong dinala ng aking namamanatang ina sa aming katedral, suot ang maliit na damit ng Nazareno. Tila dininig ng Panginoon ang pananampalataya ng aking mga magulang.

Kaya naman, bago ako mangolekta ng iba’t ibang aklat ukol sa kasaysayan at iba’t ibang mga paksa, mga santo at mga relihiyosong artikulo muna ang aking kinabaliwan bago ako tumuntong sa gulang na 6. Sa katunayan, humihingi ako ng mga ganitong mga bagay sa bawat bahay na aking bisitahin. Mayroon pa ngang mga naniniwalang ako ay isang pinagpalang bata na nakagagaling pa ng mga simpleng sakit. Mayroon namang iba na ang tingin sa akin ay isang batang nakawala sa Mental Hospital dahil makikita akong naglalakad sa kalsada na may dala-dalang santo, at kung mahal na araw, nagbubuhat at nagpapatali sa krus suot ang aking pulang damit ng Nazareno.

Masasabing kakaiba ako noong bata ako, tanga pa nga siguro. Noong maliit pa ako, aksidenteng naipasok ko ang isang mani sa butas ng aking ilong.Ayon sa aking mga magulang, ilang araw rin nilang pinagtatakhan kung bakit lagi kong kinakalikot ang butas ng aking ilong na tila may tinatanggal.Palibhasa, hindi pa ako nakakapagsalita noon. Laking pagkabigla nila nang makitang nagkakaroon na ng ugat ang mani sa aking ilong. Dinala ako sa ospital kung saan nagkaroon ng isang operasyon upang matanggal ang mani.

Apat na taong gulang siguro ako nang minsa’y iangkas ako ng aking pinsang si Cloydy Manlutac sa kanyang bisikleta upang ikutin ang aking kinalakhang Fairlane Subdivision. Sa may bahaging pababa ng GSIS, bigla niyang binilisan ang takbo. Sa aking takot, ako’y bumitaw at nahulog.Noong 1995, tila naulit ito nang minsa’y nagbakasyon kami sa Sampaloc, Quezon. Nang bilisan ng aking ama ang takbo ng kabayo habang ako ay nakaangkas, ako ay bumitaw at nahulog, muntik pang mauntog sa isang pinagputulang puno ng niyog.

Noong ako ay lumalaki bago ako makapag-aral, madalas kaming magbakasyon sa Baesa, Lungsod Quezon, sa bahay ng aking tiyahing si Edna Apondar. Nakikita ko ang ginagawang pagbababa ng mga tindero sa Camachile habang tumatakbo ang mga bus. Natuwa ako dito kaya nang minsa’y pauwi na kami sakay ang traysikel na minamaneho ng aking ama, sinubukan kong tumalon. Sa harapan ng aming bahay, nabigla ang aking ama na may kumalso sa gulong. Nang tingnan niya, nasagasaan na pala ako. Mabuti na lamang at ilang galos lamang sa paa ang aking natamo.

Sa panahong ito, ninais kong maging pari, kaya naman ako ay nagmimisa at nagpapasyon pa at sinusundan ako ng ibang mga bata. Sa katunayan, ipinasok ako ng aking ina sa Mary Grace School, isang Katolikong Montessori nung ako ay nasa preparatori at ako’y nanguna sa klase (at sa kayabangan). Nang matuto akong magbasa, mga aklat dasalan at nobena ang aking mga unang binasa.

Nag-iba ang ihip ng hangin para sa akin nang ipasok ako sa Tarlac First Baptist Church School (TFBCS) pagtuntong ko sa elementarya nuong 1991, na pinamumunuan ng isang malapit na kamag-anak, si Lola Oda (Bb. Socorro Timbol). Napagdesisyunan ko na ang pagsusuot ng sutana ay hindi para sa aking nang una kong masilayan ang aking unang crush, si Raphaelle Elena S. Ibarra, isang maputing babae na may inang Aleman. At bagamat pitong taon pa bago ko tuluyang iwan ang aking kinagisnang pananampalataya, ito ang naging saligan ng aking pagkaprotestante.

Ika-8 ng Disyembre, 1993 nang tanggapin ko si Hesukristo bilang aking Panginoon at Tagapagligtas nang magsalita sa aming klase noong Baitang 3 si Pastor Banjo Bandasan.

Sa paaralang iyon, nakilala ko ang aking pinakamatalik at pinakamatagal na kaibigan ng mahigit isang dekada na, si Jeremiah “Mayo” Baluyut. Parakaming kambal kung tutuusin. Duon nahubog nang malaki ang interes ko sa nakaraan bagamat may pagkakamali sa ilang aspeto ng itinuturo (Tulad ng Teorya ng Pandarayuhan bilang pinagmulan ng unang tao sa Pilipinas, hehehe), itinuro ng mga guro ang Sibika ng napaka interesante. Lalong umigting ang aking pagnanais na mag-aral nang kasaysayan nang maging guro ko sa huling dalawang taon ng aking pag-aaral ng elementarya si G. Bernie S. de Vera, na katulad ko, ay may malaking pagmamalasakit sa nakaraan, at nang mabasa ko sa gulang na labing-sa ang aklat ng pamosong si Ambeth R. Ocampo, ang “Rizal Without The Overcoat.”Sumulat ako at di naglaon naging editor-in-chief ng pahayagang “The Achievers.” Sa paaralang din iyon ako’y nagtapos ng elementarya nuong 1996, sa anim na taon ko sa paaralang iyon ako’y nagkamit ng maraming gantimpala, at nagwagi sa ilang lokal na patimpalak sa Sibika.

Noong mga bakasyong 1995 at 1996, ipinapasyal ako, kadalasan ng aking tiyahing si Edna Apondar, sa mga magaganda at makasaysayang lugar sa Kalakhang Maynila tulad ng Intramuros, Pambansang Museo, Parkeng Rizal, Parkeng Paco, Nayong Pilipino, Quiapo, Grotto ng Lourdes sa Bulacan, atbp. na lalong nakapagpaalab ng aking interes sa kasaysayan.

Nang pumasok ako ng hayskul sa St. Matthew Christian Academy (SMCA) noong 1997, bagong paaralan pa lamang ito. Umekstra ako sa banda naming magkakaklase bilang percussionist at kung minsan ay vocalist. Sa panahon ding ito nakilala ko ang aking magiging unang nobya na si Bernadette Galamay na dalawang taon ang tanda sa akin. Tumagal kami ng anim na buwan lamang. Nung nasa ikalawang taon ako, nagwagi ako ng ikatlong parangal sa First Ramon Magsaysay Essay Writing Contest. Dahil dito, naimbitahan ako sa Ramon Magsaysay Awards night nuong 1998 upang manood at makita ang ilang sikat na mga personahe sa politika at komersyo. Mula noon, kinarir ko na ang pagpunta sa Ramon Magsaysay Awards taun-taon. Tinapos ko ang aking unang nobela nuong Marso 1998.Ang “The Good Fight” ay isang paglalarawan ng isang buhay at politikang nais kong Makita nuon bilang isang batang Kristiyano’t idealista. Subalit masasabi kong sa ngayon, hindi pa magiging totoo at hanggang pangarap na lamang ang kwento sa akdang ito. Mula noon, nagtangka na akong sumulat ng mga akdang pangkasaysayan: Kwento ni Rizal sa Dapitan, isangpicture-book ng Rebolusyong Pilipino, tatlong kwaderno ng mga larawan at talambuhay ng mga naging Pangulo ng Pilipinas, annotated bibliography ukol sa human rights violations nuong panahon ng diktadura, at isang akda ukol sa pagpupunyagi ni Miriam Quiambao.

Isang masayang panahon ang aking unang dalawang taon sa hayskul, subalit, nang tumuntong ako sa ikatlong taon, nawala lahat ang aking mga matatalik na kaibigan sa iskwelahan, kami nalang ni Mayo ang natira. Kaya naman, sinimulan na kaming apihin ng notoryus na barkadahang West Side Boys. Minsan nilang sinabi na pinagpapantasyahan ko daw si José Rizal.Ipinahayag din nila sa klase na ang mga taong katulad ko raw ay hindi makatatayo sa sarili naming mga paa at di makaaalis sa saya ng aming mga nanay! (Sinabi nila ito dahil sa madalas kong pagpapakita ng aking paglalambing sa aking ina—Pero sino ang nasa UP ngayon?) Para sa akin, isa ito sa mga mahahalagang yugto ng aking buhay sapagkat, bagamat mababaw lamang ito, sa aking pagkalungkot at pag-iisa ako ay naging mas matatag na tao. Dito rin ako natutong lumaban, at ipakita sa mga damuho ang tunay naming powers! Nagkaroon muli kami nang barkadahan na tumapat sa kanila, ang Row 4, at bumalik ang sigla ng aking buhay! Sa sumunod na taon, ang West Side Boys ay hindi na nakapasok sa paaralang iyon dahil sa mga kabulastugang kanilang ginawa. ü

Nuong Ika-4 ng Nobyembre 1999, sa kalagitnaan ng aking kalungkutan, nakilala ko ang huhubog ng malaki sa aking pagkatao at magbubukas ng husto sa aking isipan. Ito ay ang musika nina John, Paul, George at Ringo, ang Beatles!

Dahil sa aking katorpehan, marami nang kababaihang aking ninais ang aking pinalampas at hinayaang mapasakamay ng iba. Sa aking pagtungtong sa ikaapat na taon, hindi ako pinalampas ng isang magandang dilag at bagito sa eskwelahan na nagngangalang Florenda Pangilinan. Dahil nakita niyang isa akong torpe, umamin ang bruha na may gusto siya sa akin. Sabi ko naman sa isip ko, “pwede!” Kaya naman noong araw ding iyon, nuong ika-27 ng Hunyo 2000, naging magkasintahan na kami.  Matapos ang anim na taon, nagtapos ang pagsasamang ito.

Masasabi kong panahon ko ang ika-apat na taon sa hayskul sapagkat dahil kaming mga 4th year na ang mga kuya’t ate, nauuto namin ang mga nakababatang mag-aaral sa aming maliit na paaralan. Naging pangulo ako ng pinakamalaking organisasyon ng mga mag-aaral duon, ang Christian Youth Movement (CYM). Naging editor-in-chief ako ng aming pahayagang “The Pendulum.” Napamahal ako sa aking mga guro lalunglalo na sina Gng.Julieta Paras at G, Rhonnel Tipay. At sa kabutihan ng Panginoon, nang matatapos ang taon, hindi inaasahang itinanghal akong Valedictorian ng labintatlong gradweyt. Kung academics lamang ang pagbabasehan, lalabas lang akong pangatlo, subalit naisahan ko sila sa extra curricular at sa aking marka nuong ikatlong taon. Nasorpresa ang aking ama ang ipaalam sa kanya ang nangyari sa mismong lugar na na pagdadausan ng pagtatapos.Hanggang ngayon, maituturing kong ang aking pagtatalumpatingValedictory sa araw na yon ng ika-30 Marso 2001 ang pinakamataas na yugto ng aking buhay hanggang sa kasalukuyan. Ayon sa aking talumpati, “Always look back to the past…emulate our triumphs, never repeat our mistakes. For the past will open the doors for the future!”

Pang-apat ako sa mga pumasok sa Unibersidad ng Pilipinas mula sa aking paaralan, namumukod tangi sa Diliman. Kinuha ko ang kursong BA Kasaysayan, at ang naging blockhandlers namin ay ang UP Lipunang Pangkasaysayan (LIKAS), ang organisasyong aking sinalihan, matapos ang mahigit isang taon. Sa aking huling taon sa LIKAS, ako ay inihalal ng mga kasapi bilang kanilang direktor ng Lupon para sa Dokumentasyon at Aklatan (2004-2005).

Naging aktibista ako minsan sa aking buhay nang tumira ako sa Kalayaan Residence Hall. Sa aking kaepalan ay itinanghal akong corridor representative ng Ikalawang Palapag at nakisangkot sa usaping abolisyon ng ROTC. Ngunit masasabi kong hindi ko kailanman sineryoso sa aking sarili ang kaisipang Komunista. Sa dormitoryo ko rin nakilala ang babaing ni minsan ay hindi ko minahal ngunit aking inasam. Naging obsesyon ito at maituturing kong isa sa aking pinakamalaking pagkakamali sa aking buhay na sa matagal na panahon ay tinamasa ko ang ibinunga: Ang aking pagiging malayo ang loob sa ating Panginoon. Subalit kaybuti Niya pa rin at naaasahan ko pa rin Siya na gumabay.

Gumawa kami ng maikling pelikula ng aking kaibigan na si Mayo isang araw noong bakasyon 2002. Idinerehe niya ang pelikulang “Talos” na akin namang pinagbidahan kasama ang aking nobya. Ito’y pinalabas kamakailan sa UP Pampanga bilang ACLE (Alternative Classroom Learning Experience) at maraming tao ang nanuod! Sinundan ito ng mga maiikling pelikulang tulad ng “A 4Some Affair,” “Genreload” (2003), “Fool On The Hill,” “The Elders” (2004) “Just Like…Lovers in Paris” (2005), mga pelikulang naipalabas din sa sumunod na dalawang taon sa UP Pampanga.

Mula taong 2002 hanggang 2005, nanirahan ako sa Yakal Residence Hall, at ang paninirahan ko sa dormitoryong ito, sa aking palagay, ang nagpatibay sa akin bilang isang tao at bilang isang iskolar. Ang simpleng pakikisalamuha at pakikipamuhay sa aking mga kapwa Iskolar ng Bayan ang nagpayaman ng aking karanasan at kaalaman liban pa sa natutunan ko sa aking mga klase. Sa aking pagtakbo noong 2004 bilang Pinuno ng Komite para sa Usaping Pang-akademiko ng dormitoryo, ibinandila ng aking kandidatura ang pagsulong ng interes para sa kasaysayan. Nang ako ay mahalal, naging pangunahing proyekto ko ang pagpapalabas ng mga pelikula at dokumentaryo may kaugnayan sa kasaysayan tuwing Miyerkules ng hapon. Ang serye ay tinaguriang “The Yakal Histories.” Naging koordineytor din ako ng pinakaunang “Yakal One-Page University-Wide One-Page Essay Writing Contest.”

Ilan pa sa mga tagumpay na aking nakamit, sa biyaya ng Panginoon, habang ako ay nasa unibersidad ay ang pagiging College Scholar sa loob ng tatlong semestre, at ang aking pagiging University Scholar noong Unang Semestre ng 2003-2004. Dalawang beses ring nagwagi ang aking mga papel sa Paper Presentation Series ng Kolehiyo ng Agham Panlipunan at Pilosopiya, noong mga taong 2003 at 2004.

Noong Ika-22 ng Abril, isang araw bago ang aking pagtatapos sa pamantasan, napagkayarian ng kaguruan ng Departamento ng Kasaysayan ng UP Diliman na tanggapin ako upang magturo ng Kasaysayan I sa departamento—katuparan ng aking mga pangarap.

Bago ako pumasok sa UP, feeling ko ang galing-galing ko na. Ang lakas nga ng historical complex ko, e. Pangarap kong maalala sa kasaysayan. Maging presidente ng Pilipinas siguro. Akala ko madali. Pero nang makilala ko ang mga kamag-aaral ko, nasabi ko sa sarili kong, “Kulang pa, Xiao, kulang pa!”Subalit ako’y natutuwa na kasama kong nag-aaral ang mga magagaling na mga iskolar ng bayan mula sa buong Pilipinas, marami akong natutunan sa simpleng pakikisalamuha at pakikipagkaibigan sa mga tao dito. Masaya ako dito, lalo na sa aking naging kurso. Hindi ko nakikita ang aking sarili na nag-aaral ng ibang kurso sa ibang paaralan. Asteeg dito sa UP Diliman. Kung nuon, gusto kong maalala sa kasaysayan, ngayon, simple na lang, gusto kong magturo ng kasaysayan. Ito ang landas na nais kong tahakin.Nabubuhay ako sa nakaraan sapagkat natatanto ko na magagamit ko ang nakaraan bilang saligan sa ating mga kasalukuyan at mga hinaharap.

Matapos ang dalawang taon ng pagtuturo, marami na akong narating na mga lugar kung saan nakinig ako at nagbahagi ng kasaysayan. Nabigyan ako ng malaking biyaya na maibahagi ang aking mga natutunan, mula sa mga paham ng kasaysayan na naging mga guro ko, sa iba’t ibang klase ng tao–sa loob ng klase, sa loob ng mga paaralan, lulan ng bus sa mga lakbay aral. Ayaw kong ipagpalit ang buhay na ito.

Bagama’t ang aking pisikal na pusod ay napatid na at nakabalot sa isang peryodiko, tila patuloy akong konektado sa aking ina sa pamamagitan ng pusod ng pagmamahal. Nais kong ibalik ang aking pagmamahal sa aking Inang Bayan sa pamamagitan ng KASAYSAYAN, ang pusod na nagkokonekta sa akin, at sa ating lahat, sa ating minamahal na Pilipinas.

[Itinataya ko ang aking dangal sa pagkatotoo ng aking mga isinalaysay sa abot ng makakaya ng aking memorya. Kasihan nawa ako ng Diyos.]

-Ika-22 ng Pebrero, 2003,

Nirebisa ika-14 ng Hunyo, 2005, ika-20 ng Hulyo, 2005, at ika-5 ng Hulyo, 2006 at ika-5 ng Setyembre, 2007

Postscript:  Si Xiao ay napilitang umalis sa pagtuturo sa UP Diliman noong 2008 at sa kasalukuyan ay patuloy na nagtuturo sa De La Salle University Manila.